Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca A. A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Na podstawie złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2016 r. ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwojgiem dzieci. Łączny dochód rodziny wynosi 3.488,07 zł netto miesięcznie. Średniomiesięczne, stałe koszty związane z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu wnioskodawczyni określiła na kwotę 1.846,63 zł. Z kolei inne średniomiesięczne, stałe wydatki wnioskodawczyni i dzieci (w tym m.in. koszty wyżywienia, zakupu lekarstw, odzieży i obuwia, przejazdów komunikacją miejską) wynoszą 1.675,62 zł.
Zgodnie z zawartym w formularzu PPF oświadczeniem wnioskodawczyni nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych ani ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł.
Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunkach bankowych wnioskodawczyni posiadała na dzień 31 marca 2016 r. odpowiednio: 500 zł (rachunek w A.) oraz 752,53 zł (rachunek w B.).
W tym stanie uznano, co następuje.
W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W świetle powołanej regulacji normatywnej to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Należy mieć jednakże na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie wobec osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, utrzymujące się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; vide: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanej sprawy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Uzasadnieniem dla powyższej konstatacji jest zestawienie kwoty deklarowanych i udokumentowanych dochodów z kwotami comiesięcznych należności obciążających wnioskodawczynię z różnych tytułów.
W ocenie referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem w toku prowadzonego postępowania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wobec faktu uzyskiwania przez wnioskodawczynię comiesięcznych, stałych dochodów nie można przyjąć, że ww. nie będzie w stanie uiścić jakichkolwiek kwot tytułem kosztów sądowych, które we wstępnym etapie przedmiotowego postępowania zamykają się kwotą wpisu od skargi w wysokości 100 zł (vide: § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Należy mieć zaś na uwadze, że koszty sądowe to w istocie wydatki bieżące we własnym budżecie, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (w tym opłatami).
Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – jak wskazano powyżej - może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, o czym świadczą ww. okoliczności faktyczne.
W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 i z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt pierwszy sentencji postanowienia) oraz odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt drugi sentencji postanowienia).