Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 marca 2002 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 i 5, art. 5 ust. 4, art. 6 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz.734 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz.1817), przyznającą J. A. dodatek mieszkaniowy na okres od kwietnia 2002 r. do września 2002 r. w wysokości 62 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się wszystkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Organ odwoławczy wskazał, że J. A. mieszka sama, posiada tytuł prawny do lokalu, zaś miesięczny średni dochód jej gospodarstwa został wyliczony w oparciu o dochody z renty za miesiące: grudzień 2001 r., styczeń 2002 r., luty 2002 r. oraz w oparciu o końcowe rozliczenie dostawy energii cieplnej zaliczone przez Spółdzielnię Mieszkaniową na konto strony w miesiącu grudniu 2001 r. Wyliczony w ten sposób dochód wynosi 1.871,34 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje kwotę 623,78zł.
Odnosząc się do zarzutów J. A. zawartych w odwołaniu, a dotyczących kwestii wliczenia do jej dochodów bonifikaty za CO w wysokości 311,61 zł, organ podniósł, że w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód w postaci bonifikaty nie podlega wyłączeniu, musiał zatem być zaliczony jako dochód w miesiącu zaliczenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową na poczet konta czynszowego. J. A. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego 12 marca 2002r., zaś "bonifikatę" z tytułu nadpłaty otrzymała w grudniu 2001 r., a zatem bonifikatę tę należało uwzględnić jako przychód i zaliczyć ją do wszystkich dochodów strony. Zatem wysokość dodatku wynosi 62 zł, tak jak ustalił organ pierwszej instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. A. podała, iż jest osobą samotną, schorowaną, a jej jedyne źródło utrzymania stanowi renta inwalidzka w wysokości 464,32 zł miesięcznie. Wskazała, że całkowicie bezpodstawnie organy administracji doliczyły do jej dochodu kwotę bonifikaty za centralne ogrzewanie w wysokości 311,61 zł. W ocenie skarżącej kwota ta nie powinna być wliczona do jej dochodu, gdyż powstała na skutek oszczędzania na centralnym ogrzewaniu i rozliczenie tej kwoty jest wewnętrzną sprawą skarżącej i spółdzielni mieszkaniowej. Ponadto skarżąca podniosła, iż władze miasta (Prezydent Miasta [...], Przewodnicząca Rady Miasta [...]), traktują obywateli bezdusznie, działają na szkodę obywateli, zaś ona została ukarana za poczynione oszczędności na centralnym ogrzewaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie ze względów w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Pojęcie wydatków mieszkaniowych wyjaśniają zaś przepisy art. 6 ust. 3 – 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych. W myśl tych przepisów wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Do wydatków tych zalicza się:
- 1) czynsz,
- 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej,
- 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną,
- 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego,
- 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego,
- 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych,
- 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału.
Nie stanowią natomiast wydatków mieszkaniowych wydatki poniesione z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów oraz opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. Jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się:
- 1) wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy,
- 2) opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu.
Ustawa ogranicza do tak zwanej powierzchni normatywnej wartość wydatków będących bazą ustalenia wysokości dodatku, co oznacza, że prawidłowa jest zastosowana przez organa administracji zasada podzielenia całości wydatków przez ilość metrów kwadratowych powierzchni mieszkania i pomnożenia uzyskanego wyniku przez ilość metrów kwadratowych powierzchni normatywnej (w przypadku skarżącej 35,90 m²).
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych w art. 9 ust. 1 stanowi, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określi, m.in. szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego.
Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 28 grudnia 2001 r. rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817), którego § 2 ust. 2 stanowi, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki wymienione w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków.
Organy administracji publicznej rozpatrując niniejszą sprawę powołały się na przepisy tegoż rozporządzenia i wskazały, że do wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego można zaliczyć jedynie 90% wydatków faktycznie poniesionych.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05, po rozpatrzeniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku orzekł jednak, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art.92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia.
Trybunał uznał zatem, że ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 1 pkt 1 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym.
Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze zarzutu dotyczącego wpływu nadpłaty dokonanej na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej za centralne ogrzewanie na wysokość dodatku mieszkaniowego należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo oceniły jej charakter prawny. Należy ją bowiem zdefiniować jako wierzytelność osoby ubiegającej się o dodatek w stosunku do tejże Spółdzielni. Wierzytelność taka może zostać zaspokojona w drodze wzajemnego potrącenia z wierzytelnością Spółdzielni wynikającą z zobowiązań "czynszowych" lub w drodze spełnienia świadczenia (wypłaty) przez Spółdzielnię. Wbrew stanowisku skarżącej brak przeszkód, by zaspokojenie wierzytelności osoby ubiegającej się o dodatek uznać za dochód rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w myśl którego za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania i określonych składek, za wyjątkiem przychodów enumeratywnie wyliczonych w przywołanym przepisie.
Skoro zaspokojenie przez spółdzielnię wierzytelności z tytułu nadpłaty za c.o. polega na zwiększeniu aktywów lub umniejszeniu pasywów osoby ubiegającej się o dodatek, to stanowi ono przychód, który powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego – o ile miał miejsce w okresie 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku (art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Skoro w niniejszej sprawie nadpłata obniżyła zobowiązania skarżącej wobec Spółdzielni w grudniu 2001r., zaś wniosek o dodatek mieszkaniowy złożyła ona w marcu 2002r. to zasadnie organy administracji uwzględniły kwotę nadpłaty przy ustalaniu dochodów skarżącej za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...].
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane zastosować przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zmiana ta spowodowała, że obniżenie wysokości wydatków przyjmowanych do wyliczenia dodatku mieszkaniowego do 90% musi być uznane za bezpodstawne.
Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja może być wykonana.