Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008 r. przyznał firmie [...] w C., należącej do M. D. wynagrodzenie, w kwocie 144,08 zł, za parkowanie usuniętego z drogi samochodu Ford Eskort, który przeszedł na własność Skarbu Państwa.
Kolejnymi postanowieniami z dnia 5 lutego i 17 marca 2008 r. orzeczono o przyznaniu wyżej wymienionemu wynagrodzenia za parkowanie samochodu Renault 19 w kwocie 204 zł oraz motoroweru Romet w kwocie 12 zł.
W podstawie prawnej wszystkich tych postanowień organ powołał art. 123 k.p.a. w związku z art. 17 i 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 130 a ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i § 3 pkt 1 lit. c § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449 ze zm.).
W uzasadnieniach Naczelnik Urzędu Skarbowego przytoczył treść powołanych w podstawie prawnej przepisów i zaznaczył, że firma [...] została wyznaczona Zarządzeniem Starosty [...] z dnia 18 lutego 2005 r. jako parking dla pojazdów usuwanych z drogi, a wynagrodzenie za parkowanie tych pojazdów ustaliła Rada Powiatu [...] uchwałą nr [...] z dnia 28 lutego 2002 r. w kwocie 12 zł brutto za dobę. Organ przedstawił wyliczenia dotyczące każdego z pojazdów.
W zażaleniach od tych postanowień pełnomocnik M. D. zgłosił zastrzeżenia co do sposobu wyliczenia należnego mu wynagrodzenia za parkowanie pojazdów. Jego zdaniem wynagrodzenie w wysokości przewidzianej w/w uchwałą przysługuje stronie za cały okres parkowania, a nie jak przyjął to organ, od dnia upływu 6 miesięcy od usunięcia pojazdu, to znaczy z chwilą przejścia prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W każdym z odwołań podał własne wyliczenia przedmiotowego wynagrodzenia.
Po rozpatrzeniu zażaleń Dyrektor Izby Skarbowej [...], odpowiednio postanowieniami z dnia 7 marca, 10 marca oraz 17 marca 2008 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu niższej instancji. Organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a., art. 102 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 3 pkt 1 lit. c i § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.
Przedstawiając motywy rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, że art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przewiduje, iż pojazd usunięty w trybie ust. 1 i 2 tego artykułu i nie odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przechodzi on na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem takiego orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie. Orzeczenie ma charakter deklaratoryjny.
W sprawie ma również zastosowanie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Tym samym przyznanie wynagrodzenia odbywa się w ramach postępowania administracyjnego (por. uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/07, Lex nr 270447).
Żaden z obowiązujących przepisów nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie, za okres gdy nie był on właścicielem pojazdu. Zgodnie z cytowanym art. 130 a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym Skarb Państwa staje się właścicielem, z upływem 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu.
Nadto w świetle § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), osobie wskazanej w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właścicielowi wskazanemu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, po okazaniu dowodu uiszczenia opłat, może być wydany pojazd przed upływem 6 miesięcznego terminu.
Mając na uwadze te regulacje należy przyjąć, że - wbrew zarzutom odwołania - Skarb Państwa jest zobowiązany do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia, kiedy stał się jego właścicielem.
W konsekwencji organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o przyznaniu wynagrodzeń za dozór pojazdów od momentu ich przejścia na rzecz Skarbu Państwa do momentu odbioru pojazdów z parkingu. Prawidłowe były wyliczenia dokonane przez organy w oparciu o uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia 28 lutego 2002 r.
M. D. zaskarżył rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się ich uchylenia w całości.
W uzasadnieniach zauważył, że z treści art. 130 a ustawy - Prawo o ruchu drogowym można wywnioskować, iż:
- - pojazd w określonych enumeratywnie sytuacjach jest usuwany z drogi na koszt właściciela,
- - regulacja dotyczy dwóch okresów, które wyznacza upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. W pierwszym pojazd stanowi własność dotychczasowego właściciela, natomiast w drugim okresie staje się własnością Skarbu Państwa,
- - bez względu na to w którym z w/w okresów następuje odbiór pojazdu, wydanie jego z wyznaczonego parkingu ma miejsce po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, której wysokość ustala rada powiatu.
Przepis ten wskazując na właściciela pojazdu zobowiązanego do pokrycia kosztów jego przechowania nie różnicuje tego, czy chodzi o właściciela z "pierwszego okresu" czy z "drugiego okresu". Te obowiązki są identyczne w stosunku do poprzedniego właściciela jak i Skarbu Państwa. Podkreśla to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/2007, która w uzasadnieniu zawiera pogląd, że "nowy jego właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączy dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking".
Zdaniem skarżącego w tego typu sprawach dochodzi do zawiązania dwóch stosunków administracyjnych. Jednego, który łączy organy administracji z właścicielem usuniętego pojazdu, drugiego, który łączy organ administracyjny z osobą usuwającą pojazd i prowadzącą parking. Na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, należy uznać, że stosunek administracyjny łączący organ z osobą prowadzącą parking ma swój początek we władczych działaniach polegających na podjęciu decyzji o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym.
Przyjmując za Sądem Najwyższym, że decyzje organów kreują stosunek administracyjny pomiędzy właścicielem pojazdu a podmiotem prowadzącym parking, a Skarb Państwa występuje w ten stosunek jako nowy właściciel, łączy się to z przejściem praw i obowiązków właściciela na Skarb Państwa. Stosunek zobowiązaniowy nie ulega wówczas zmianie, a zmieniają się jedynie osoby w nim uczestniczące po stronie dłużnika. Obowiązek zapłaty należności z tytułu opłaty parkingowej przechodzi na Skarb Państwa i to od chwili umieszczenia pojazdu na parkingu.
Nie ulega wątpliwości, że do ustalania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 102 ust. 2 wskazanej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny na wniosek dozorcy ma obowiązek przyznania mu wynagrodzenia za dozór. Dozór ma swój początek w chwili powierzenia przedmiotu dozorcy, co w niniejszej sprawie należy utożsamiać z umieszczeniem pojazdu na parking. Wynagrodzenie należne jest za cały okres dozoru, a nie za jego część. Nie znajduje podstaw zapatrywanie, że w przypadku dozoru dotyczącego pojazdu usuniętego z drogi na podstawie ustawy - Prawo o ruchu drogowym miałoby być inaczej.
Jako całkowicie niesłuszne skarżący uznał, by podmiot prowadzący parking był wynagradzany tym, co sobie ewentualnie wywalczy w sądzie od byłego właściciela. Wynik takich sporów jest trudny do przewidzenia, odległy w czasie i niepewny w zakresie egzekucji.
W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. Sąd, w oparciu o art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a. zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: III SA/Gd 172/08; III SA/Gd 173/08 i III SA/Gd 233/08 i prowadzić pod sygnaturą III SA/Gd 172/08.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skargi są niezasadne.
W praktyce orzeczniczej utarty został pogląd, że ustalenie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130 a ust. 10 prawa o ruchu drogowym (publ. jak wyżej) następuje w drodze administracyjnej (patrz wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r. w sprawach I OSK 1184/05, I OSK 1185/05). Stanowisko to podzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawach III CZP 47/07.
Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu w zakresie w jakim dopuszczono objęcie prawem własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia Sądu, to jednak Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednoznacznie, że przepis ten traci moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym RP a zatem obowiązuje zarówno w dacie wydania zaskarżonych decyzji jak i w chwili wykonania w niniejszych sprawach.
Zgodnie z treścią art. 130 a ust. 10 p.r.d. pojazd usunięty z drogi umieszczono na parkingu i nieodebrano przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się.
Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Pojęcie to nie może być kwalifikowane jako przechowywanie ruchomości oparte na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu w rozumieniu § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia RM z dnia 23 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 50 poz. 449), (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie III CZP 47/07).
Przejście na własność Skarbu Państwa "porzuconego" przedmiotu następuje z mocy prawa i ma charakter nabycia pierwotnego.
Oznacza to, że dopiero od daty przejęcia na jego rzecz Skarb Państwa odpowiedzialny jest za koszty parkowania "porzuconych pojazdów". W związku z powyższym decyzje zaskarżone a także poprzedzające je decyzje organów I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał za prawidłowe. Umieszczenie przepisowe pojazdów na parkingu nastąpiło na koszt ich właścicieli i od nich skarżący może domagać się stosownego odszkodowania za przechowywanie pojazdów do czasu ich przejęcia na własność Skarbu Państwa. Nowy właściciel, którym stał się Skarb Państwa w istocie wstępuje w taki stosunek administracyjny jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking nie przejmuje jednak zobowiązań dotychczasowego właściciela pojazdu względem podmiotu prowadzącego parking.
Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.