Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia 14 stycznia 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, k.p.a., art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) zm.) – po rozpatrzeniu odwołania T. P. od decyzji Starosty [...] z dnia 22 grudnia 2008 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zwrotu kosztów przejazdu związanego z osobistym stawiennictwem strony w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu 20.10.2008 roku zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Rozstrzygnięcie to - jak wynika z uzasadnienia do decyzji - zapadło na tle następującego stanu faktycznego:
w dniu 2 października 2008 roku r. T. P., będący zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna, wezwany został do stawienia się w dniu 20.10.2008r. w Urzędzie celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia. Skarżący stawił się w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] i – złożył wniosek o zwrot kosztów dojazdu do Urzędu.
Zdaniem organów, przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynków pracy, nie dają podstawy do zrefundowania kosztów poniesionych w opisanej sytuacji na dojazd do Urzędu Pracy.
Art. 33 ust. 3 tej ustawy stanowi, że bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudniania i szkolenia, a zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt. 4 tej ustawy prezydent miasta/..../ pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Stosownie do postanowień 45 ust. 1 ustawy wskazanej w podstawie prawnej decyzji, starosta może dokonać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu kosztów przejazdu osobom wymienionym w przepisie, do których T. P. nie należy.
Organy przyznały, że skarżący stawiając się w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy [...] poniósł związane z tym koszty dojazdu, jednak uznały, ze każda osoba, która rejestruje się w urzędzie pracy poddaje się rygorom ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Osoba taka winna zatem dysponować środkami finansowymi na pokrycie kosztów stawiennictwa w urzędzie pracy w celu zweryfikowania jej gotowości do podjęcia pracy. Stawiennictwo w tym celu w urzędzie pracy należy do podstawowych obowiązków osoby bezrobotnej, o czym osoba taka została pouczona w karcie bezrobotnego przy rejestracji.
Przepis art. 56 kpa, wskazywany przez odwołującego się, nie stanowi podstawy do zwrotu kosztów dojazdu T. P. do Urzędu Pracy w [...], gdyż przepisy mające zastosowanie w sprawie są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów kpa. Charakter wezwania osoby bezrobotnej określają wyłącznie przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które nie przewidują zwrotu kosztów dojazdu do organu w takiej sytuacji.
W konsekwencji brak jest podstaw prawnych do wypłacenia stronie żądanych przez nią kosztów podróży.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zachodzi naruszenie wskazywanych przez skarżącego przepisów Konstytucji RP. Stosownie do art. 67 ustawy zasadniczej, obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego na wypadek niezdolności do pracy wskutek choroby lub inwalidztwa oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa w tym – ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która w danym przypadku nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów dojazdu. Tak samo traktowani są wszyscy inni bezrobotni stawiający się na wezwania urzędów pracy.
W skardze na opisaną decyzję T. P. podniósł, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów art.1,5, 6,7,8,9 i 10 w zw. z art. 56 § 1 i 2 kpa, wniósł o uchylenie decyzji opisanej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o wypłacenie zwrotu kosztów dojazdu do Urzędu w dniu 20.
- 10. 2008 roku.
Skarżący napisał, że bezspornym jest, iż został wezwany do stawienia się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] na dzień 20.10.2008 roku i w tym dniu stawił się w Urzędzie przedkładając jednocześnie fakturę VAT za zakupione paliwo, albowiem będąc osobą niepełnosprawną korzystał przy dojeździe z samochodu osobowego.
Organy obu instancji odmówiły skarżącemu zwrotu kosztów nie bacząc na to, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w zakresie narządów ruchu i – będąc od lat osobą bezrobotną nie ma skąd wziąć środków na dojazd do Urzędu Pracy.
W ocenie skarżącego kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w takiej sytuacji możliwość zwrotu kosztów dojazdu, a tworzenie Regulaminów przez Powiatowe Rady Zatrudnienia nie mogą takiej możliwości niweczyć.
Urząd Pracy w [...], nie mając w rzeczywistości możliwości zaoferowania zatrudnienia, nadużywa swych praw, wykorzystując przymusowe położenie osób bezrobotnych i bezzasadnie wzywając takie osoby do stawienia się w Urzędzie, nie zwraca im kosztów dojazdu do organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny sprawy jest niesporny – skarżący, zamieszkujący w [...], wezwany został do stawienia się w Urzędzie Pracy w [...] na dzień 20.10.2008 roku, stawił się i wniósł o zwrot kosztów dojazdu samochodem ze [...] do [...]. Do wniosku załączył fakturę zakupu paliwa.
Odmawiając skarżącemu zwrotu kosztów poniesionych na dojazd, organy obu instancji powołały się na unormowania (wyjaśniane w uzasadnieniach do decyzji) art. art. 33 ust. 4 pkt 3 i 4 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Wskazane przepisy stanowią, że osoby zarejestrowane jako bezrobotne mają obowiązek zgłaszania się w urzędzie pracy w wyznaczonych terminach i potwierdzania gotowości do podjęcia zatrudnienia, a starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który obowiązkowi temu uchybił.
Przepisy ustawy określają szczegółowo w jakich przypadkach i jakim osobom organy do spraw zatrudnienia mogą refundować koszty dojazdów, a stanowią o tym przytoczone poniżej art. 45 i 46 ustawy.
Art. 45.
- 1. Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania i powrotu do miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub przez okres odbywania u pracodawcy stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub odbywania zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
- 1) na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub została skierowana na zajęcia z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy i dojeżdża do tych miejsc;
- 2) uzyskuje wynagrodzenie lub inny przychód w wysokości nieprzekraczającej 200 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
- 2. Starosta może dokonywać przez okres, o którym mowa w ust. 1, zwrotu z Funduszu Pracy kosztów zakwaterowania osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
- 1) na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, staż, przygotowanie zawodowe dorosłych poza miejscem zamieszkania w miejscowości, do której czas dojazdu i powrotu do miejsca stałego zamieszkania wynosi łącznie ponad 3 godziny dziennie;
- 2) mieszka w hotelu lub wynajętym mieszkaniu w miejscowości lub w pobliżu miejscowości, w której jest zatrudniona, wykonuje inną pracę zarobkową, odbywa staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych;
- 3) uzyskuje wynagrodzenie lub inny przychód w wysokości nieprzekraczającej 200 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w miesiącu, za który jest dokonywany zwrot kosztów zakwaterowania.
- 3. Starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do pracodawcy i powrotu do miejsca zamieszkania w przypadku skierowania go do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy, jeżeli siedziba tego pracodawcy znajduje się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego.
- 4. Starosta może zwrócić bezrobotnemu lub osobie, o której mowa w art. 43, koszt przejazdu na badania lekarskie lub psychologiczne i powrotu do miejsca zamieszkania, jeżeli na badania te został on skierowany przez powiatowy urząd pracy i dojeżdża do tych miejsc.
- 5. Starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do miejsca wykonywania prac, o których mowa w art. 73a ust. 1, i powrotu do miejsca zamieszkania lub pobytu.
Art. 46.
- 1. Starosta z Funduszu Pracy może:
- 1) zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia;
- 2) przyznać bezrobotnemu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, a w przypadku gdy działalność jest podejmowana na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, wysokość przyznanych bezrobotnemu środków nie może przekraczać 4-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka założyciela spółdzielni oraz 3-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu.
- 2. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który otrzymał refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, jest obowiązany dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli zatrudniał na utworzonym stanowisku pracy skierowanego lub skierowanych bezrobotnych w pełnym wymiarze czasu pracy łącznie przez okres krótszy niż 24 miesiące albo naruszył inne warunki umowy o refundację.
- 3. Osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków.
- 4. W przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w ust. 2 i 3, dochodzenie roszczeń z tytułu zawartej umowy następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
- 5. Wysokość przeciętnego wynagrodzenia, o której mowa w ust. 1, jest przyjmowana na dzień zawarcia umowy z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą lub bezrobotnym.
- 6. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) szczegółowe warunki i tryb dokonywania refundacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1,
- 2) szczegółowe warunki i tryb przyznawania bezrobotnemu jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w ust. 1 pkt 2,
- 3) formy zabezpieczenia zwrotu otrzymanej refundacji lub środków na podjęcie działalności gospodarczej, w przypadku niedotrzymania warunków umowy dotyczącej ich przyznania
- - mając na względzie zwiększenie mobilności oraz poziomu zatrudnienia bezrobotnych, racjonalne gospodarowanie środkami Funduszu Pracy, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielania pomocy z zasadami przyznawania pomocy de minimis w przypadku refundacji kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz w przypadku pomocy przyznawanej bezrobotnemu w postaci jednorazowej wypłaty środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub refundacji kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa dotyczących podjęcia takiej działalności.
Wyżej przytoczone przepisy zharmonizowane są z przepisami ustawy, określającymi przeznaczenie Funduszu Pracy (art. 108 i n. ustawy).
Rację mają również organy orzekające wyjaśniając, że przepisy omawianej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kpa w tym znaczeniu, że regulują kompleksowo prawa i obowiązki obu zainteresowanych stron – osób bezrobotnych i instytucji rynku pracy.
Zatem z tej przyczyny podstawą do refundowania skarżącemu kosztów dojazdu do Urzędu Pracy w [...] w związku z wezwaniem do stawiennictwa celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia nie mogą być przepisy kpa wskazywane przez skarżącego (art. 56 § 1 i 2 kpa). Odnoszą się one zresztą do innych sytuacji (pozostawania stroną bądź wskazanym uczestnikiem postępowania administracyjnego).
Zrozumiałe są argumenty skarżącego, który podnosi, że w sytuacji, gdy pozostaje on osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, to wydatkowanie pieniędzy na dojazdy do Urzędu uszczuplają budżet przeznaczony na utrzymanie rodziny (skarżącego).
Jednak słusznie wyjaśniały organy orzekające, że zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna nie jest obowiązkiem, lecz prawem osoby pozostającej bez pracy, w związku z czym skarżący dobrowolnie poddał się rygorom przepisów ustawy o zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy, w tym również i temu, że winien stawiać się w wyznaczonych przez Urząd terminach.
Argument o braku środków na dojazd do Urzędu mógłby mieć znaczenie ewentualnie przy ocenie, czy niestawienie się w wyznaczonym terminie można usprawiedliwić.
Nawiązując do treści skargi należy jeszcze dodać, że w podstawach prawnych wydanych decyzji organy nie powoływały się na regulamin rady zatrudnienia; w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 9 ust. 1 pkt.14 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia...., gdyż, jak wyżej wskazywano, przepisy ustawy określają szczegółowo przeznaczenie środków Funduszu Pracy.
Nie mógł również zostać rozpatrzony wniosek o wypłacenie równowartości kosztów dojazdu do Urzędu Pracy w [...] ze względu na wskazaną na wstępie właściwość sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze, a w szczególności to, że wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] nie można skutecznie zarzucić naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę T. P., jako nieuzasadnioną, oddalił na podstawie art. 151 cyt. na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.