Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 czerwca 2020 r., po rozpoznaniu wniosku D. L., Burmistrz Miasta odmówił wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dziadkiem R. L. W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji powołał art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że dziadek wnioskodawcy R. L. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2018 r., w którym stwierdzono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. R. L. jest żonaty z R. L., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Posiada on czworo dzieci, z czego jedno jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, dwoje są osobami niepełnosprawnymi w stopniu umiarkowanym, a co do jednego – R. L. brak informacji o legitymowaniu się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Wnioskodawca D. L. jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Pracownik socjalny nie miał możliwości przeprowadzenia z wnioskodawcą wywiadu środowiskowego, bowiem z informacji jego rodziców wynikało, że wyjechał na kilka dni do G. i nie ma z nim kontaktu, zaś telefon, którego numer udostępniono pracownikowi socjalnemu, nie odpowiadał. Z tych względów organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż strona sprawuje opiekę nad R. L. Nadto w ocenie organu pierwszej instancji nie zachodzą okoliczności obiektywne, które uniemożliwiają dzieciom osoby wymagającej opieki spełnienia obowiązku alimentacyjnego wobec ojca, czy to w formie bezpośredniej opieki, czy też dostarczenia środków pieniężnych koniecznych do zapewnienia tej opieki. Okoliczność, że dwoje dzieci legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie uniemożliwia im wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego.
Wpływu na rozstrzygnięcie nie może mieć również poczucie odpowiedzialności wnioskodawcy względem dziadka. Wnioskodawca nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem, natomiast troje dzieci R. L. może tę opiekę sprawować.
Organ pierwszej instancji przyjął, że uzyskanie uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez dalszą osobę (np. wnuka) w stosunku do bliskości względem osoby wymagającej opieki możliwe jest w sytuacji, gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności do alimentacji (np. syna), to jest, gdy takiej osoby nie ma w ogóle lub gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym.
W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ponieważ obowiązek alimentacyjny spoczywa w pierwszej kolejności na dzieciach R. L. Możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wykluczona także ze względu na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie trwania nauki w szkole lub w szkole wyższej.
W ocenie organu pierwszej instancji nie zostały zatem spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz art. 28 ust. 1 ustawy, aby strona mogła uzyskać prawo do wnioskowanego świadczenia.
D. L. odwołał się od powyższej decyzji wskazując na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt. K 38/13, w wyniku którego doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także zarzucając błędne uznanie, że skarżący jako wnuk osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, błędną ocenę materiału dowodowego przez niezasadne uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy przez błędne uznanie, że brak możliwości nawiązania kontaktu z osobą niepełnosprawną w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego świadczy o braku sprawowania nad nią opieki, podczas gdy art. 28 ust. 1ustawy stosuje się do osoby ubiegającej się o świadczenie, a więc do wnioskodawcy.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania D. L., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, przez odesłanie do przepisów ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Wnuk jest krewnym w linii prostej i jego obowiązek alimentacyjny wobec dziadka powstaje, gdy nie ma dzieci dziadka lub dzieci te nie są w stanie dopełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica.
Jak stwierdził organ odwoławczy, są osoby zobowiązane w bliższej kolejności do alimentacji wobec R. L., to jest jego dzieci. Poza jednym, które posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, dwoje posiada orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś kolejne nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Wykonywanie obowiązku alimentacyjnego może przy tym polegać także na dostarczaniu osobie uprawnionej środków pieniężnych, które umożliwiłyby opłacanie usług opiekuńczych sprawowanych przez inną osobę.
Kolegium wskazało, że wnioskodawca nie zamieszkuje wspólnie z dziadkiem. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że brak było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą w środowisku jego dziadka, a to z uwagi na wyjazd wnioskodawcy i brak możliwości skontaktowania się z nim, również drogą telefoniczną. Zaistniały zatem okoliczności określone w art. 28 ust. 1 ustawy. Jednocześnie, skoro wnioskodawca wyjechał do innej miejscowości i nie było możliwości nawiązania z nim jakiegokolwiek kontaktu telefonicznego nie sposób przyjąć, że jest on w stanie sprawować opiekę nad dziadkiem na odległość.
Natomiast fakt przemieszczania się do miejsca zamieszkania osoby wymagającej stałej opieki nie stanowi, że opieka sprawowana w ten sposób przez wnioskodawcę ma cechy stałej i bezpośredniej opieki, niezależnie od tego, jak często wnioskodawca odwiedza dziadka i wspomaga go w czynnościach życia codziennego.
Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska organu pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy, albowiem koniecznym jest w tym zakresie wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że niepełnosprawność dziadka wnioskodawcy nie powstała w okresach życia wskazanych w ww. przepisie ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję D. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zarzucił zaskarżonej decyzji:
- 1. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy przez błędną oceną materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy przez błędne uznanie, że skarżący jako wnuk osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.
Zdaniem skarżącego regulacje art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dziecko osoby niepełnosprawnej nie jest w stanie opiekować się niepełnosprawnym ojcem w sposób wystarczający. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem, że osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności i które nie mają obiektywnej możliwości zaopiekowania się niepełnosprawnym ojcem, musiałyby rezygnować np. z zatrudnienia, podczas gdy istnieją osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności i te osoby dają rękojmię prawidłowej opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżący dodał, że jego wyjazd do G. miał charakter tymczasowy i w dalszym ciągu sprawuje wyłączną opiekę nad osobą niepełnosprawną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej także jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ponadto, według art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powyższe przepisy jednoznacznie stanowią, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, która spełnia łącznie określone w nich przesłanki.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 4 maja 2020 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem R. L., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2018 r., zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. R. L. jest żonaty i ma czworo dzieci. Żona oraz jeden z jego synów posiadają ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Dwoje dzieci posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Choć syn R. L. – R. L. określony został w wykazie załączonym do wniosku jako osoba niepełnosprawna, nie przedłożono orzeczenia właściwego organu dotyczącego tej osoby, stwierdzającego niepełnosprawność, jak również brak jest oświadczenia tej osoby o braku możliwości zapewnienia ojcu opieki, albowiem oświadczenie dotyczące R. L. nie zostało podpisane.
W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią była wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy i rozstrzygnięcie, czy w świetle tych przepisów osobie, którą obciąża obowiązek alimentacyjny względem członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, jeżeli żyją inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu i nie są one małoletnie oraz nie zostały zaliczone do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.
Stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.).
Przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy należy mieć jednocześnie na względzie cel regulacji zawartej w tych przepisach, a także treść art. 132 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
Zgodnie zatem z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pierwszej kolejności osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Natomiast dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych spokrewnionych w pierwszym stopniu albo są one małoletnie lub same legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w wyjątkowych przypadkach, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun, z przyczyn nie leżących w sferze jego woli, opieki nad osobą niepełnosprawną nie może sprawować, dalszym krewnym może przysługiwać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak wykazanie tego rodzaju sytuacji spoczywa nie na organach administracji, a na samym wnioskodawcy. Mimo wynikającego z zasady prawdy obiektywnej ciążącego na organie administracji publicznej obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego strona postępowania nie jest zwolniona z inicjatywy dowodowej. Brak wskazania przez skarżącego (reprezentowanego przez fachowego pełnomocnika) zarówno w toku postępowania administracyjnego, w tym w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak również we wniesionej do sądu skardze, na jakiekolwiek rzeczywiste okoliczności mogące świadczyć o niemożliwości sprawowania opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, potwierdza, że organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżącemu nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne.
Z ustaleń organów poczynionych w toku postępowania wynikało, że syn R. L. – Z. K. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na możliwość pracy w warunkach chronionych. Córka R. L. – R. L. również została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Wobec każdej z ww. osób zawarto w dotyczących ich orzeczeniach, że nie wymagają oni stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odniesieniu do kolejnego z synów R. L., a mianowicie R. L., wnioskodawca nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów uzasadniających zaliczenie go do osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolejny z synów R. L. – F. L. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.
W świetle przytoczonych regulacji prawnych stwierdzić należy, że powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, iż przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego istniałyby jedynie wówczas, gdyby zarówno córka, jak i synowie R. L. – Z. i R., nie byli w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu, a okoliczność tę, w sposób jednoznaczny, wykazałby skarżący. Jak przy tym słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, gdy mowa o zadośćuczynieniu temu obowiązkowi nie chodzi tylko o brak możliwości sprawowania opieki bezpośredniej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, ale także o brak możliwości dostarczenia środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby.
Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, Z. K. oraz R. L. złożyli, załączone przez skarżącego do wniosku, oświadczenia tożsamej treści, w których podali, że nie są w stanie samodzielnie opiekować się ojcem ze względu na ich zły i ciągle pogorszający się stan zdrowia, a także, że ich ojciec ma pełne zaufanie do skarżącego, który cały czas od lat sprawuje nad nim opiekę bez żadnych uwag i zastrzeżeń. W ocenie Sądu powyższe oświadczenia potwierdzają jedynie, że fakt nie sprawowania opieki osobistej przez ww. dzieci nad ojcem pozostaje w sferze woli Z. K. i R. L., czyli osób w pierwszej kolejności zobowiązanej do alimentacji na rzecz R. L. Samo zaliczenie ww. osób do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, przy braku udokumentowania ich stanu zdrowia, jak również braku wykazania ich trudnej sytuacji materialnej obiektywnie nie wyłącza ich z kręgu osób, które mogłyby realizować swój obowiązek alimentacyjny wobec ojca.
W tej samej mierze dotyczy to również kolejnego syna R. L., t.j. R. L., co do którego również skarżący nie ujawnił jakichkolwiek okoliczności stanowiących realną przeszkodę w możliwości sprawowania bezpośredniej opieki nad ojcem lub dostarczenia środków pieniężnych niezbędnych do zapewnienia opieki przez inne osoby. W aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dowodu na zaliczenie R. L. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również wskazującego na jakiekolwiek inne okoliczności uniemożliwiające mu zadośćuczynienie obowiązkowi alimentacyjnemu wobec ojca.
Dodać należy, że zarówno R. L., jak i ww. obiektywnie zdolne do zapewnienia mu opieki dzieci: Z. K., R. L. i R. L. zamieszkują w C., przy czym R. L. zamieszkuje przy ul. W. [...], zaś Z. K. również przy ul. W. [...], R. L. (tak jak skarżący) przy ul. C. [...], zaś R. L. przy ul. M. [...]. Oznacza to, że Z. K. zamieszkuje wspólnie z ojcem, zaś R. L. i R. L. zamieszkują w odległości 700-900m od miejsca zamieszkania ojca. Nie sposób zatem zasadnie twierdzić, że osoby te nie są w stanie zapewnić ojcu niezbędnej opieki również sprawowanej osobiście.
W konsekwencji z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby istniała obiektywna przeszkoda faktycznie uniemożliwiająca Z. K., R. L. i R. L. sprawowanie opieki nad ojcem.
Skoro zatem skarżący nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojego dziadka, a jednocześnie nie wykazał, aby zachodziły inne przesłanki do uznania wyżej wskazanych osób za obiektywnie wykluczone z kręgu zobowiązanych do sprawowania opieki nad swoim ojcem (w tym z uwagi na stan zdrowia, rodzaj schorzeń, czy sytuację finansową), to nie może on skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad nim. Organ odwoławczy nie naruszył zatem wskazywanych w zarzutach skargi przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ani też art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Dodać należy, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną. Związany charakter decyzji w tym przedmiocie oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności.
Reasumując - z uwagi na to, że skarżący nie jest osobą spokrewnioną z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, a osoby spokrewnione w pierwszym stopniu – synowie Z. K. i R. L. oraz córka R. L. nie są osobami małoletnimi lub legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie spełnia on warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określonych art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy. W tej sytuacji organy obu instancji trafnie orzekły o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Jest to zasadnicza przyczyna, dla której Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Z przyczyn leżących po stronie skarżącego nie został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy. Przyczyny, dla których wywiadu tego nie przeprowadzono, dają jednocześnie podstawy do twierdzenia przyjętego przez organy obu instancji, że w istocie opieka, którą sprawuje skarżący nad dziadkiem, nie ma charakteru stałego i bezpośredniego. Nie można przy tym zasadniczo wykluczyć sytuacji, w których osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym opuszcza na określony czas miejsce swego stałego zamieszkania, jednakże w takim przypadku winna zapewnić podopiecznemu niezbędną opiekę i pomoc innych osób oraz umożliwić, w razie zaistnienia takiej potrzeby, nawiązanie kontaktu z osobą sprawującą stale opiekę. Jak wynika z akt sprawy, skarżący – deklarujący sprawowanie stałej i bezpośredniej opieki nad dziadkiem - wyjechał na kilka dni do innego miasta, przy czym nawiązanie z nim kontaktu telefonicznego okazało się niemożliwie.
Natomiast to w interesie skarżącego, jako osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia, leżało zapewnienie możliwości skontaktowania się z nim. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 4aa ustawy, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej (...) o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 ustawy organ właściwy lub wojewoda odmawiają przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
Nie można w związku z tym czynić organom rozstrzygającym w sprawie zasadnie zarzutu, że powzięły uzasadnioną wątpliwość co do faktu sprawowania przez skarżącego rzeczywistej stałej i bezpośredniej opieki nad dziadkiem.
Na marginesie należy wyjaśnić, że bezzasadnie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji upatrywał skarżący naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy przez błędne uznanie, że brak możliwości nawiązania kontaktu z osobą niepełnosprawną w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego świadczy o braku sprawowania nad nią opieki. Jak bowiem wynikało z uzasadnienia decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz z akt administracyjnych, rodzinny wywiad środowiskowy miał zostać przeprowadzony w środowisku R. L. ze skarżącym, jako osobą ubiegającą się o świadczenie. Z uwagi na wyjazd skarżącego nie było możliwe przeprowadzenie z nim wywiadu. Próba skontaktowania się ze skarżącym drogą telefoniczną (na numer udostępniony przez rodziców skarżącego) okazała się bezskuteczna. Z akt wynika zatem, że wywiadu nie przeprowadzono ze względu na nieobecność skarżącego i brak możliwości skontaktowania się z nim.
Dodać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie przyjęło, że organ pierwszej instancji błędnie wziął pod uwagę okoliczność, że nie da się ustalić wieku R. L., w którym powstała jego niepełnosprawność, bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; publ. OTK-A 2014/9/104) uznał, że w sytuacji dokonywania oceny warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego nie należy brać pod uwagę art. 17 ust. 1b ustawy. Mając na względzie treść art. 190 ust. 1 Konstytucji RP należy konsekwentnie uznać, że nie można uwzględniać wieku powstania niepełnosprawności przy ocenie warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.