Uzasadnienie
B. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się stwierdzenia bezskuteczności czynności wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania z dnia 4 października 2010 r. nr [...]. Skarżący zarzucił organowi - Dyrektorowi Zarządu Dróg i Zieleni w G. - naruszenie art. 13f ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
W uzasadnieniu skarżący podał, że w wymienionym dniu zaparkował swój samochód w okolicy skrzyżowania ulic [...] w G., na piaszczystym, nierównym placu obok przychodni. Miejsce to jest oznaczone jako strefa płatnego parkowania, ustalona uchwałą Rady Miasta [...] z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta G. oraz wysokości stawek opłat za parkowanie i opłaty dodatkowej oraz sposobu ich pobierania oraz wprowadzenia opłaty abonamentowej. Ponieważ nie uiścił opłaty parkingowej otrzymał wezwanie do zapłaty opłaty dodatkowej.
W dniu 5 października 2010 r. wniósł o anulowanie wskazanej opłaty, gdyż opisane miejsce nie jest drogą publiczną i niedopuszczalne jest pobieranie opłat za parkowanie w tym miejscu, ale spotkał się z odmową, przy czym jego wniosek był procedurą pozaprawną, bowiem ustawa o drogach publicznych nie przewiduje możliwości odwołania się od nałożonej opłaty dodatkowej ani nie umożliwia uregulowania takiej procedury w drodze uchwał rady gminy.
Skarżący wskazał, że w dniu 18 października 2010 r. sporządził wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i wniósł je do Dyrektora Zarządu Dróg i Zieleni w G. W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor Zarządu Dróg i Zieleni w G. pismem z dnia 3 listopada 2010 r., doręczonym skarżącemu w dniu 10 listopada 2010 r., stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje prawo do uchylenia się od zapłacenia opłaty parkingowej i podtrzymał stanowisko o konieczności uiszczenia opłaty dodatkowej.
Skarżący wskazał, że w tej sytuacji przepisy prawa umożliwiają wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wezwanie do uiszczenia opłaty parkingowej mieści się w kategorii spraw kontrolowanych przez ten sąd w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest bowiem czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczy uprawnień i obowiązków obywateli, nie jest decyzją ani postanowieniem.
Uprawnienie do wniesienia skargi wynika z naruszenia interesu prawnego polegającego na nieuprawnionym wezwaniu do uiszczenia opłaty dodatkowej.
Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych opłatę parkingową można pobierać jedynie za parkowanie na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania. Istotne jest, czy miejsce, w którym zaparkował samochód mogło zostać objęte strefą płatnego parkowania- jest to piaszczysty i wyboisty plac, który nie należy do drogi publicznej i nie służy prowadzeniu ruchu drogowego; nie spełnia kryteriów drogi w rozumieniu ustawy. Przedmiotowego placu nie można uznać również za parking.
Wskazał, że zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 4 sierpnia 2009 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia w życie Regulaminu Strefy Płatnego Parkowania i wyznaczenia jednostki budżetowej - Zarządu Dróg i Zieleni w G. do realizacji zadań w Strefie Płatnego Parkowania jest aktem wewnętrznie obowiązującym, a zatem nie może stanowić podstawy do określania praw i obowiązków osób zobowiązanych do uiszczania opłat parkingowych, ani nie może stanowić podstawy do określenia postępowania osób zobowiązanych do uiszczania tych opłat.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Dróg i Zieleni w G. wniósł o jej odrzucenie.
Zdaniem organu wniosek skarżącego opiera się na mylnym przekonaniu, że art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. pozwala zakwalifikować zaskarżone wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegający kognicji sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednak, że obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej wynika wprost z przepisów prawa, a w razie jej nieuiszczenia podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Niewykonanie obowiązku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku, w związku z tym swoista konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, zaś ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowień wydanych w tym postępowaniu (postanowienie WSA w Łodzi z dnia 24.05.2007 r. III SA/Łd 193/07 oraz postanowienie WSA w Łodzi z dnia 16.07.2008 r. III SA/Łd 333/ 08). Zaskarżone wezwanie nie należy do żadnego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., a zatem skarga winna być odrzucona.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2011 r. zakwestionował powyższy pogląd. Stwierdził, że jednym z przejawów wykonywania władzy publicznej przez organy gminy jest ustanawianie strefy płatnego parkowania i pobieranie opłat za parkowanie w tej strefie. Prawa obywateli w tym zakresie winny być chronione także przez sądy administracyjne. Powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych dopuszczające możliwość wniesienia skargi (wyrok WSA w Gorzowie z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Go 4/07, postanowienie WSA w Gorzowie z dnia 2 października 2010 r. sygn. akt II SA/Go 417/08).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W niniejszej sprawie należy ocenić zaskarżone przez skarżącego wezwanie nr A 081448 mając na uwadze treść powyższego artykułu, który zawiera katalog aktów i czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych.
W istocie rzeczy rozważenia wymaga jedynie, czy zaskarżone wezwanie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.- jak twierdzi skarżący, bowiem żadne inne przypadki wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. nie wchodzą w rachubę.
Stanowiska skarżącego nie można podzielić.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz.115 ze zm.) zwana dalej "ustawą" w art. 13 ust 1 pkt 1 stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania.
Z kolei art. 13 f ust. 1 ustawy stanowi, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową.
Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 50 zł (art.13 f ust. 2 ustawy). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (art. 13 f ust.3 ustawy).
W myśl art. 40 d ust. 2 ustawy, opłaty określone w art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 40 ust. 3 wraz z odsetkami za zwłokę, opłaty określone w art. 13f ust. 1 oraz kary pieniężne określone w art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12 wraz z odsetkami za zwłokę podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa. Przepisy ustawy nie przewidują odrębnego postępowania dotyczącego wymiaru opłaty dodatkowej, a wyraźnie w tym zakresie na mocy art. 40 d ust. 2 stanowią o jej przymusowym ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
"Wezwanie" czy "zawiadomienie", sporządzane w przypadku stwierdzenia nie uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania (które nie jest też upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. Dz. U. z 2005, Nr 229, poz.1954 ze zm.) dokumentuje jedynie fakt nieuszczenia opłaty i jednocześnie informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku.
W tej sytuacji brak podstaw do uznania, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Niewykonanie obowiązku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do przymusowego wykonania tego obowiązku, i w tym przypadku konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, a ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 postanowień, wydanych w tym postępowaniu (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 61). Obowiązek nie musi zostać zindywidualizowany w drodze decyzji, czy postanowienia, aby podlegał egzekucji, bowiem zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucję administracyjną stosuje się również do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa.
Poglądy takie, jak zaprezentowane powyżej wyrażane są także w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 193/07, wyrok NSA z dnia 12.06.2007 r. sygn. akt I OSK 209/07, wyrok WSA w Szczecinie z 14.10.2009 r., sygn. akt II SA/Sz 35/09, wyrok WSA w Szczecinie z 10.09.2008 r., sygn. akt II SA/Sz 384/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych)
Poglądu przeciwnego, zaprezentowanego w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – w wyroku z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 4/07 oraz w postanowieniu z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 417/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) - Sąd, z przyczyn wskazanych powyżej, nie podziela.
Można co do zasady zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, wyrażonym na rozprawie, iż dla obywatela korzystniejsza byłaby możliwość dochodzenia swych praw przed sądem wcześniej, niż na etapie postępowania egzekucyjnego, jednak w obecnym stanie prawnym nie jest to możliwe.
Skoro zaskarżone wezwanie nie należy do żadnego z aktów czy czynności ujętych w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, bowiem w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sytuacja taka ma miejsce m.in. wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego, wynikającej z art.3 § 2 i 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.