Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 stycznia 1999 r., III SA 992/98

Tezy

Instytucja zaniechania poboru podatku przewidziana w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ dotyczyła zobowiązań podatkowych, które już powstały, ale nie minął ich termin płatności.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 29.11.1996 r. Spółka z o.o. zwróciła się do Urzędu Skarbowego W. o zaniechanie poboru podatku od towarów i usług w kwocie 157.018,43 PLN od sprzedaży używanych samochodów dokonanej w okresie od 1.04.1996 r. do 30.06.1996 r., które zostały sprowadzone z zagranicy przed 5.07.1993 r. i za które uprzednio był zapłacony podatek obrotowy na granicy.

Pismem z dnia 11.02.1997 r. Spółka poinformowała Urząd Skarbowy, że podatek VAT od sprzedaży samochodów został uiszczony w rozliczeniu za miesiące, w których dokonano ich sprzedaży.

Decyzją z dnia 2.04.1997 r. Urząd Skarbowy W. na podstawie art. 105 Kpa umorzył postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość wniosku. W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy podał, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towaru i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ sprzedaż samochodów, stanowiących składnik majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą podlegała opodatkowaniu tym podatkiem. Obowiązek podatkowy powstał z chwilą sprzedaży samochodów /art. 6 ust. 1 ustawy o VAT/ niezależnie od daty ich nabycia.

Spółka należny podatek VAT odprowadziła do Urzędu w ustawowych terminach. W związku z tym wniosek Spółki mógłby być rozpatrzony jako wniosek o umorzenie zaległości. Ponieważ jednak należności podatkowe zostały zapłacone, a umorzeniu mogą ulec tylko zaległości podatkowe, jeżeli istnieją w chwili wydania decyzji, Urząd wniosek Spółki uznał za bezprzedmiotowy.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki wniósł o jej uchylenie oraz o zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

Wyjaśnił, że przed Urzędem Skarbowym W., a następnie Izbę Skarbową w W. toczyło się postępowanie w sprawie zaniechania poboru podatku VAT od sprzedaży samochodów, sprowadzonych przed 5.07.1993 r., dokonanej w innym przedziale czasowym. Urząd Skarbowy umorzył postępowanie w tej sprawie, a Izba Skarbowa utrzymała w mocy jego decyzję. W związku z tym Spółka wniosła do NSA skargę na powyższe decyzje. Ponieważ decyzja Urzędu Skarbowego W. jest oparta na tym samym stanie faktycznym, decyzja ta powinna być uchylona, a postępowanie w sprawie zawieszone. Zajęcie bowiem stanowiska i wydanie orzeczenia przez NSA należy traktować jako rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.

Decyzję z dnia 18.12.1997 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W. z dnia 2.04.1997 r.

W związku z żądaniem zawieszenia postępowania Izba Skarbowa zwróciła uwagę, że w sprawach podatkowych zawieszenie postępowania mogło nastąpić na podstawie art. 166 Kpa, w myśl którego organ podatkowy mógł zawiesić postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd. W ocenie Izby Skarbowej w niniejszej sprawie taka zależność bezpośrednio nie występowała bowiem orzeczenie sądu w analogicznej sprawie nie stanowi warunku podjęcia decyzji w sprawie niniejszej.

Izba nie znalazła też podstaw do uchylenia decyzji Urzędu Skarbowego W., gdyż Urząd ten zasadnie orzekł o umorzeniu postępowania skoro przedmiot tego postępowania przestał istnieć. Odprowadzenie przez Spółkę podatku VAT w obowiązujących terminach spowodowało, że nie można było zaniechać poboru podatku już zapłaconego, czego domagano się we wniosku z dnia 29.11.1996 r. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ zobowiązanie podatkowe wygasa przez zapłatę podatku, dlatego zasadnie Urząd Skarbowy orzekł o umorzeniu postępowania ze względu na bezprzedmiotowość wniosku.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że Spółka zwróciła się do Ministra Finansów o zaniechanie na podstawie art. 8 ustawy o zobowiązaniach podatkowych poboru podatku VAT od sprzedaży samochodów sprowadzanych przed 5.07.1993 r., od których zapłacono podatek obrotowy, Minister Finansów pismem z 30.12.1994 r. zalecił właściwemu urzędowi skarbowemu wydanie decyzji w sprawie zaniechania poboru podatku VAT. Spółka wielokrotnie występowała o zaniechanie poboru tego podatku na przestrzeni lat 1995 i 1996 r.

Skarżąca oczekiwała wydania decyzji o zaniechanie poboru podatku. Pragnąc jednak uniknąć powstania zaległości podatkowych i naliczania odsetek uiściła podatek mając świadomość dokonania nadpłaty.

Nie można uznać za dopuszczalną decyzji o umorzeniu postępowania z tego powodu, że podatek został zapłacony.

Umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość było bezzasadne i naruszało art. 105 par. 1 Kpa w sytuacji, gdy strona była zainteresowana merytorycznym rozstrzygnięciem. Takie stanowisko znajduje oparcie w wyrokach NSA, na które powołano się w skardze. Strona skarżąca nie zgodziła się też ze stanowiskiem Izby Skarbowej, że nie było podstawy do zawieszenia postępowania w tej sprawie. Wobec faktu, że orzeczenie NSA będzie dotyczyło nie tylko sprawy analogicznej lecz tej samej /tożsamość podmiotu, przedmiotu i podstawy opodatkowania/ istnieje zależność pomiędzy sprawami z wniosków Spółki.

Strona skarżąca wniosła więc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o łączne rozpatrzenie niniejszej sprawy ze sprawą III SA 856/96.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 29.11.1996 r. o zaniechanie - na podstawie art. 8 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - poboru podatku VAT od sprzedaży samochodów w okresie od 1.04.1996 r. do 30.06.1996 r.

Z akt sprawy wynikało, że podatek VAT został odprowadzony w rozliczeniach za te miesiące.

W dacie wiec złożenia wniosku o zaniechanie poboru podatku zobowiązanie podatkowe już nie istniało, bo wygasło przez jego zapłatę /art. 26 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

Instytucja zaniechania poboru podatku przewidziana w art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych dotyczyła zobowiązań podatkowych, które już powstały, ale nie minął ich termin płatności. W sprawie niniejszej terminy płatności podatku VAT z tytułu sprzedaży samochodów w okresie 04-06.1996 r. upłynęły w dniach 25 każdego miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Za czerwiec 1996 r. termin ten upłynął 25 sierpnia tego roku. Tak więc zasadnie uznały organy podatkowe, że wniosek o zaniechanie poboru podatku złożony po upływie terminów płatności, a nawet po uiszczeniu podatku był bezprzedmiotowy.

Jeżeli upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, a podatek nie został uiszczony w terminie powstawała zaległość podatkowa /art. 19 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/, do której mogły mieć zastosowanie przepisy dotyczące umarzania zaległości podatkowych.

Gdy jednak w chwili złożenia wniosku do organu podatkowego I instancji nie istniała zaległość podatkowa postępowanie w sprawie umorzenia zaległości było również bezprzedmiotowe.

W zaistniałej sytuacji brak więc było podstawy do rozstrzygania sprawy co do jej istoty, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 par. 1 Kpa. Należy zauważyć, że powołane w skardze wyroki NSA dotyczyły innych stanów faktycznych od tego, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie.

Jeżeli chodzi o kwestię współzależności rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i sprawy zawisłej przed NSA - III SA 856/96, to należy wskazać, że w tej ostatniej sprawie wyrokiem z dnia 25 marca 1998 r. Sąd skargę oddalił.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, należało orzec jak w sentencji.