Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia 18 września 2009 r. nr [...] Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska wskazując w podstawie prawnej ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (bez tytułu), rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 listopada 2005 r. (bez tytułu) i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 września 2006 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich, w następstwie skierowania Wojskowego Komendanta Uzupełnień rozpoznała u marynarza nadterminowego T. K. (posiadającego przydział służbowy JW. [...]) małą niedomykalność zastawki aortalnej oraz skrzywienie przegrody nosa i określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Nadto orzeczono, że przedmiotowe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową i są wynikiem uwarunkowań osobniczych badanego.
W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia wskazano, że stan zdrowia badanego czyni go niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej a rozpoznanie ustalono w oparciu o wyniki specjalistycznych badań lekarskich.
Następnie orzeczeniem z dnia 13 maja 2010 r. nr [...] Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska wskazując w podstawie prawnej ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w następstwie skierowania dowódcy jednostki wojskowej ponownie rozpoznała u marynarza nadterminowego T. K. (posiadającego przydział służbowy JW. [...]) śladową niedomykalność zastawki aortalnej oraz skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa i określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Ponownie orzeczono, że przedmiotowe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową i są wynikiem uwarunkowań osobniczych badanego.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazano, że stan zdrowia badanego czyni go niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej a rozpoznanie ustalono w oparciu o wyniki specjalistycznych badań lekarskich.
W odwołaniu od w/w orzeczenia T. K. wniósł o zmianę orzeczenia, uznanie go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczenie do kategorii zdrowia "Z".
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wszelkie obciążenia fizyczne oraz tolerancję wysiłku odwołujący znosił bardzo dobrze.
Stwierdzona zaś w trakcie pobytu w szpitalu w marcu 2010 r. wada zastawki aortalnej z punktu widzenia hemodynamiki pracy serca jest nieistotna. Ze szpitala odwołujący wypisany bowiem został jako osoba nie wymagająca dalszej diagnostyki i leczenia.
Orzeczeniem z dnia 24 maja 2010 r. nr [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej wydanym na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 6, 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że w świetle obowiązujących przepisów obecność fali zwrotnej przez zastawkę aortalną jest patologią, a w przypadku pozostałych zastawek zjawiskiem fizjologicznym.
W związku z tym, nawet wobec braku następstw zdrowotnych takiej wady, organ zobligowany był do utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T.K. wniósł o weryfikację kategorii zdrowia i zmianę interpretacji przepisów orzeczniczo – komisyjnych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że jakiekolwiek następstwa wady serca nie mają miejsca. Żołnierz nie ma bowiem żadnych dolegliwości i problemów zdrowotnych mimo znacznego wysiłku fizycznego i psychicznego w czasie służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
W odpowiedzi wskazano ponadto, że specyfika służby wojskowej może mieć negatywny wpływ na dalsze pogłębianie się wady serca skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należało ocenić, czy w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego T. K. wypowiadały się właściwe komisje lekarskie. Z akt administracyjnych skarżącego wynika, że został on skierowany w dniu 12 maja 2010 r. przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do Wojskowej Komisji Morsko- Lekarskiej w celu orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska orzeczeniem z dnia 13 maja 2010 r. nr [...] wypowiedziała się w kwestii zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując odwołanie od tego ostatniego orzeczenia Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej wydała w dniu 24 maja 2010 r. orzeczenie nr [...], które zostało zaskarżone niniejszą skargą.
Sposób określenia podstawy prawnej orzeczenia (decyzji) organu tak pierwszej, jaki drugiej instancji nie pozwala na stwierdzenie, na postawie jakich przepisów i jakiego aktu prawnego organy obu instancji uznały, że są właściwe do orzekania w niniejszej sprawie.
Wojskowe komisje wojskowe zostały utworzone na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 ze zm.).
Właściwość wojskowych komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej normuje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), zwane dalej "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia właściwość miejscową wojskowej komisji lekarskiej ustala się
- 1) w stosunku do żołnierzy zawodowych - według miejsca stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której pełnią służbę;
- 2) w stosunku do osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej - ze względu na miejsce ich zamieszkania.
Co do zasady do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej są właściwe terenowe wojskowe komisje lekarskie, stosownie do ich właściwości miejscowej(§ 4), ponadto w ściśle określonych przypadkach inne komisje, m.in. Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska w G. Przepis § 9 rozporządzenia przewiduje, że do Wojskowej Komisji Morsko- Lekarskiej w G. należy:
- 1) orzekania w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących w jednostkach Marynarki Wojennej stanowiska służbowe do stopnia etatowego komandora porucznika włącznie:
- a) o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej,
- b) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej,
- c) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2, 3 i 4 lit. a -e;
- 2) orzekania o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej:
- a) osób ubiegających się o przyjęcie do Akademii Marynarki Wojennej i Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej,
- b) podchorążych Akademii Marynarki Wojennej i kadetów Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej;
- 3) orzekania w stosunku do kandydatów, o których mowa w pkt 2 lit. a:
- a) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej,
- b) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2;
- 4) orzekania w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 2 lit. b:
- a) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej,
- b) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2 i 3;
- 5) orzekania w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego podpułkownika (komandora porucznika), żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz osób ubiegających się o powołanie do pełnienia służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej o zdolności do pełnienia służby w charakterze nurków i płetwonurków;
- 6) przeprowadzania okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 1 i 2 lit. b.
Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska byłaby właściwa do orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego, gdyby spełnione zostały przesłanki z § 9 rozporządzenia. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, w chwili orzekania pełnił czynną służbę wojskową - był żołnierzem nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. W rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) określenie "żołnierze zawodowi" określa żołnierzy pełniących stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Wobec powyższego nie zachodzi w stosunku do skarżącego sytuacja z § 9 pkt 1 rozporządzenia, bowiem dotyczy on żołnierzy zawodowych.
Nie zachodzi też sytuacja z § 9 pkt 2 rozporządzenia, bowiem skarżący nie był kandydatem do Akademii Marynarki Wojennej, Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej, nie jest też podchorążym Akademii Marynarki Wojennej ani kadetem Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej. Przepis § 9 pkt 3 i 4 odnosi się do kandydatów i żołnierzy, o których mowa w pkt 2 tegoż paragrafu, zaś pkt 5 – do żołnierzy, żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz osób ubiegających się o powołanie do pełnienia służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej o zdolności do pełnienia służby w charakterze nurków i płetwonurków.
Z akt sprawy nie wynika, by skarżący pełnił służbę jako służbę kandydacką, która zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powstaje w drodze powołania do takiej służby. Z kolei § 9 pkt 6 rozporządzenia odnosi się do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 i 2 lit. b tego paragrafu.
Tak więc Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska nie była właściwa do orzekania o zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Przypomnieć należy, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest decyzją (art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). W tej sytuacji do orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ma zastosowanie art. 107 § 1 k.p.a., który określa składniki decyzji. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne. Decyzja organu pierwszej instancji tych składników właściwie nie zawiera. Powołanie podstawy prawnej nie oznacza bowiem zacytowania szeregu aktów prawnych, lecz konkretnych przepisów tych aktów. Nie wiadomo, jaki akt prawny organ miał na uwadze, stwierdzając rozpoznanie "§ 38 p. 9, § 26 p. 3", bowiem go nie wskazał. Uzasadnienie decyzji w dwóch zdaniach w tej sytuacji należy uznać za brak uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej rozpoznając odwołanie skarżącego wypowiedziała się w sprawie merytorycznie, nie zauważając ani tego, że organ pierwszej instancji wydał orzeczenie z naruszeniem przepisów o właściwości, ani naruszenia przez ten organ art. 107 § 1 k.p.a. Stwierdzić w tej sytuacji należy, że organ drugiej instancji również nie był właściwy do orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego.
W tym stanie sprawy uznać należało, że zaskarżone orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej wydane zostało nie tylko przez organ niewłaściwy, ale też z rażącym naruszeniem prawa, bowiem utrzymało w mocy orzeczenie wydane przez organ niewłaściwy, jak też dotknięte innymi, istotnymi uchybieniami.
Okoliczności powyższe – tj. wydanie decyzji przez organy obu instancji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowią przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 135 p.p.s.a, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził zarówno nieważność zaskarżonego orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej, jak i orzeczenia organu pierwszej instancji, tj. Wojskowej Komisji Morsko - Lekarskiej.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.