Uzasadnienie
K. P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2011 r. wydanej w sprawie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 marca 2011 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 6.338 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2011 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 30 kwietnia 2011 r., K. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, gdyż nie przedstawił on dokumentów pozwalających na rzetelną analizę jego sytuacji finansowej.
Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Twierdził, że wnioskodawca jest osobą ubogą i odmowa przyznania mu prawa pomocy oznacza ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Wskazał m.in., że złożył wymagane przez sąd dokumenty. Podkreślił, że nieprawidłowe w postępowaniu było wezwanie strony do okazania tak wielu dokumentów oraz wyznaczenie krótkiego 7 – dniowego terminu. W tym kontekście podkreślił, że kontaktuje się z mocodawcą za pomocą poczty; skarżący, który mieszka na wsi w odległości ok. 60 km, nie ma ani telefonu ani telewizji. Dodał, że nie odebrał pierwszego wezwania do nadesłania dokumentów, gdyż był na urlopie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, korzysta z pomocy rodziny, która zapewnia mu żywność, ubrania oraz nocleg.
Przepisy regulujące instytucję prawa pomocy (art. 243-263 p.p.s.a.) stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 6 maja 2011 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) ze wskazaniem ich źródeł za 2010 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r.; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia, czy nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego; oświadczenia w przedmiocie przysługiwania dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wysokości i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości).
Doręczenie wezwania nastąpiło w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a. Skarżący nie uczynił zadość powyższemu wezwaniu. Należy podkreślić, że pełnomocnik skarżącego otrzymał postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. W postanowieniu tym było szczegółowo określone jakie dokumenty należy złożyć aby referendarz lub Sąd mógł ocenić sytuację majątkową skarżącego. Składając sprzeciw pełnomocnik nie przedłożył, jakichkolwiek dokumentów o które był wzywany. Zaznaczyć należy, że doręczenie pisma w trybie zastępczym (art. 73 p.p.s.a.) - zgodnie z przyjętą praktyką orzeczniczą - traktuje się na równi z doręczeniem do rąk osoby uprawnionej. Pełnomocnik skarżącego nie informował Sądu o swoim wyjeździe poza granicę kraju ani nie zabezpieczył pracy swojej kancelarii na wypadek jego nieobecności pod wskazanym adresem.
Co więcej, pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braków wniosku do czego wezwany został zarządzeniem referendarza. Treść skargi nie kwestionuje faktu eksploatacji kopalin, co może oznaczać, że skarżący uzyskuje z eksploatacji określone dochody. W interesie skarżącego było wykazanie faktycznej sytuacji materialnej, a samo oświadczenie złożone w treści druku PPF nie wystarcza do uwzględnienia wniosku. Sąd jest uprawniony a nawet zobowiązany do kontrolowania prawdziwości twierdzeń we wniosku zawartych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, co nie oznacza, iż sąd nie jest uprawniony do badania zgodności nadesłanych danych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.).
W odniesieniu do twierdzeń pełnomocnika skarżącego zawartych w sprzeciwie Sąd zauważa, że w okolicznościach sprawy nie może być mowy o ograniczeniu skarżącemu prawa do sądu. Na podstawie przedłożonych danych nie można stwierdzić jaka jest faktyczna sytuacja majątkowa skarżącego, on sam nie próbował tego wykazać.
W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.