Uzasadnienie
Dwaj panowie. Jan K. i Jan S. wspólnie przywieźli z zagranicy samochód marki "Citroen ND-K" o pojemności skokowej silnika 1.116 cm3, a potem w sprawie samochodu trafili obaj aż do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Dyrektor urzędu celnego wymierzył im cło 4.750.000 zł i obliczył podatek obrotowy - 5.419.600 zł. Działo się to w kwietniu ub. roku. a więc ujęte w decyzji dyrektora kwoty płacenia były dosyć wysokie /biorąc pod uwagę ówczesną wartość nabywczą złotówki/. tak dlatego, bo samochód uznano za osobowo-cięźarowy i zakwalifikowano do pozycji 8703.22
ze stawką 20 procent od wartości celnej towaru. Taki sposób obliczeń ujęty był w taryfie celnej, będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł za towary przywożone z zagranicy. Obaj właściciele samochodu odwołali się od tej decyzji. Argumentowali, że ich wóz powinien być zakwalifikowany jako towarowo-osobowy, który posiada nadwozie typu towos i jest rejestrowany jako ciężarowy. W dodatku faktyczna wartość wozu wynosi 3.440 DM /po zwrocie na rzecz Jana K. i Jana S. 560 DM z tytułu podatku/. Do odwołania dołączyli również opinię rzeczoznawców z Polskiego Związku Motorowego.
Odwołanie rozpatrywał prezes Głównego Urzędu Cel i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Swą decyzję prezes uzasadnił art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne. Przepis ten nakazuje wymierzać cło według stanu towaru w dniu zgłoszenia celnego i według stawek wówczas obowiązujących. Prezes wyjaśnił również, że do pozycji 87.03 kwalifikuje się pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone do przewozu osób /inne niż pojazdy wymienione pod pozycją 87.01 - czyli np. autobusy}. Do tej grupy włączone są również samochody osobowo-ciężarowe /typu kombi/ oraz wyścigowe.
Jan K. i Jan S: w urzędzie celnym przedłożyli niemiecki dokument /tzw. Fahrzeugbrief/, z którego wynikało, że przywieziony samochód to "PKW-kombi"./ czyli Personenkraftwagen/, co po polsku oznacza - "samochód osobowy-kombi" /tłumaczenia urząd celny dokonał w oparciu o słownik naukowo-techniczny niemiecko-polski/. W dodatku z oceny technicznej wynika, że jest to samochód towarowo-osobowy - "towos". W oparciu o te ustalenia prezes uznał, że urząd celny dokonał prawidłowej kwalifikacji samochodu.
Decyzję prezesa GUC właściciela "Citroena" zaskarżyli do NSA. Oprócz wszystkich wcześniej powoływanych zarzutów dodali jeszcze informacje z prospektu firmy Citroen. Wynikało z nich, że pojazd tego typu jest produkowany do przewozu towarów i dostosowany do przewozu osób. Jan K. i Jan S. twierdzili ponadto, że skrót "PKW- kombi" oznacza samochód osobowy i wytłumaczyli, że rachunku o zwrocie podatku nie przedstawili organom celnym, gdyż otrzymali go dopiero po wydaniu decyzji przez prezesa GUC.
Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. Wyjaśnił też, że kontroli zaskarżonej decyzji dokonuje biorąc pod uwagę stan sprawy w dniu jej wydania. Dlatego okazany na rozprawie przed NSA rachunek o zwrocie podatku /który nie był przedstawiony w postępowaniu administracyjnym nie ma żadnego wpływu na ocenę przez sąd legalności zaskarżonej decyzji Nie było go bowiem w materiale dowodowym, w oparciu o który urząd celny wydał decyzję. Jednakże ten dokument - zdaniem NSA - może stanowić dla skarżących się podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie wymiaru cła /podstawa prawna art. 145 par. 1 Kpa/.
Z uzasadnienia sądu wynika, że w orzecznictwie NSA utrwalony już został pogląd, iż wozy określone w niemieckich dokumentach "Fahrzeugbrief" - jako "PKK-kombi" są samochodami osobowymi. W tej sytuacji można byłoby zakwalifikować pojazd do poz. 87.04 taryfy celnej ze stawką 15 proc. /czego domagali się niezadowoleni właściciele Citroena. tylko wówczas,
gdyby z niemieckiego dokumentu wynikało, że już po wyprodukowaniu samochodu "wprowadzono w nim takie zmiany konstrukcyjne, które wskazywałyby na przeznaczenie pojazdu wyłącznie do przewożenia ładunku. Skoro Jan K. i Jan S. takiego dokumentu nie przedstawili, to organ celny nie mógł uznać pojazdu za inny niż to wynikło z karty wozu.
Od celnika nie można wymagać - zdaniem NSA - aby samodzielnie dokonywał kwalifikacji pojazdu, w dodatku, w sposób odmienny niż to wynika z dokumentów wozu.
Celnicy nie mają bowiem do tego odpowiednich kwalifikacji. Postanowienia taryfy celnej wiążą nawet wówczas, gdy samochody są odmiennie traktowane w innych przepisach, względnie gdy wydana jest różniąca się od nich opinia biegłych. Taryfa przesądza o wymiarze cła.
W skardze podniesiono zarzut, że przywieziony samochód jest towarowo-osobowy. Natomiast taryfa celna nie posługuje się tego rodzaju pojęciem w odniesieniu do pojazdów samochodowych. Dlatego też NSA uznał, iż zarzut ten nie ma żadnego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Żadnego naruszenia prawa nie stwierdzono i dlatego NSA postanowił oddalić skargę jako nieuzasadnioną /podstawa prawna: art. 207 par. 5 Kpa/.
Druga sprawa podnoszona przez właścicieli "Citroena" dotyczyła wymiaru cła. Zarzutu tego jednak nie podnieśli oni w postępowaniu administracyjnym i dlatego organ celny nie mógł się do niego ustosunkować. W tej sytuacji NSA nie mógł skontrolować legalności tej decyzji.