Uzasadnienie
Wojewoda i decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, k.p.a. oraz art. 45 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) zm.) – po rozpatrzeniu odwołania M. Ma. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 26 października 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zwrotu kosztów przejazdu do pracodawcy ze skierowaniem do odbycia stażu zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Rozstrzygnięcie to - jak wynika z uzasadnienia do decyzji - zapadło na tle następującego stanu faktycznego:
w dniu 2 września 2009 r. M.M., będący zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna, otrzymał skierowanie na staż. W dniu 28 września 2009 r. M. M. złożył wniosek o zwrot kosztów dojazdu do pracodawcy ze skierowaniem do odbycia stażu..
Zdaniem organów, przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynków pracy, nie dają podstawy do zrefundowania kosztów poniesionych w opisanej sytuacji na dojazd do pracodawcy.
Stosownie do postanowień 45 ust. 1 ustawy wskazanej w podstawie prawnej decyzji, Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania i powrotu do miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub przez okres odbywania u pracodawcy stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub odbywania zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy osobie, która spełnia łącznie warunki wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu.
Z kolei organ odwoławczy powołał się na treść art. 45 ust. 3 powołanej ustawy w myśl którego Starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do pracodawcy i powrotu do miejsca zamieszkania w przypadku skierowania go do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy, jeżeli siedziba tego pracodawcy znajduje się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego. Organ wskazał również na treść art. 45 ust. 4 i 5 ustawy na mocy których starosta może zwrócić bezrobotnemu koszty przejazdu.
Stosownie do postanowień powołanych wyżej przepisów starosta może dokonać z zwrotu kosztów przejazdu osobom tam wymienionym, do których M.M. nie należy.
Organ stwierdził również, że nie daje takiej podstawy błędna informacja, którą strona uzyskała w urzędzie pracy, przy czym strona nie udowodniła, że taka informacje uzyskała, nadto wiarygodność twierdzenia strony podważa oświadczenie pracownika wydającego stronie skierowanie na staż.
W skardze na opisaną decyzję M. M. podtrzymał twierdzenie, że informację o przysługującym mu prawie do otrzymania zwrotu kosztów przejazdu do pracodawcy, u którego miałby odbywać staż uzyskał telefonicznie od pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w G. Tym samym roszczenie skarżącego jest zasadne w ramach odpowiedzialności urzędu, o czym stanowi art. 227 w związku z art. 9 k.p.a. Skarżący nie wyklucza przy tym – przy zasadności jego roszczenia - uzyskania szeroko rozumianego zadośćuczynienia tj. zwrotu kosztów przejazdu i wynagrodzenia star moralnych.
Skarżący nie zgadza się ze sposobem argumentacji organu odwoławczego odnośnie braku wiarygodności jego twierdzeń o uzyskaniu informacji o zwrocie kosztów przejazdu, twierdząc, że zamiarem organu było ukrycie niekompetencji pracownika organu administracji. Skarżący wskazał na znaczenie zasady domniemania niewinności W końcu skarżący stwierdził, że w jego odczuciu spór dotyczy zwłaszcza dowodów w sprawie odpowiedzialności za udzielanie błędnych informacji (art. 227 k.p.a.) i sprowadza się do pytania o znaczenie dowodu w postaci " słowo przeciw słowu".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. Wskazując na treść skargi organ stwierdził, że sprawa nie należy do właściwości sadu administracyjnego.
Na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę i wnosi by Sąd dokonał oceny czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a jeżeli nie, aby ją uchylił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie przyznania zwrotu kosztów przejazdu do pracodawcy ze skierowaniem do odbycia stażu.
Dla dokonania prawidłowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 45 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm., zwanej dalej ustawą), który określa w jakich przypadkach i jakim osobom organy do spraw zatrudnienia mogą refundować koszty dojazdów.
Szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma art. 45 ust. 3 ustawy, w myśl którego starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do pracodawcy i powrotu do miejsca zamieszkania w przypadku skierowania go do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy, jeżeli siedziba tego pracodawcy znajduje się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego. Zdaniem organów orzekających w sprawie, w sytuacji, gdy skarżący został skierowany do pracodawcy celem odbycia stażu, brak jest możliwości zwrotu poniesionych przez bezrobotnego kosztów na przejazd do takiego pracodawcy w oparciu o powołany wyżej przepis. Z takim stanowiskiem organów skład orzekający Sądu zgodzić się nie może.
Wskazać należy, że ustawodawca nie posługuje się pojęciem "oferta stażu", używa zaś określenia "oferta pracy" w odniesieniu do zgłoszenia przez pracodawcę do powiatowego urzędu pracy co najmniej jednego wolnego miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 16a ustawy). Jakkolwiek nie można postawić znaku równości pomiędzy "ofertą pracy" a "skierowaniem do odbycia stażu", tym niemniej, odnosząc się do treści art. 45 ust. 3 ustawy nie sposób za prawidłowe uznać oparcie się organów orzekających w niniejszej sprawie na literalnym brzmieniu tego przepisu.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy bezrobotnych, będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, starosta może skierować do odbycia stażu, przy czym przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy (...). Staż to – zgodnie z zawartą w art. 2 pkt 34 ustawy definicją - nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie (art. 53 ust. 4 ustawy).
Zatem skierowanie bezrobotnego na staż ma spowodować uzyskanie przez niego dodatkowych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych, ale, co wymaga podkreślenia, jest to forma aktywizowania bezrobotnych, dla których brak jest propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Jakkolwiek nie można w tym przypadku mówić o podjęciu przez bezrobotnego zatrudnienia, tym niemniej jest to forma aktywizacji, która - jeżeli chodzi o sytuację bezrobotnego - pod wieloma względami zbliżona jest do oferty pracy. Wyliczając przykładowo: bezrobotny odbywający staż otrzymuje stypendium w wysokości określonej w ustawie przy czym za ten okres nie przysługuje mu zasiłek dla bezrobotnych (art. 53 ust. 6 ustawy).
Z kolei starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie: należy do nich propozycja odbycia stażu (art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy), również przerwanie z winy bezrobotnego stażu, bądź jego niepodjęcie powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej (art. 33 ust. 4 pkt 7 i 8). Wcześniej wskazano, że starosta może dokonywać zwrotu kosztów przejazdu bądź zakwaterowania m.in. osobie, która na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową ale również i staż.
Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że ustawodawca przyjął w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy takie rozwiązania, które zbliżają, a wielu sytuacjach zrównują pozycję bezrobotnego który otrzymał ofertę pracy z bezrobotnym, który otrzymał skierowanie do odbycia stażu i – zdaniem Sądu - ustawodawca uczynił to z rozmysłem mając na względzie podobieństwa obu instytucji.
Stosując taką celowościową wykładnię przepisu art. 45 ust. 3 ustawy należy stwierdzić, że brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia takiego jego znaczenia, które wprowadza preferencyjne traktowanie bezrobotnego skierowanego do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy w stosunku do bezrobotnego skierowanego do pracodawcy do odbycia stażu. Warto w tym miejscu odwołać się do konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W doktrynie przyjmuje się, że oznacza nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M.Masternak-Kubiak [w:] B. Banaszak (red.), A.Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 121).
W tym stanie rzeczy analiza treści art. 54 ust. 3 ustawy w powiązaniu z ratio legis ustawy prowadzi do wniosku, że użyte w tym przepisie pojęcie " oferta pracy" obejmuje swoim zakresem również "skierowania do odbycia stażu".
Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że decyzje, które zapadły w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem powołanego wyżej przepisu, Sąd stwierdził przy tym, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających zwrotu kosztów przejazdu przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.
Orzekając w sprawie ponownie organy winny uwzględnić rozważania dotyczące wykładni powołanego wyżej przepisu w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy.