Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 października 1995 r., III SA 87/95

Teza

Od umowy sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości, stawka opłaty skarbowej jest taka sama jak przy sprzedaży całej nieruchomości, to jest 5 procent.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 23.8.1994 r. małżonkowie G. nabyli udział /1/16/ z nieruchomości położonej w W. przy ul. P. Z tytułu zawartej umowy notariusz pobrał od wymienionych opłatę skarbową w kwocie 7.500.000 zł, określając jej wysokość na podstawie par. 58 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253 ze zm./.

Podaniem z 22.9.1994 r. małżonkowie G. zwrócili się do Urzędu Skarbowego o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty skarbowej w kwocie 4.500.000 zł, wskazując, że na podstawie par. 58 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia sprzedaż praw majątkowych /m.in. udziałów w nieruchomościach/ podlega opłacie w wysokości 2 procent podstawy jej obliczenia a nie 5 procent, jak to uczyniono w odniesieniu do nich.

Decyzją z 28.9.1994 r. Urząd Skarbowy po rozpatrzeniu tego podania odmówił zwrotu kwoty 4.500.000 zł, wskazując, że od umowy kupna-sprzedaży nieruchomości stawka opłaty wynosi 5 procent podstawy jej obliczenia, co wynika z par. 58 ust. 1 pkt 1 powołanego już rozporządzenia.

Zdaniem organu I instancji w sprawie brak jest przesłanek do zwrotu kwoty 4.500.000 zł na podstawie art. 13 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 43 ze zm./.

Od decyzji tej małżeństwo G. odwołali się, podtrzymując stanowisko prezentowane w ich podaniu z dnia 22.9.1994 r.

Po rozpatrzeniu tego podania Izba Skarbowa w W. decyzją z 28.11.1994 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał w uzasadnieniu swojej decyzji, że w myśl art. 195 Kc, definiującego pojęcie współwłasność, własności tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom, bądź w postaci współwłasności w częściach ułamkowych bądź współwłasności łącznej /bez udziałowej/. Współwłasność stanowi jednak odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy /ruchomej lub nieruchomej/ przysługuje kilku podmiotom. W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w niepodzielnej rzeczy, będący prawem zbywalnym.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że jeden ze współwłaścicieli dokonał zbycia udziału we współwłasności nieruchomości. Nie można jednak podzielić stanowiska odwołujących się, że w odniesieniu do sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości należy stosować niższą, tj. 2-proc. stawkę opłaty skarbowej przewidzianą przy sprzedaży "pozostałych praw majątkowych" zamiast stawki 5-proc. właściwej dla umowy sprzedaży nieruchomości. Współwłasność jest bowiem odmianą własności, a ponadto zdobycie udziału we współwłasności wymaga zachowania szczególnej formy /aktu notarialnego/, zastrzeżonej pod rygorem nieważności dla przeniesienia własności nieruchomości /art. 158 Kc/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem.

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji, iż jest ona sprzeczna z obowiązującymi przepisami o opłacie skarbowej, podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W ocenie skarżących wysunięty przez Izbę Skarbową argument, że za przyjęciem 5-proc. stawki opłaty skarbowej przemawia konieczność zachowania szczególnej formy umowy jest wątpliwy, albowiem ustawodawca nie wiąże określonej stawki opłaty skarbowej z formą czynności prawnej, lecz uzależnia jej wysokość od przedmiotu transakcji.

Odpowiadając na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Okolicznością niesporną w rozpatrywanej sprawie jest, iż skarżący notarialną umową sprzedaży z 23.8.1994 r. nabyli udział we współwłasności nieruchomości w W. Zważyć zaś trzeba, że w aktualnym stanie prawnym współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi tylko odmianę własności, co prowadzi do istotnego dla praktyki wniosku, że do współwłasności stosuje się, jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności. W tej sytuacji udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności i do udziału takiego stosuje się przepisy o własności, jeśli co innego nie wynika z ustawy lub z jego istoty.

Zasadnie zatem i zgodnie z obowiązującymi przepisami zakwalifikowały organy podatkowe umowę zawartą z udziałem skarżących jako umowę sprzedaży nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego gruntu, od której podstawy par. 58 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253 ze zm./ opłata skarbowa wynosi 5 procent i w rezultacie powyższego odmówiły zwrotu części pobranej przez płatnika opłaty skarbowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, należało orzec jak w sentencji.