Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r. nr SKO Gd/3865/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 5 maja 2021 r. nr SR/ŚP/O/7758/2020, którą odmówiono B. W. (dalej jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – A. W. (ur. [...] 1970 r.).
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 25 lutego 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek B. W., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem A. W. Do wniosku dołączono m. in. oświadczenie o rezygnacji z pobieranego przez wnioskodawczynię specjalnego zasiłku opiekuńczego, orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 14 listopada 2019 r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności A. W., decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 11 września 2020 r. o przyznanym prawie do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres 1 listopada 2020 r. – 31 października 2021 r. oraz wydruk wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 82/18).
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, w tym telefonicznego wywiadu środowiskowego z dnia 11 marca 2021 r., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 31 maja 2021 r. odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, szczegółowo przedstawił ustalenia dokonane w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i stwierdził, że sprawowana nad mężem opieka ma charakter stały, całodobowy i uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Jednakże mimo tej okoliczności zasadną w ocenie organu pierwszej instancji była odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia, ze względu na to, że:
- - z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić od kiedy istniej niepełnosprawność męża wnioskodawczyni; tym samym nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, że przepis ten nadal znajduje zastosowanie mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w uzasadnieniu wyroku wskazano, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Ponadto Trybunał wyjaśnił, iż poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki;
- - wnioskodawczyni jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- - osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. B. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Ponadto w odwołaniu podniesiono zarzut błędnego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (odnoszącego się do pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim przy jednoczesnym braku legitymowania się przez małżonka takiej osoby orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych (który to przepis wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego) oraz brak zastosowania art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b wskazanej ustawy odnoszącego się do wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w tym wywiadu środowiskowego w dniu 15 listopada 2021 r. i rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w sprawie w skrócie jako "u.ś.r."), utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając jednocześnie, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione zostało od łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych we wskazanych przepisach.
Organ odwoławczy nie zgodził się z organem pierwszej instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wieku powstania niepełnosprawności zawarta w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W tej kwestii przychylił się do stanowiska prezentowanego przez sądy administracyjne, w których wskazywana jest konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W ocenie Kolegium w sprawie nie zaistniały również negatywne przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. oraz w art. 17 ust. 5 pkt 1 tej ustawy.
W ocenie organu odwoławczego zasadnym było jednakże utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, albowiem w sprawie nie została spełniona główna przesłanka ustanowiona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegająca na istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Organ odwoławczy odnosząc się do poglądów zaprezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazał, że związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W ocenie Kolegium, które poddało analizie także wnioski wynikające z dodatkowego wywiadu środowiskowego rozmiar i zakres sprawowanej przez wnioskodawczynię opieki nad mężem nie wymusza na wnioskodawczyni niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium podkreśliło, że A. W. nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy sprzętu ortopedycznego, samodzielnie spożywa przygotowane przez żonę posiłki i samodzielnie korzysta z toalety. Chodzik (balkonik), z którego korzysta umożliwia poruszanie się i daje stabilizację aby dana osoba mogła poruszać się bez pomocy osoby drugiej. Pomoc i asekuracja żony w przemieszczaniu się poza domem (w dojazdach na wizyty lekarskie) jest oczywista i nie budzi wątpliwości ale nie wyklucza podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Opis wykonywanych czynności również nie wskazuje aby istniała konieczność niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Przygotowywanie posiłków, dozowanie leków, pomoc przy kąpieli, smarowanie kremami, zmiana garderoby, pomiary ciśnienia i poziomu cukru we krwi oraz masaże nie są czynnościami wykluczającymi podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Czynności opiekuńcze są wykonywane w określonych odstępach czasu. Oznacza to, że przy właściwej organizacji tych czynności (na przykład wcześniejszym przygotowaniu posiłków i leków, pomocy w ubraniu się, dokonaniu pomiarów wcześniej) wnioskodawczyni może podjąć zatrudnienie. Wnioskodawczyni nie wykonuje bowiem przy mężu czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jego osobą i wymagających ciągłej obecności wnioskodawczyni przy mężu.
Z kolei zakupy, sprzątanie, pranie i załatwianie spraw urzędowych są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W reasumpcji Kolegium wskazało, że w realiach sprawy wnioskowane świadczenie nie może być wnioskodawczyni przyznane. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za sam za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
B. W. reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jak i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z normy prawa określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Na poparcie tego stanowiska skarżąca przywołała orzeczenia sądów administracyjnych wspierające wyrażony pogląd.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Orzekając w powyższym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny Sądu skarżąca B. W. uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem A. W. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Wskazać należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
W rozpoznawanej sprawie organy odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia odmiennie uzasadniły swoje stanowiska.
Organ pierwszej instancji przyjął, że żądane świadczenie nie może być skarżącej przyznane, gdyż:
- - z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dotyczącego męża skarżącej wynika, że nie da się ustalić od kiedy istniej niepełnosprawność męża; tym samym nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, że przepis ten nadal znajduje zastosowanie mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w uzasadnieniu wyroku wskazano, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Ponadto Trybunał wyjaśnił, iż poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki;
- - skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- - osoba wymagająca opieki (A. W.) pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Natomiast według organu odwoławczego powodem uzasadniającym odmowę przyznania świadczenia w niniejszej sprawie było niespełnienie przez skarżącą przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki wobec niepełnosprawnego męża, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, bowiem ustalony zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Zatem organ odwoławczy słusznie uznał, że niemożliwość ustalenia daty powstania niepełnosprawności u wymagającego opieki męża skarżącej nie uzasadniała odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia.
W pełni prawidłowe było również uznanie przez organ odwoławczy, że w sprawie nie zaistniały negatywne przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Obowiązująca regulacja (art. 27 ust. 5 u.ś.r.) daje bowiem możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z kolei regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. nie może mieć zastosowania w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji, gdyż z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego występuje inne osoba niż małżonek osoby pozostającej pod opieką.
Przechodząc do dalszych rozważań w zakresie merytorycznej oceny zasadności prezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką, należy wskazać, że stanowisko to jest słuszne bowiem ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie wynika, że taki związek w niniejszej sprawie występuje.
Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki".
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece – w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez określoną część doby.
Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze złożonego wraz z wnioskiem opisu czynności wykonywanych podczas opieki, jak i czynności opiekuńczych opisanych w wywiadzie środowiskowym nie wynika aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad mężem wykluczały podjęcie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu orzekającego Kolegium w pełni zasadnie podkreśliło, że A. W. nie jest osobą leżącą, porusza się przy pomocy sprzętu ortopedycznego, samodzielnie spożywa przygotowane przez żonę posiłki i samodzielnie korzysta z toalety. Chodzik (balkonik), z którego korzysta umożliwia poruszanie się i daje stabilizację aby dana osoba mogła poruszać się bez pomocy osoby drugiej. Przygotowywanie posiłków, dozowanie leków, pomoc przy kąpieli, smarowanie kremami, zmiana garderoby, pomiary ciśnienia i poziomu cukru we krwi oraz masaże nie są czynnościami wykluczającymi podjęcie przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności opiekuńcze są bowiem wykonywane w określonych odstępach czasu. Oznacza to, że przy właściwej organizacji czasu wykonaniu określonych czynności z odpowiednim wyprzedzeniem skarżąca może podjąć zatrudnienie. Skarżąca nie wykonuje bowiem przy mężu czynności pielęgnacyjnych wymagających ciągłej, permanentnej obecności przy mężu.
Pozostałe czynności, takie jak: sprzątanie, pranie czy prasowanie, opłacanie rachunków oraz robienie zakupów są codziennymi obowiązkami domowymi, które są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Podkreślenia ponownie wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, co prawidłowo stwierdził organ odwoławczy. Sytuacja skarżącej nie uzasadnia przyznania jej z środków publicznych świadczenia związanego z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak aktywności zawodowej nie wiąże się bowiem bezpośrednio z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Czynności sprawowane w ramach opieki wynikające z materiału dowodowego w realiach niniejszej sprawy stanowią co oczywiste znaczącą pomoc, która może być świadczona mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu.
Organ odwoławczy prawidłowo zatem ocenił całokształt okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie uznając, że nie pozwalają one na przyjęcie, że sprawowana opieka, której konieczność nie jest negowana, stanowi przeszkodę do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy w niepełnym wymiarze. Sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę, jednakże zestawiając okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy ze wskazaną regulacją prawną organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uzasadnia uznania tej opieki za taką jakiej art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga, gdyż obiektywnie umożliwia podjęcie skarżącej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ta kwestia ma w realiach sprawy fundamentalne znaczenie.
Mając na uwadze powyższe uznać należy, że skoro skarżąca nie spełniła przewidzianej art. 17 ust.1 u.ś.r. przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługiwało. Nie mogła w tej sytuacji dokonać skutecznie wyboru między różnymi świadczeniami, w myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r., z którego wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń przysługuje jedno z nich, wybrane przez opiekuna.
W reasumpcji Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego oparte zostało na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.