Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pisma Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 18 października 2016 r. (znak: [...]), którym organ skierował małoletnią T. A. do Domu dla Dzieci w R. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Pismem z dnia 18 października 2016 r. (znak [...]) Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. skierował małoletnią T. A. do Domu dla Dzieci w R. od dnia 18 października 2016 r.
Jako podstawę prawną ww. skierowania wskazano art. 93 ust. 1 pkt 1, art. 108 ust. 3, art. 180 pkt 2 i 5 oraz art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 575 – dalej zwanej również jako: "ustawa") oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r., Nr 292, poz. 1720 – dalej również zwanego: "rozporządzeniem").
Opisane skierowanie zostało wystawione na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 10 października 2016 r. (sygn. akt III Nsm 358/16) w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia umieszczenia małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, rodzinie zastępczej lub pogotowiu opiekuńczym wskazanej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w S. Z uzasadnienia tego postanowienia wynikało, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 maja 2013 r. (sygn. akt III NsM 727/11) małoletnia T. A. została umieszczona w rodzinie zastępczej u A. S., jednakże na skutek rezygnacji A. S. z funkcji rodziny zastępczej, małoletnia została interwencyjnie przeniesiona do Rodzinnego Domu Dziecka im. [...] w S. Następnie - z uwagi na podejrzenie, że wobec małoletnich dzieci przebywających w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej Typu Rodzinnego im. [...] w S. (które jest prowadzone przez Stowarzyszenie [...]) mogła być stosowana przemoc fizyczna i psychiczna, a co najmniej niewłaściwe środki wychowawcze - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w S. złożyło zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z funkcjonowaniem tej placówki.
Ponieważ Stowarzyszenie [...] prowadzi również Placówkę Opiekuńczo-Wychowawczą im. [...] w S., do której została skierowana małoletnia T. A., to Sąd Rejonowy w S. – z uwagi na dobro małoletniej – uznał, że należy umieścić ją poza aktualnym miejscem pobytu.
W takim stanie sprawy, pismem z dnia 21 października 2016 r. J. Ż. - jako Dyrektor Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej Typu Rodzinnego im. [...] w S.- złożyła odwołanie od ww. skierowania Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 18 października 2016 r. podnosząc, że pismo to stanowi w istocie decyzję administracyjną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."), albowiem zawiera wszystkie niezbędne elementy takiej decyzji. Podkreśliła przy tym, że dziecko powinno być w miarę możliwości umieszczone w pieczy zastępczej na terenie powiatu miejsca zamieszkania a uwzględniając dotychczasowy pobyt małoletniej w S. (nawiązane więzi emocjonalne z opiekunami, rówieśnikami, uczęszczanie do szkoły na terenie powiatu [...]), podjęta przez organ I instancji decyzja godzi w jej dobro.
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. (nr [...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. - stwierdziło niedopuszczalność ww. odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie podstawę materialną do działania organu administracji publicznej stanowiły przepisy ww. ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz ww. rozporządzenia w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej, natomiast z treści tych przepisów nie wynika, że formą skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej jest decyzja administracyjna wydawana przez właściwego w sprawie starostę. Mając to na uwadze Kolegium stanęło na stanowisku, że skoro przedmiotowe skierowanie nie posiada formy decyzji administracyjnej, to w tej sytuacji nie przysługuje przewidziany przepisem art. 127 § 1 k.p.a. środek odwoławczy (tj. odwołanie), co musi skutkować wydaniem przez Kolegium na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności złożonego w przedmiotowej sprawie odwołania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli J. Ż. i L. Ż., wnosząc o jego uchylenie. Zarzucili, że skierowanie do placówki opiekuńczo–wychowawczej jest decyzją administracyjną, wobec czego odwołanie od tej decyzji przysługuje.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że skarga – jak wynika z jej treści - nie została wniesiona przez małoletnią T. A., ale przez J. Ż. i L. Ż., reprezentowanych przez pełnomocnika. Nie ma też żadnych podstaw do uznania, że skarżący wnieśli skargę w imieniu małoletniej, tym bardziej, że prawa do jej reprezentacji w istocie nie posiadali. Zaznaczyć jedynie należy, że odwołanie od skierowania T. A. do placówki opiekuńczo–wychowawczej wniosła tylko J. Ż., wskazując na to, że stroną postępowania jest małoletnia, którą ta reprezentuje jako Dyrektor Placówki Opiekuńczo Wychowawczej Typu Rodzinnego im. [...] w S., na podstawie skierowania nr [...] z dnia 30 czerwca 2016 r., wydanego przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. Natomiast skargę do tut. Sądu wnieśli zarówno J. Ż., jak i L. Ż. we własnym imieniu. Działając bowiem przez fachowego pełnomocnika (adwokata), wyraźnie wskazali na siebie, jako na skarżących.
W tej sytuacji rozważenia wymagało, czy skarga jest dopuszczalna.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej zwanej jako: "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Z powyższego przepisu wynika, że legitymacja do złożenia skargi, z wyłączeniem wskazanych wyjątków, oparta jest na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który wykaże, że istnieje związek między chronionym przez przepisy materialne jego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istnienie tak rozumianego interesu prawnego jest warunkiem nie tylko wszczęcia postępowania, lecz również materialną przesłanką uwzględnienia np. skargi, a zatem interes prawny podmiotu, który wszczął postępowanie sądowoadministracyjne musi istnieć w dacie rozpoznawania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 461/06, LEX nr 339469).
Skargę do sądu administracyjnego może zatem wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową, tj. legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 289).
Przedmiotem postępowania administracyjnego było skierowanie małoletniej T. A. do placówki opiekuńczo-wychowawczej, tj. do Domu dla Dzieci w R. przy ul. [...] (vide: skierowanie wydane przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. w dniu 18 października 2016 r.; znak: [...] – k. 37 akt organu I instancji). Materialnoprawną podstawę przedmiotowego skierowania stanowiły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Odwołanie w sprawie zostało wniesione w imieniu małoletniej przez J. Ż. – dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, tj. Rodzinnego Domu Dziecka im. [...] w S., do którego T. A. została skierowana interwencyjnie od dnia 1 lipca 2016 r. (vide: skierowanie nr [...] Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia 30 czerwca 2016 r. – k. 5 akt SKO).
Zwrócić należy też uwagę, że postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. (sygn. akt III NsM 358/16) Sąd Rejonowy w S. postanowił: 1/ udzielić zabezpieczenia w ten sposób, że zobowiązał J. Ż. do wydania małoletniej T. A.; 2/ zlecić kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie T. A. od J. Ż. lub osoby u której małoletnia faktycznie przebywa – w przypadku niezastosowania się do punktu 1 postanowienia; 3/ na czas trwania postępowania umieścić małoletnią T. A. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, do której została skierowana na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S.z dnia 10 października 2016 r. w sprawie III NsM 358/16. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał m.in., że opiekunem prawnym małoletniej nadal pozostaje A. S. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący - reprezentowani przed tut. Sądem przez adwokata - nie wskazali i nie wykazali swojego interesu prawnego we wniesieniu skargi.
W ocenie Sądu skarżący nie mają własnego interesu prawnego we wniesieniu skargi na postanowienie w przedmiocie skierowania małoletniej T. A. do placówki opiekuńczo-wychowawczej. Konstatacja taka – w odniesieniu do L. Ż. – jest oczywista w świetle przedstawionego stanu faktycznego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W odniesieniu natomiast do J. Ż. takiego interesu nie można upatrywać w fakcie, że skarżąca jest dyrektorem Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej im. [...] w S., w której wcześniej małoletnia przebywała. Pełnienie funkcji dyrektora ww. placówki opiekuńczo-wychowawczej nie rodzi samo w sobie dla J. Ż. piastującej taką funkcję jej własnego interesu prawnego w sprawach dotyczących praw i obowiązków, umieszczonej w tej placówce, małoletniej T. A., a w konsekwencji nie tworzy po jej stronie legitymacji do złożenia skargi na zaskarżone postanowienie. Także fakt doręczenia skarżącej zaskarżonego postanowienia nie stwarza po jej stronie interesu prawnego we wniesieniu skargi.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.