Uzasadnienie
Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia 11 stycznia 2006r., powołując się na § 55 pkt. 1 i 43 pkt. 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. nr 151, poz. 1595) uznała A. G. za zdolnego do służby wojskowej – kategoria A. Od powyższego orzeczenia A. G. wniósł odwołanie. Wskazał, że pogorszenie jego stanu zdrowia nastąpiło w trakcie trwania służby wojskowej, o czym świadczą orzeczenia: Powiatowej Komisji Lekarskiej w C. nr [...] oraz Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej nr [...]. W żadnym z w/w orzeczeń nie ma wzmianki o jakiejkolwiek chorobie. Tym samym zdaniem odwołującego się, jego schorzenie ma związek ze służbą wojskową.
Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej [...] orzeczeniem z dnia 27 lutego 2006r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie i orzekła o uznaniu A. G. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres sześciu miesięcy – kategoria B. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że konsultacja specjalistyczna i wyniki badań laboratoryjnych potwierdziły występowanie u skarżącego niedokrwistości mikrocytalnej spowodowanej niedoborem żelaza. Analiza posiadanej dokumentacji medycznej, w tym także orzeczenia [...] z dnia 11 czerwca 2005r., a wiec przed wcieleniem do zasadniczej służby wojskowej wykazała, że wyniki laboratoryjne były zbliżone do tych aktualnych i wykazywały niedokrwistość mikrocytalną.
Nie można wiec uznać związku rozpoznanego schorzenia ze służbą wojskową, gdyż istniało ono przed wcieleniem do służby wojskowej i najprawdopodobniej jest konsekwencją honorowego krwiodawstwa skarżącego oraz nieżytu żołądka, które prawdopodobnie upośledza wchłanianie żelaza.
Biorąc to pod uwagę organ odwoławczy uchylił zaskarżone orzeczenie i orzekł w sprawie ponownie ustalając rozpoznanie:
- 1. Niedokrwistość mikrocytalna - § 55 pkt 4
- 2. Nieżyt żołądka nieupośledzający sprawność ustroju - § 43 pkt 1.
Stwierdzono również, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową.
A. G. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stwierdzając, że się z nim nie zgadza, bowiem w orzeczeniu organu pierwszej instancji nie stwierdzono żadnych przeciwwskazań do odbywania czynnej służby wojskowej. Składając odwołanie od tego orzeczenia skarżący chciał się dowiedzieć dlaczego jego schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową Nie domagał się natomiast zmiany kategorii, co jest dla niego krzywdzące. Uniemożliwia mu to staranne się o pracę jako żołnierz zawodowy, z czym skarżący wiązał swoją przyszłość. W tym stanie rzeczy skarżący wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę odwołał się do swoje stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 14 września 2006r. sygn. akt III SA/Gd 304/06 Sąd, po rozpatrzeniu wniosku A. G., przywrócił mu termin do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności od czynnej służby wojskowej żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową. Tryb orzekania wojskowych komisji lekarskich został określony przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz.1595), wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 30a w/w ustawy.
Ponadto w/w komisje orzekają również, ale na podstawie odrębnych ustaw, o związku chorób i ułomności z czynną służbą wojskową. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 6.11.2000 r., ONSA 2001/2/47).
Z treści wniesionej przez A. G. skargi wynika, że dotyczy ona tej części orzeczenia, w której organ odwoławczy zmienił orzeczenie z dnia 11 stycznia 2006r. i uznał go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres sześciu miesięcy – kategoria B, nie zaś kwestii ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a służbą wojskową. Tym samym do tej ostatniej kwestii Sąd w swoim orzeczeniu się nie odniósł.
Sąd rozważył zatem, czy działanie organu drugiej instancji polegające na uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i wydanie nowego, mniej korzystnego – zdaniem skarżącego – orzeczenia merytorycznego, było zgodne z prawem.
W myśl art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W przepisie tym wprowadzono instytucję zakazu reformationis in peius, która należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa strony postępowania administracyjnego. Istotą tej instytucji jest stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowych, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu. Tym samym organ odwoławczy orzekając w sprawie ponownie może orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji, bądź też zmienić ją i wydać decyzję bardziej korzystną dla odwołującej się strony. Organ ten nie może zaś wydać rozstrzygnięcia, które byłoby mniej korzystne od orzeczenia organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie narusza zakazu reformationis in peius jedynie w sytuacji, gdy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, który zakazem tym nie jest już związany.
Nadto z treści art. 139 k.p.a. wynika, że od zakazu reformationis in peius można odstąpić tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Jednak organ odstępujący od w/w zakazu musi wykazać, że w konkretnym przypadku jest to uzasadnione. Winien zatem w podstawie prawnej swojej decyzji, jak również w jej uzasadnieniu powołać się na przepis art. 139 k.p.a. podając szczegółowo przyczyny odstąpienie od zakazu.
W decyzji podlegającej kontroli Sądu organ odwoławczy wbrew treści art. 139 k.p.a. wydał orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się, nie wykazał przy tym by zaskarżone orzeczenie rażąco naruszało prawo lub interes społeczny. Tym samym organ ten dopuścił się naruszenia w/w przepisu, jest to przy tym naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 pkt c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym), co spowodowało uchylenie zaskarżonego orzeczenia organu drugiej instancji.
Nadto należy zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji z innych jeszcze względów nie odpowiada w pełni wymogom art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nie wykazał w nim z jakich przyczyn orzeczenie organu pierwszej instancji było wadliwe i jako takie podlegało uchyleniu. Miało to znaczenie z uwagi na fakt, że organ postanowił zmienić dotychczasowe orzeczenie, tym samym winien był uzasadnić swojej stanowisko w sprawie tak, by było ono dla strony zrozumiałe. Obowiązek takiego działania organów wynika nie tylko z treści powołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a., ale również z zasad ogólnych postępowania, w tym zwłaszcza wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady udzielania informacji stronom postępowania.
Z kolei Sad pragnie zwrócić uwagę na fakt, że organ odwoławczy powołał się w uzasadnieniu swojego orzeczenia na inne orzeczenie [...] z dnia 11 czerwca 2005r. i wykonane w tamtym okresie wyniki badań laboratoryjnych, przy czym brak w/w w aktach sprawy, co w przypadku konieczności dokonania merytorycznej oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia rodziłoby oczywiste problemy.
Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sad orzekł jak w sentencji.
Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 139 k.p.a., winien rozważyć jaki rodzaj rozstrzygnięcia wydać, przy czym musi ono odpowiadać wymogom art., 107 k.p.a., w tym zwłaszcza zawierać odpowiednie uzasadnienie faktyczne i prawne.