Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 14 października 1998 r., III SA 831/97

Teza

Ze zwolnienia od opłaty skarbowej przewidzianej w par. 63 pkt 2a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705/ korzystają również osoby, które dotychczas gospodarstwa rolnego nie posiadały.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej od umowy sprzedaży nieruchomości.

Uzasadnienie

Aktem Notarialnym z dnia 26 marca 1996 r. sporządzonym w kancelarii Notarialnej w O. Jacek P. nabył od Tadeusza B. działkę zabudowana oborą z chlewnią o obszarze 4 arów 81 m2 położoną w R. Od tej transakcji strona uiściła kwotę w wysokości 5 proc. ceny sprzedaży tj. 100 zł tytułem opłaty skarbowej na podstawie par. 58 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 135 poz. 705/. Z zaświadczenia Wójta Gminy w D. z tego samego dnia wynika, że działka ta przeznaczona jest do użytkowania rolniczego.

W dniu następnym tj. 27 marca 1996 r. został sporządzony w tej samej Kancelarii akt notarialny, w wyniku którego Jacek P. nabył od Jadwigi K. działkę zabudowaną domem mieszkalnym o łącznym obszarze 7 arów i 96 m2 oraz nie zabudowaną działkę o obszarze 49 arów 99 m2 położone również w R. Z zaświadczenia Wójta Gminy D. wynika, że działki te są także przeznaczone do użytkowania rolnego. Jednocześnie Jacek P. oświadczył, że jest właścicielem ww. działki o obszarze 4 arów 81 m2 i utworzy gospodarstwo rolne zgodnie z art. 55[3] Kc, w którym będzie prowadził działalność rolniczą. W związku z powyższym w oparciu o par. 63 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów nie pobrano opłaty skarbowej.

Decyzją Urzędu Skarbowego w O. z dnia 24 grudnia 1994 r. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ i par. 58 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1994 r. i art. 104 Kpa ustalono w stosunku do Jacka P. opłatę skarbową w wysokości 1.650 zł.

W jej uzasadnieniu stwierdzono, że w chwili nabywania nieruchomości tj. 27 marca 1996 r. podatnik nie był właścicielem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55[3] Kc ani też przedmiotem sprzedaży nie było gospodarstwo rolne. Prowadzenie drobnych upraw rolnych na własne potrzeby wiąże się z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a nie rolnego. Dlatego też Jacek P. nie może skorzystać ze zwolnienia od opłaty skarbowej, o którym mowa w par. 63 pkt 2 ww. rozporządzenia.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucie obrazę par. 63 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. i wnosił o jej uchylenie.

W uzasadnieniu zarzucił dowolność w ocenie stanu faktycznego przez Urząd Skarbowy oraz brak uzasadnienia stanowiska tego organu. Podkreślił, iż jest inżynierem zootechnikiem. Obie nieruchomości zakupione w dniach 26-27 marca 1996 r. utworzyły gospodarstwo rolne, zamieszkał on na stale w R. zakupił sprzęt, inwentarz żywy i obsiał gospodarstwo rolne.

Decyzją z dnia 30 kwietnia 1997 r. Izba Skarbowa w O. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając w całości zawartą w nim argumentację.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej, przedstawił argumentacji jak w odwołaniu od rozstrzygnięcia Urzędu Skarbowego, dodając nadto, iż płaci podatek rolny.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała swoje stanowisko zawarte w ww. decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

Skarga jest zasadna. Wbrew twierdzeniom organów podatkowych art. 55 Kc nie może być traktowany jako definicja gospodarstwa rolnego. Określa on jedynie co może wchodzić w jego skład. Gdyby przyjąć rozumowanie odmienne należałoby uznać, że każde gospodarstwo rolne niezależnie od gruntów rolnych musiałoby posiadać grunty leśne. Nie określa również jakie prawa i obowiązki łączące się z jego prowadzeniem decydują czy dana nieruchomość rolna /grunt rolny - art. 46 Kc/ jest czy też nie jest gospodarstwem rolnym. Należy przy tym zauważyć, że podstawową częścią gospodarstwa rolnego są nieruchomości rolne, które są, lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż obie nabyte przez skarżącego działki w sumie stanowiły areał i to jest najbardziej istotne z punktu widzenia dziedziczenia gospodarstw rolnych, przekraczający 1 hektar /art. 1058 Kc/ i były przeznaczone do użytkowania rolniczego. Również fakt, iż jednocześnie z nieruchomościami rolnymi skarżący nabył budynki gospodarcze, a następnie zakupił inwentarz oraz urządzenia do prowadzenia gospodarstwa rolnego wskazują, że zakupiona w dniu 27 marca 1996 r. działka weszła w skład nowotworzonego gospodarstwa rolnego skarżącego.

Wbrew twierdzeniom Izby Skarbowej natomiast ze zwolnienia od opłaty skarbowej przewidzianej w par. 63 pkt 2a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705/ korzystają również osoby, które dotychczas gospodarstwa rolnego nie posiadały. Wynika to z gramatycznej wykładni tego przepisu. W szczególności stwierdza się w nim, iż zwalnia się od opłaty skarbowej określonej w par. 58-60 przeniesienie własności nieruchomości, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze umów sprzedaży pod warunkiem, że nieruchomość wejdzie w skład gospodarstwa rolnego nabywcy. Nie uzależnia się więc zwolnienia od posiadania w dniu sprzedaży przez nabywcę gospodarstwa rolnego, ponieważ normodawca używa czasu przyszłego - "wejdzie", a nie "wchodzi" oraz nie mówi "w skład posiadanego gospodarstwa rolnego", ale "w skład gospodarstwa rolnego nabywcy".

Skoro więc łączony obszar gruntów rolnych skarżącego przekroczył 1 ha, a zarówno przed wydaniem decyzji jak i w chwili ich wydania były one wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, przy czym bez znaczenia jest czy była to wytwórczość na potrzeby własne, czy też miała ona charakter towarowy, jako że w Polsce większość gospodarstw rolnych takiej działalności nie prowadzi, to jest kwestią oczywistą, iż skarżący mógł korzystać ze zwolnienia od opłaty skarbowej przewidzianej w cytowanym rozporządzeniu.

Mając na uwadze powyższe, z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.