Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 6 marca 2013 r. W. P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, wynikało, że ww. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Z kolei w świetle złożonego oświadczenia o majątku i dochodach ww. jest właścicielką ½ domu oraz samochodu osobowego. Źródłem dochodów wnioskodawczyni jest emerytura w kwocie 1185,80 zł brutto miesięcznie oraz należności w kwocie 333 zł brutto miesięcznie opodatkowane w formie karty podatkowej.
Do wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni dołączyła: faktury za energię elektryczną, faktury za gaz zbiornikowy płynny, fakturę za dzierżawę i konserwację zbiornika, faktury za usługi telekomunikacyjne (telefon i Internet), fakturę za usługi komunalne, faktury za usługi wodno – kanalizacyjne, umowę kontyngentową wraz harmonogramem spłat rat w wysokości 198,95 zł miesięcznie, decyzję ustalającą podatek od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 215 zł, decyzję w sprawie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na rok 2012, decyzję o waloryzacji emerytury, zeznanie podatkowe PIT 40A, zeznanie podatkowe PIT-37 za rok 2012 stwierdzające nadpłatę w kwocie 886 zł, harmonogram spłat kredytu ratalnego udzielonego przez A S.A. z ratami w wysokości 11,03 zł, pismo skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zawieszenia działalności w zakresie wynajmu pokoi (bez prezentaty urzędu) oraz zaświadczenia wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie okresów prowadzenia działalności w zakresie wynajmu pokoi.
Celem potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy a odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 marca 2013 r. (doręczonym w dniu 25 marca 2013 r.) wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia:
- a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;
- b) oświadczenia w przedmiocie marki, roku produkcji oraz aktualnej wartości rynkowej wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy samochodu osobowego.
Zgodnie bowiem z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W dniu 5 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły:
- - pismo wnioskodawczyni datowane na dzień 5 kwietnia 2013 r., w którym wnioskodawczyni wskazała, że:
- a) zgromadzone na rachunku bankowym środki w kwocie 4.598,20 zł są przeznaczone na wykonanie instalacji gazowej oraz zakup kotła gazowego; kwota 4.500 zł wypłacona w ostatnim okresie została wydatkowana na zaliczkę na poczet wykonania ww. instalacji a przewidywany koszt całej instalacji to kwota 12.000 zł, w związku z tym na brakującą część wnioskodawczyni zobligowana jest zaciągnąć kredyt;
- b) jest właścicielem samochodu osobowego [...] rocznik 2004 r. o wartości rynkowej 20 tyś. zł;
- - kserokopia dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu;
- - wyciąg z rachunku bankowego należącego do wnioskodawczyni za okres 1 stycznia – 29 marca 2013 r. z saldem 4.598,20 zł na dzień 21 marca 2013 r.
W tym stanie należało wskazać, co następuje:
W świetle art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy.
W związku z powyższym to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; vide: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wnioskodawczyni w świetle przedłożonej dokumentacji do ww. kręgu osób nie może być zaliczona. Za powyższą oceną przemawiają następujące okoliczności:
Po pierwsze należy wskazać, że wnioskodawczyni uzyskuje świadczenia emerytalne, które mają charakter świadczeń stałych i periodycznych.
Po drugie, wnioskodawczyni w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy generowała dochody wynajmując pokoje gościnne w budynku zlokalizowanym w atrakcyjnej i uczęszczanej miejscowości turystycznej. Z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych w następstwie ww. zarządzenia z dnia 13 marca 2013 r. nie wynika jednakże jaka była realna wysokość tych dochodów. Podana we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota dochodu wynoszącego 333,00 zł brutto miesięcznie nie została poparta przez wnioskodawczynię jakąkolwiek dokumentacją, co z oczywistych względów utrudnia jej weryfikację.
Ponadto, jak wynika z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni posiada znaczne zasoby pieniężne.
Zestawienie sumy comiesięcznych dochodów z tytułu emerytury oraz kwoty oszczędności z udokumentowanymi comiesięcznymi kosztami utrzymania gospodarstwa domowego (wynoszącymi średnio około 800 zł netto) pozwala uznać, że wnioskodawczyni cały czas posiada nadwyżkę środków pieniężnych, które mogą być przeznaczone m.in. na koszty prowadzonego postępowania sądowego. Zauważyć należy, iż momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy (data nadania wniosku – 2 marca 2013 r.) salo rachunku bankowego należącego do wnioskodawczyni wynosiło 10.369,29 zł.
Powyższe okoliczności wyłączają zatem możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Jak wskazano powyżej, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Ponadto przyjęcie przez stronę skarżącą określonego priorytetu w wydatkach (ukierunkowanego obecnie na montaż instalacji gazowej) nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i określony majątek (udział w nieruchomości, samochód osobowy o znacznej wartości) jak i przeświadczenie co do własnych możliwości kredytowych (vide: akapit drugi pisma wnioskodawczyni z dnia 2 kwietnia 2013 r.).
W ocenie referendarza rozpatrującego złożony wniosek poniesienie kosztów przedmiotowego postępowania (to jest wpisów i opłat kancelaryjnych) jak i kosztów ewentualnego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru (którego udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie jest wymagany) - przy charakterze i wysokości ww. dochodów jak i w świetle posiadanego majątku – z oczywistych względów nie może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej wnioskodawczyni.
Za uznaniem, że wnioskodawczyni nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przemawia również fakt, iż w postępowaniu w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 262/12 prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku wnioskodawczyni korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego ustanowienie musiało wiązać się z wygenerowaniem określonych nakładów finansowych.
W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.