Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 21 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 1005/13

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2013 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF, skarżący K. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym wynikało, że ww. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Z kolei w świetle złożonego oświadczenia o majątku i dochodach ww. nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych.

Odnosząc się do wysokości swoich dochodów miesięcznych wnioskodawca wskazał, że generuje dochód w kwocie 1.600 zł brutto miesięcznie.

Uzasadniając złożony wniosek ww. podał, że jego dochód w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę wystarcza jedynie na pokrycie kosztów zamieszkania, utrzymanie domu i bieżące wydatki.

Celem potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy a odnoszących się do aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2014 r. (doręczonym w dniu 27 stycznia 2014 r.), wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia:

1. a) kopii zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 oraz pisemnej informacji o wszelkich dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę w roku 2013;
2. b) kopii dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę;
3. c) wobec zadeklarowanego braku majątku w postaci nieruchomości - oświadczenia do kogo należy lokal, w którym wnioskodawca obecnie zamieszkuje i kto ponosi miesięczne koszty jego utrzymania;
4. d) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości);
5. e) oświadczenia, czy wobec wnioskodawcy prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne;
6. f) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu;
7. g) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty za media, telefon, lekarstwa, inne).

W następstwie ww. zarządzenia wnioskodawca nadesłał pismo, w którym wskazał, że:

1. - mieszka grzecznościowo u rodziców przyjaciółki;
2. - w 2012 r. uzyskał przychody w wysokości 20 tyś zł brutto;
3. - nie posiada rachunku bankowego;
4. - jest właścicielem 20 – letniego samochodu o wartości złomowej;
5. - nie toczy się przeciwko niemu jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne.

W tym stanie należało wskazać, co następuje:

Przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje gdy podmiot wnioskujący o prawo pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W związku z powyższym to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Na wnioskodawcy spoczywa tym samym ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Merytoryczne rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zaś wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Analiza ww. okoliczności faktycznych podanych przez wnioskodawcę przemawia za uznaniem, że ww. nie wykazał, że spełnia ustawowo określoną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Po pierwsze należy wskazać, że wnioskodawca zgodnie z oświadczeniem złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych (zob.: rubryka nr 13 formularza PPF) osiąga dochód miesięczny w kwocie 1.600 zł brutto a więc znacznie przekraczający koszty postępowania sądowego, które na obecnym etapie zamykają się kwotą 100 zł stanowiącą wysokość ewentualnego wpisu od wniesionej skargi.

Uzyskiwanie ww. stałego dochodu przy racjonalnym gospodarowaniu środkami pieniężnymi winno zaś pozwolić skarżącemu na poniesienie wpisu od skargi.

Wpis ten jest bowiem w obecnych realiach sprawy jedyną opłatą sądową, która wprost obciąża skarżącego (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 604/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezależnie od powyższych zapatrywań należy mieć na uwadze, ze wnioskodawca zobowiązany do przedłożenia określonych dokumentów i oświadczeń w sposób wysoce selektywny wykonał zarządzenie referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2014 r.

Do dnia wydania niniejszego postanowienia do Sądu nie wpłynęły bowiem:

1. a) kopie zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012;
2. b) pisemna informacja o dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę w roku 2013;
3. c) kopia dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę;
4. d) dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy.

Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że selektywne wykonanie wezwania do złożenia wskazanych, dodatkowych oświadczeń lub dokumentów przemawia za odmową przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się bowiem szczegółowego dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy (w tym dane umożliwiające zestawienie uzyskiwanych dochodów z wydatkami koniecznymi) nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie.

Co oczywiste, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz nie może sytuacji majątkowej i dochodowej wnioskodawcy domniemywać. Z kolei wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy.

W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.