Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. Burmistrz Miasta działając na podstawie art. 5 ust. 3, 3a i 3b ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) zwrócił się do Starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego E. S. W złożonym wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. skierował do E. S. wezwania celem stawienia się na wywiad alimentacyjny i odebrania od dłużnika alimentacyjnego oświadczenia majątkowego jednakże wezwania te pozostały bez odpowiedzi.
Ponadto organ ustalił, że dłużnik w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co stanowiło podstawę do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Co istotne, decyzja ta stała się ostateczna.
Do wniosku dołączony został odpis decyzji Burmistrza Miasta z dnia 6 grudnia 2012 r. znak [...] o uznaniu E. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r. znak [...] Starosta działając na podstawie art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) orzekł o zatrzymaniu E. S. zamieszkałemu w M. prawa jazdy kategorii [...] numer dokumentu [...] numer druku [...] wydanego w dniu [...] r.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w sytuacji gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych staje się ostateczna oraz kiedy organ właściwy dłużnika złoży wniosek o ściganie dłużnika alimentacyjnego za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
W realiach rozpatrywanej sprawy wniosek o zatrzymanie prawa jazdy został złożony z uwagi na to, że strona będąc dłużnikiem alimentacyjnym uchyla się od przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. W związku z powyższym zostały w sprawie spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 3b ww. ustawy.
W odwołaniu od ww. decyzji E. S. podniósł, że jest dłużnikiem alimentacyjnym ponieważ nie jest w stanie płacić alimentów na bieżąco. Powodem takiego stanu rzeczy jest brak stałych dochodów. Ponadto odwołujący się zaprzeczył jakoby utrudniał sporządzenie wywiadu poprzez brak reakcji na kierowane do niego wezwania.
W piśmie z dnia 21 października 2014 r. odwołujący się wskazał, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie odnoszącym się do możliwości zatrzymania prawa jazdy są niezgodne z Konstytucją RP a okoliczność ta została potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Decyzją z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Starosty.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wobec E. S. przeprowadzono i definitywnie zakończono postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przeprowadzenie tego postępowania stanowiło z kolei podstawę do wystąpienia z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy i wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W świetle art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ pierwszej instancji uznając wniosek o zatrzymanie prawa jazdy za uzasadniony był zobowiązany do wydania zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Kolegium wskazało ponadto, że postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie służy ponownej weryfikacji czy ustalaniu okoliczności związanych z wykonywaniem obowiązku alimentacyjnego czy też z wywiązywaniem się z obowiązków określonych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy. W związku z tym podnoszone przez odwołującego okoliczności nie mogą mieć znaczenia dla oceny prawidłowości zakwestionowanego obecnie rozstrzygnięcia.
Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez odwołującego się niekonstytucyjności przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3 b ww. ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności.
W skardze na ww. decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. S. wniósł o jej uchylenie.
Uzasadniając skargę ww. wskazał, że od marca 2013 r. M. J. nie była podopieczną Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Tym samym MOPS w M. nie mógł wnioskować o zatrzymanie prawa jazdy.
Ponadto skarżący wskazał, że organy nie mogą pozbawiać określonych podmiotów prawa do wykonywania zawodu. W przypadku skarżącego będącego kierowcą taka sytuacja ma właśnie miejsce. W związku z tym należy uznać, że wskazane przez Kolegium orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało błędnie zinterpretowane przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Ponadto, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej może nastąpić jedynie wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ww. ustawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Procedura zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu uregulowana została w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej w skrócie "u.p.o.u.a.").
Od 1 stycznia 2012 r., to jest w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1212) uległa zmianie obowiązująca w niniejszym zakresie procedura. Począwszy od wspomnianej daty, wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.u.a., organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 przywołanej regulacji, dokonuje w tym zakresie oceny jego sytuacji materialnej, zdrowotnej, rodzinnej i zawodowej, ustalanej w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz złożonego przezeń oświadczenia majątkowego.
W przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmawia przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych – organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Przed wydaniem takiej decyzji organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. wynika jednoznacznie, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji, a nadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a., na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy (w niniejszej sprawie Starosta) wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta uznał E. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzję wydano na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów i doręczono skarżącemu w dniu 19 grudnia 2012r. Decyzja ta stała się ostateczna. Dnia 7 sierpnia 2013 r. organ właściwy dłużnika (Burmistrz Miasta) złożył skierowany do Starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy. Sąd zwraca uwagę, że miano dłużnika przysługuje skarżącemu zaś M. J. jest przedstawicielką ustawową wierzycieli. Z tych względów zarzut skargi dotyczący braku właściwości działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta pracownika MOPS w M. nie jest trafny.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały przesłanki, które z mocy art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. obligowały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej - opisanych wyżej - przesłanek nie pozostawiała Staroście żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obligowała go do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Należy także wskazać, że przepis art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. wprowadzony do ustawy na mocy powyższej nowelizacji z dnia 19 sierpnia 2011 r., był przedmiotem badania pod kątem zgodności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., K 23/10 orzekł o zgodności tego unormowania z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej.
Odnosząc się do okoliczności podniesionych w skardze, Sąd wskazuje, że ustawodawca nie uzależnił możliwości zatrzymania prawa jazdy od jakichkolwiek warunków. W art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Sąd zwraca uwagę, że w takim przypadku organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, aniżeli decyzji zatrzymującej prawo jazdy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.