Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 208/17

Uzasadnienie

A. W., J. O., S. G. (dalej zwani "skarżącymi", "stronami") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Dyrektora Urzędu Morskiego z dnia 8 listopada 2016 r. polegającą na wystawieniu i doręczeniu skarżącym rachunku nr [...]. Strony wniosły o stwierdzenie bezskuteczności ww. czynności, względnie jej uchylenie.

Skarżący są armatorami statku morskiego [...], który w okresie lata 2016 r. cumował przy nabrzeżu portu morskiego w U. Na statku odbywały się imprezy muzyczne w czasie których statek nie wykonywał przewozów morskich. W dniu 10 listopada 2016 r. Dyrektor Urzędu Morskiego doręczył skarżącym rachunek nr [...] z dnia 8 listopada 2016 r. obejmujący obowiązek zapłaty opłaty pasażerskiej w wysokości 11 323,62 zł przyjmując za podstawę jej wysokości ilość imprez muzycznych w okresie letnim, ilość osób mogących wejść na statek zgodnie z kartą bezpieczeństwa statku [...] i stawkę opłaty pasażerskiej za jednego pasażera ustaloną Zarządzeniem Wewnętrznym Dyrektora Urzędu Morskiego nr [...] z dnia 14 października 2009 r.

Zdaniem skarżących wskazane działanie organu narusza przepis art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich oraz przepisy art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Morskiego wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zakres kognicji sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.").

W świetle ww. aktu normatywnego (vide: art. 3 § 1 i 2) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Akty i czynności, o których mowa w przywołanym przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie są wynikiem postępowania jurysdykcyjnego, ale – tak jak decyzje czy postanowienia – dotyczą spraw indywidualnych. Ich istota polega na skonkretyzowaniu w określonym przypadku normy prawa regulującej generalnie, ale i bezpośrednio obowiązek lub uprawnienie. Takie akty lub czynności podejmowane są w sprawach indywidualnych i są kierowane do oznaczonych podmiotów, dotyczą ich uprawnienia lub obowiązku określonych w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Stanowią one formę działania administracji publicznej w ramach określonego i zindywidualizowanego stosunku administracyjnoprawnego. Wskazuje się jednocześnie, że sformułowanie "z zakresu administracji publicznej" – konieczny element kwalifikujący skargę do sądu administracyjnego jako dopuszczalną – należy rozumieć w ujęciu materialnym (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2007 r., II OSK 1364/07, LEX nr 427557).

Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje w tym znaczeniu sprawy administracyjne, a więc zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu. Za zasadniczy element charakterystyczny dla określenia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej uważany być musi element władztwa administracyjnego [por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ZNSA nr 2(5) 2006, s. 14-15].

Z uwagi określony w skardze przedmiot zaskarżenia należało w pierwszej kolejności rozważyć kwestię dopuszczalności skargi na czynność organu administracji publicznej – Dyrektora Urzędu Morskiego w postaci wystawienia i doręczenia ww. rachunku obejmującego opłatę pasażerską w związku z cumowaniem przy nabrzeżu portu w U. statku pasażerskiego.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (tj. Dz.U. z 2010r. Nr 33, poz. 179 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", przedmiotem działalności przedsiębiorstwa podmiotu zarządzającego portem jest świadczenie usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej, zaś z treści art. 7 ust. 2 ustawy wynika, że jest to działalność gospodarcza.

Art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że za użytkowanie infrastruktury portowej pobierane są opłaty portowe. W art. 8 ust. 2 ustawy wymieniono trzy rodzaje opłat portowych, w tym opłatę pasażerską pobieraną za zejście pasażera na ląd albo za wejście pasażera na statek, która nie może być wyższa niż 1,74 euro od 1 pasażera (pkt 4). Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy opłaty portowe, z zastrzeżeniem ust. 4, pobiera od użytkowników infrastruktury portowej podmiot zarządzający portem, mając na względzie zasady równego traktowania i niedyskryminacji użytkowników infrastruktury portowej oraz racjonalnego gospodarowania.

Wynika z powyższego, że opłaty portowe, w tym opłata pasażerska, pobierane są w związku z prowadzoną przez podmiot zarządzający portem działalnością gospodarczą i są opłatami za świadczone przez ten podmiot usługi. Mają one zatem charakter cywilnoprawny, nie zaś publicznoprawny. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich (Dz.U. z 2004r. Nr 169, poz.1766) wprowadzającej zmianę m.in. art. 8 ustawy. Stwierdzono tam wprost, że: " Opłaty te (opłaty za korzystanie z infrastruktury portowej – dopisek Sądu) mają charakter komercyjny wynikający ze stosunków cywilno-prawnych. Stanowią wyraz udziału użytkowników infrastruktury portowej w kosztach jej utrzymania i rozwoju."

Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku skarżących, wystawienie i doręczenie rachunku obejmującego opłatę pasażerską nie może zostać uznane za czynność w rozumieniu przywołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a.

Powyższe oznacza, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a.

W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu skargi. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.