Uzasadnienie
Wnioskiem datowanym na dzień 18 października 2010 r. J. B., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad samochodami:
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 21 grudnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.;
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.;
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 9 grudnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.
Do wniosku dołączone zostały dyspozycje usunięcia pojazdów.
Postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018) przekazał wniosek J. B. do organu właściwego, tj. Prezydentowi.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji wskazał, że wobec nowej treści art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nadanej postanowieniami ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. (wejście w życie 3 września 2010 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego nie posiada umocowania do rozpoznania żądania, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W następstwie zażalenia J. B. na w/w postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 2 grudnia 2010 r. uchylił zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że 6 – miesięczne terminy od dnia usunięcia pojazdów mieszczą się w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r. wyznaczonym przez ustawodawcę w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, za który koszty przechowywania pojazdów (które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy) ponosi Skarb Państwa.
W związku z tym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organem właściwym do rozpoznania wniosku z dnia 18 października 2010 r. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ponownie orzekł o przekazaniu wniosku J. B. Prezydentowi.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji wskazał, że w obecnym stanie prawnym realizacja wskazanych we wniosku żądań może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, będącej następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., który uznał, że organami właściwymi do orzekania o przepadku pojazdów są wyłącznie sądy powszechne.
W nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu przypisany został staroście.
Wykonanie orzeczenia sądu następuje z kolei w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwzględnieniem ustawy – Prawo o ruchu drogowym (art. 130a ust. 10f).
W sprawie orzekania o zwrocie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór wyłączona jest zatem właściwość organów skarbowych. Nadto w sprawie nie ma możliwości zastosowania przepisów rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449).
Po rozpoznaniu zażalenia J. B. na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 i art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ II instancji wskazał, że w świetle art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 10 lit j) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia.
Nadto, zgodnie z art. 130a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym starosta zobligowany jest wykonać orzeczenie sądu o przepadku pojazdu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W w/w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. zawarto nadto przepisy przejściowe obligujące starostę do dokonania określonych czynności.
W niniejszej sprawie nie zostało wszczęte postępowanie kończące się decyzją deklaratoryjną o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa samochodów wskazanych we wniosku. Z dyspozycji usunięć w/w pojazdów wynika zaś, ze 6 miesięczny termin od usunięcia samochodu upłynął odpowiednio w dniu 21 grudnia 2009 r., 1 sierpnia 2009 r. oraz 9 grudnia 2009 r..
W związku z powyższym stanem faktycznym, oraz regulacją zawartą w art. 12 i 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, co do której brak jest jednoznacznej interpretacji, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że właściwość organów skarbowych w kwestii orzekania w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu jest wyłączona.
Dyrektor Izby Skarbowej podzielił w powyższym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawarte w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Ol 608/10).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie J. B. wniósł o uchylenie w/w postanowienia i przekazanie sprawy właściwemu organowi do ponownego rozpoznania.
Wydanemu postanowieniu skarżący zarzucił:
- - naruszenie art. 7, art. 8, art. 65 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu przed 11 czerwca 2009 r. i na dzień 22 czerwca 2009 r. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, pominięcie korzystnego dla skarżącego stanowiska zajętego przez organ w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2011 r.;
- - naruszenie art. 11, art. 12 ust. 1 i 2 i art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw poprzez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, iż orzekanie w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nie należy do organów skarbowych, a w konsekwencji bezzasadne zastosowanie w/w przepisów w sytuacji, gdy bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu przed 11 czerwca 2009 r.) zakończył się w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r.;
- - naruszenie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne przekazanie sprawy do innego organu;
- - naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, które to uchybienie miało wpływ na jego treść.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że powoływanie się na brak jednoznacznej interpretacji przepisów jest kuriozalne, gdyż organ administracji publicznej musi znać prawo oraz potrafić je stosować.
Co istotne, art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. odnosi się do postępowania w sprawie "przejęcia własności" pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący - co oczywiste - nie zainicjował zaś postępowanie w w/w przedmiocie.
Z kolei żaden z przepisów od art. 10 do art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nie przyznaje staroście kompetencji do decydowania o tym kto poniesie koszty dozoru. Skoro Skarb Państwa ma ponosić te koszty orzekać o tym powinny statio fisci Skarbu Państwa czyli Naczelnicy Urzędów Skarbowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasowe argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W sprawie niniejszej sporne było, jaki organ właściwy jest do rozpoznania wniosku skarżącego o wynagrodzenie za dozór nad pojazdami:
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 21 grudnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.;
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.;
- - [...] nr rej. [...] za okres od dnia 9 grudnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r.
Skarżący wywodził, że właściwym do rozpoznania jego wniosku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zaś organy obu instancji – że organem takim jest starosta.
Należy wskazać, że wynagrodzenie za dozór pojazdu usuniętego z drogi na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) przyznawane było dozorcy w przypadku, gdy własność samochodu przeszła z dotychczasowego właściciela na rzecz innego podmiotu (Skarbu Państwa).
Art. 130 a ust. 10 tej ustawy stanowił, że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony. Pojazd taki przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/0 orzekł, że art. 130 a ust. 10 w/w ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu (publ. OTK-A 2008/5/76, Dz. U. 2008/100/649).
Z art. 130 a ust. 10 w/w ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) wynika, że starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu pojazdu usuniętego z drogi.
W sprawie niniejszej organ odwoławczy skoncentrował się w swych wywodach przede wszystkim na kwestii obecnej procedury przejścia własności pojazdu na rzecz powiatu oraz na tym, że obecnie starosta wydaje decyzję o zapłacie kosztów usuwania, przechowywania pojazdu, które ponosi jego właściciel.
Z tych przede wszystkim względów uznał brak kompetencji organów skarbowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że organem takim jest starosta.
Organowi odwoławczemu umknęło jednak, że obowiązujące w dniu orzekania przez organ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237) stanowi w § 4 ust. 1 pkt 2, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów, ale tylko w zakresie przechowywania rzeczy znalezionych oraz likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
W sprawie niniejszej przedmiotowe pojazdy nie są ani rzeczami znalezionymi, ani też nie zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt 3 przywołanego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych - w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż określone w pkt 1 i 2. Wykonywanie dozoru nad pojazdem przez podmiot prowadzący parking polega m.in. na jego przechowywaniu (art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jednolity: Dz. U. z 2005, Nr 229, poz.1954 ze zm.).
Na marginesie jedynie wskazać należy, że wątpliwe jest, by przepis art. 130a ust.10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, mówiący o wydaniu przez starostę decyzji o poniesieniu przez właściciela pojazdu kosztów m.in. jego usuwania, przechowywania, przywoływany przez organ, mógł mieć zastosowanie wobec osoby będącej dozorcą takiego pojazdu, bowiem decyzja organu administracji nie może nakładać na właściciela pojazdu obowiązku poniesienia tych kosztów na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej (dozorcy rzeczy).
Z uwagi na powyższe Sąd podzielił zarzut naruszenia art. 65 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przekazanie wniesionego przez skarżącego wniosku do innego organu.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Postępowanie znajdowało się bowiem dopiero na etapie wstępnym – ustalania właściwości organu i jako takie nie wymagało prowadzenia postępowania dowodowego. Nie mogło zatem dojść do naruszenia przez organy cytowanych wyżej przepisów k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę, bowiem naruszenie w niniejszej sprawie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 152 w/w Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.