Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 listopada 2016 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ze zm.), odmówił wymeldowania B. i A. Sz. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G..
W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpił J. M. – ówczesny współwłaściciel przedmiotowego lokalu podając, że B. Sz. i A. Sz. nie zamieszkują w miejscu zameldowania od 13.10.2016 r., a on nie zna miejsca ich pobytu i miejsca pracy. Z uwagi na sprzedaż lokalu przez M. i J. M. stroną postępowania stał się aktualny właściciel lokalu – A. S.. Organ uznał, że B. i A. Sz. nie mieszkają w spornym lokalu, jednak nie opuścili go w sposób dobrowolny, bowiem dostęp do niego został im uniemożliwiony przez byłego właściciela. Złożyli też pozew o przywrócenie naruszonego posiadania.
A. S. w odwołaniu od w/w decyzji podał, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania państwa Sz., bowiem nie mieszkają oni w spornym lokalu i zerwali łączące ich z tym lokalem więzi. Posiadają inne miejsce zamieszkania i tam powinni zostać zameldowani. Organ I instancji błędnie przyjął, że tocząca się sprawa o przywrócenie posiadania spornego lokalu potwierdza brak dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Postępowanie zostało zakończone na niekorzyść powodów, zatem ustała przyczyna warunkująca odmowę wymeldowania. Dodał, że utrzymywanie zameldowania w spornym lokalu stanowi fikcję meldunkową.
Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu B. Sz. i A. Sz. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G..
Organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego państwo Sz. podnosili, że na skutek umowy z synem państwa M. – Ł. M. utracili tytuł prawny do lokalu, a wyrokiem Sądu Rejonowego w G. orzeczono wobec nich eksmisję, ale nadal w lokalu zamieszkiwali, bowiem wobec A. Sz. została ona wstrzymana do czasu złożenia oferty najmu przez Gminę. Podnieśli także, że zostali usunięci z lokalu przez właścicieli, wobec czego wystąpili z powództwem do sądu powszechnego o ochronę naruszonego posiadania. Jak jednak ustalono w toku postępowania odwoławczego, w dniu 10 stycznia 2017r. Sąd Rejonowy w G. umorzył przedmiotowe postępowanie wskutek wycofania przez powodów pozwu. Ponadto ustalono, że zmienił się właściciel przedmiotowej nieruchomości, który zeznał, że nie zna B. Sz. i A. Sz., a obecnie planuje remont tego lokalu, bowiem zamierza w nim zamieszkać.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że o braku dobrowolności opuszczenia lokalu mowa jest wówczas, gdy osoba zameldowana, bez własnej winy i wbrew woli zostaje niedopuszczona do lokalu w wyniku działania osób trzecich i nie może mieszkać w tym lokalu w sposób stały. W takim przypadku przysługuje jej prawo wystąpienia do sądu, a korzystne rozstrzygnięcie powoduje, że osoba taka może domagać się ponownego zamieszkania w lokalu. Na takim stanowisku stanął organ I instancji. B. i A. Sz. wycofali powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania i Sąd umorzył postępowanie. Należało zatem przyjąć, że skoro nie złożono skutecznie wniosku, to nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. Wynikało to z faktu, że B. i A. Sz. nie będą mogli domagać się powrotu do tego lokalu z mocy prawa, tym bardziej że obecnie właścicielem omawianej nieruchomości jest A. S., z którym nie łączą ich żadne stosunki prawne.
Organ wyjaśnił, że instytucja zameldowania służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Pojęcie pobytu stałego związane jest z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada tzw. centrum życiowe. Skoro w toku postępowania odwoławczego ustalono, że lokal zmienił właściciela, państwo Sz. wycofali powództwo o ochronę naruszonego posiadania, nie mieszkają w spornym lokalu z zamiarem pobytu stałego i nie realizują w tym lokalu swoich wszystkich interesów życiowych, zasadne było wydanie decyzji o ich wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Organ zobowiązany był do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w stosunku do nich zaistniała.
A. Sz. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Skarżący stwierdził, że organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, bowiem skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny. Wobec J. i M. M. oraz ich syna Ł. M. toczą się sprawy cywilne w Sądzie Rejonowym w G.. Przez Prokuraturę Rejonową w G. prowadzone są postępowania przygotowawcze, a Prokuratura Okręgowa w G. wszczęła śledztwa dotyczące pożyczek pod zastaw mieszkań i tzw. mafii mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.722 ze zm.), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu (...) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności.
Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34): " Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.
Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki"
Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".
Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jak i zameldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu – w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne. Nie może ona jednak doprowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat – niezgodna ze stanem faktycznym.
W niniejszej sprawie organy w sposób niewątpliwy ustaliły, że skarżący i jego żona w przedmiotowym lokalu nie zamieszkują. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie wskazuje na fakt, że postępowanie w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, zainicjowane przez państwo Sz., na skutek cofnięcia przez nich pozwu, zostało umorzone. Sprawa ta – z uwagi na umorzenie postępowania - nie zakończy się wyrokiem, który mógłby nakazać przywrócenie naruszonego posiadania, wobec czego państwo Sz. nie mają obecnie środków prawnych do zamieszkania w przedmiotowym lokalu, którego właścicielem jest osoba trzecia. W lokalu tym państwo Sz. obecnie nie zamieszkują i nie jest on ich centrum życiowym. Nie mają oni też do niego żadnych praw. Właścicielem przedmiotowego lokalu był - na skutek umowy pożyczki i umowy przeniesienia własności za zabezpieczenie z dnia 17 czerwca 2011 r. Ł. M., który 13 stycznia 2012 r. zbył lokal M. i J. M..
Następnie wobec skarżącego i B. Sz. (wówczas M.) zapadł w dniu 19 maja 2015 r. wyrok Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...], nakazujący im opuszczenie i opróżnienie przedmiotowego lokalu, przy czym wstrzymano wykonanie eksmisji wobec skarżącego do czasu przedstawienia mu oferty najmu lokalu socjalnego przez Gminę (pkt 4 wyroku) oraz ustalono, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego (pkt 2 wyroku). Przedmiotowy lokal jest obecnie własnością A. S., który w dniu 5 września 2016 r. nabył go od M. i J. M..
Wskazać należy - w odniesieniu do przedstawianych przez skarżącego zdarzeń dotyczących okoliczności przejścia własności przedmiotowego lokalu na rzecz Ł. M., kolejnych umów sprzedaży tego lokalu oraz okoliczności opuszczenia lokalu przez państwo Sz. - że mogą być one ewentualnie przedmiotem ustaleń i oceny przed sądami powszechnymi w sprawach karnych czy cywilnych. Okoliczności te nie mogą być natomiast przedmiotem ustaleń czy oceny przez organy administracji lub sąd administracyjny w sprawie dotyczącej kwestii meldunkowej.
Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że zameldowanie w danym lokalu jest związane jedynie z faktycznym przebywaniem w lokalu. Odmowa wymeldowania państwa Sz. z przedmiotowego lokalu i pozostawienie im zameldowania w nim nie dawałaby im ani praw rzeczowych do lokalu, ani realnego prawa do wejścia w jego fizyczne posiadanie. Posiadanie zameldowania w przedmiotowym lokalu nie miałoby też żadnego wpływu na uprawnienie skarżącego do lokalu socjalnego, o którym orzekł Sąd Rejonowy w G. w wyroku z dnia 19 maja 2015 r.
Odmowa wymeldowania i pozostawienie zameldowania skarżącego i jego żony pod adresem, pod którym nie przebywają, stwarzałoby jedynie tzw. fikcję meldunkową, sprzeciwiającą się ewidencyjnemu i rejestracyjnemu charakterowi zameldowania. Jeżeli podejmowane przez skarżącego i jego żonę działania doprowadzą do tego, że zamieszkają oni na nowo w przedmiotowym lokalu, będą zobowiązani do zameldowania się w nim.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.