Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 listopada 1998 r., III SA 960/97

Teza

Obowiązek uwzględnienia cen rynkowych z dnia złożenia zeznania podatkowego dotyczy nie tylko wchodzących w skład spadku rzeczy i praw majątkowych, ale także długów obciążających spadek.

Uzasadnienie

Umową z dnia 10 września 1990 r. Witold i Tadeusz Ż. przenieśli na rzecz Stanisławy K. kwotą 25.300.000 zł, celem umożliwienia jej wykupu mieszkania.

Przekazana kwota stanowiła pełną wartość wykupowanego mieszkania. W zamian Stanisława K. zobowiązała się zapisać w testamencie prawa do tego mieszkania na rzecz Witolda i Tadeusza Ż. Obie strony umowy wykonały swoje zobowiązania, przy czym Stanisława K. sporządziła stosowny testament, na mocy którego Witold i Tadeusz Ż. nabyli spadek po niej /zmarła 31 sierpnia 1995 r./ po 1/2 każdy, w tym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.

W toku postępowania wymiarowego z tytułu podatku od spadków i darowizn, najpierw Urząd Skarbowy W., dwiema decyzjami z dnia 7 lutego 1997 r., wymierzył spadkobiercom stosowne kwoty podatku, a następnie Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 15 maja 1997 r. uchyliła w części zaskarżone decyzje i obniżyła wymiar podatku z kwot po 3.445 zł na kwoty po 3.142 zł. Przyczyną zmiany wymiaru było odliczenie przez Izbę Skarbową od podstawy opodatkowania kwoty 25.300.000 starych złotych jako długu spadkowego /art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89/. Jednocześnie Izba odmówiła rewaloryzacji wspomnianego długu, czego domagali się spadkobiercy.

Witold i Tadeusz Ż. wnieśli skargą na decyzją Izby Skarbowej, domagając się uchylenia decyzji, w związku z brakiem rewaloryzacji długu spadkowego. Twierdzili, że obecnie zrewaloryzowany wkład spółdzielczy wynosi 28.000 nowych złotych i do takiej kwoty powinien być zrewaloryzowany dług spadkowy.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, powtarzając tezę o braku możliwości rewaloryzowania długów spadkowych, a nadto zwracając uwagę, że kwota przekazana spadkodawczyni nie była pożyczką.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Dopiero w odpowiedzi na skargę dostrzegła Izba Skarbowa, że odliczenie od podstawy opodatkowania kwoty 2.530 zł było błędem na korzyść podatników. Kwota ta nie mogła być ani pożyczką, ani długiem spadkowym. Z treści umowy z dnia 10 września 1990 r. jednoznacznie wynikało - że Witoldowi i Tadeuszowi Ż. nie będzie przysługiwało roszczenie o zwrot tej kwoty. Ekwiwalentem ich świadczenia było uzyskanie praw do spadku.

Wspomniany wyżej błąd Izby Skarbowej nie uzasadniał uchylenia decyzji, gdyż zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego.

Na marginesie trzeba zauważyć, że - wbrew poglądowi Izby Skarbowej - gdyby wspomniana kwota była długiem spadkowym, to podlegałaby waloryzacji. Jak już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lipca 1994 r. /III SA 1689/93/, uchylającym decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 5 października 1993 r., obowiązek uwzględnienia cen rynkowych z dnia złożenia zeznania podatkowego dotyczy nie tylko wchodzących w skład spadku rzeczy i praw majątkowych, ale także długów spadek obciążających. Wynika z tego, że także koszty określone przez Urząd Skarbowy na 775 zł powinny być zrewaloryzowane. Jednakże uszczerbek ten, w związku z nieuzasadnionym uznaniem kwoty 2.530 zł, mniej więcej został wyrównany.

Mając na uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o NSA.