Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 7 stycznia 2000 r., III SA 8/99

Teza

1. Nadpłata, o ile nie podlega zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od powstania tej nadpłaty.
2. Data powstania nadpłaty jest szczegółowo ustalona dla trzech rodzajów podatków w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 108 poz. 486 ze zm./. Dla pozostałych podatków /w tym dla opłaty skarbowej/ nadpłata powstaje w dniu, w którym podatnik uiszcza nadmierną lub nienależną kwotę podatku, co wynika z istoty nadpłaty.

Uzasadnienie

Marian Z. w dniu 9.08.1996 r. uiścił opłatę skarbową od zezwolenia na wykonanie czynności agenta ubezpieczeniowego w kwocie 600 PLN. We wniosku, który wpłynął do Urzędu Skarbowego w dniu 13.11.1997 r. podatnik zażądał zwrotu nadpłaconej części opłaty skarbowej. Urząd Skarbowy dokonał zwrotu nadpłaty w dniu 10.02.1998 r., oraz wydał na wniosek Strony decyzję z dnia 05.08.1998 r. odmawiającą oprocentowania nadpłaty. Od powyższej decyzji Marian Z. wniósł odwołanie żądając zwrotu nadpłaty opłaty skarbowej wraz z należnymi odsetkami od nadpłaty.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Ponieważ zwrot nadpłaty nastąpił na wniosek zainteresowanego, to za dzień od którego można naliczyć oprocentowanie w przypadku dokonania zwrotu w ciągu 3 miesięcy należy uznać dzień złożenia wniosku, a nie dzień uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości wyższej niż należna.

Nadpłata powstała pod rządami ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, zatem jej zwrotu dokonano na podstawie przepisów art. 29 tej ustawy. Przepisy te rozstrzygają w sposób jednoznaczny kwestie dotyczące zwrotu nadpłaty w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i osób prawnych, a także w przypadku uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji. W odniesieniu do pozostałych zobowiązań podatkowych przepisy powołanej ustawy określają jedynie 3-miesięczny termin na dokonanie zwrotu nadpłaty podatnikowi, po w upływie którego nadpłata podlega oprocentowaniu od dnia jej powstania. Ponieważ opłata uiszczona została przez skarżącego w oparciu o przepisy par. 54 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ - to zwrot nadpłaty mógł nastąpić jedynie na wniosek Strony tj. agenta ubezpieczeniowego, który uiścił opłatę skarbową w wysokości wyższej niż określona w pkt 2 tego przepisu. Zwrot nadpłaty został dokonany przez Urząd Skarbowy na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej z dnia 31 stycznia 1989 r. /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, w trybie określonym w par. 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. /Dz.U. nr 25 poz. 193 ze zm./, w sprawie sposobu pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej (...), na wniosek zainteresowanego i po przeprowadzeniu przez Urząd Skarbowy postępowania wyjaśniającego.

Za dzień od którego można liczyć oprocentowanie w przypadku niedokonania zwrotu w ciągu 3 miesięcy należy uznać dzień złożenia wniosku. Ponieważ wniosek wpłynął do organu podatkowego w dniu 13.11.1997 r. a zwrot nadpłaty został dokonany 10.02.1998 r. to 3-miesięczny ustawowy termin na dokonanie zwrotu został zachowany i oprocentowanie nie należało się skarżącemu.

Na decyzję Izby Skarbowej podatnik wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej sprzeczność z obowiązującym prawem. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz naliczenie odsetek za zwłokę od dnia powstania nadpłaty do dnia zapłaty.

Izba Skarbowa nie znalazła podstaw prawnych do zmiany swojej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wniesiona skarga jest uzasadniona chociaż z innych względów aniżeli wywodzi to skarżący. Obowiązek uiszczenia odsetek /art. 20/ jak również oprocentowania zwracanych nadpłat /art. 29 ust. 3/ ustawa o zobowiązaniach podatkowych nie wiąże z żadnymi aspektami zawinienia w powstaniu zaległości podatkowej czy też nadpłaty podatku.

Wbrew poglądowi zawartemu w zaskarżonej decyzji przy zwrocie nadpłaty w opłacie skarbowej Urząd Skarbowy nie dochował 3-miesięcznego terminu z art. 29 ust.

1. Niczym nie uzasadniony jest pogląd, iż termin ten rozpoczął bieg od dnia wpływu wniosku podatnika o zwrot nadpłaty do Urzędu Skarbowego. Nadpłata, o ile nie podlega zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od powstania tej nadpłaty. Zwrot ten następuje z urzędu, co obok wymienionego przepisu ogólnego podkreśla par. 17 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie sposobu pobierania uiszczenia i zwrotu opłaty skarbowej /Dz.U. nr 25 poz. 193 ze zm./.

Data powstania nadpłaty jest szczegółowo ustalona dla trzech rodzajów podatków w art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Dla pozostałych podatków /w tym dla opłaty skarbowej/ nadpłata powstaje w dniu, w którym podatnik uiszcza nadmierną lub nienależną kwotę podatku, co wynika z istoty nadpłaty. W rozpoznawanej sprawie nadpłata powstała 9.08.1996 r. przeto termin 3 miesięcy nie został dochowany gdyż nadpłata zwrócona została 10.02.1998 r. Ponieważ zwrot nadpłaty nie nastąpił w określonym w art. 21 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych terminie 3 miesięcy to nadpłata ta zgodnie z art. 29 ust. 3 podlega oprocentowaniu.

Po uwzględnieniu powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA /cyt. wyżej/. Rozstrzygnięcie o kosztach zasądza się na art. 55 ust. 1 tej ustawy.