Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie ze skargi A. L. w przedmiocie wymierzenia Burmistrzowi Miasta grzywny za niewykonanie wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze II SA/Gd 463/11.
Wnioskiem z dnia 10 września 2013 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Według oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Z kolei z zawartego w formularzu PPF oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że wnioskodawczyni nie generuje jakichkolwiek dochodów oraz nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną, której odmówiono prawa do zasiłku z pomocy społecznej. W związku z powyższym jej wniosek jest w pełni zasadny.
W tym stanie uznano, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z uwagi na regulację normatywną zawartą w art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych gdyż jest od tych kosztów zwolniona z mocy prawa.
W konsekwencji postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe i orzec o jego umorzeniu (punkt pierwszy sentencji postanowienia) na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznania wymaga jednakże żądanie wnioskodawczyni ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika, że to na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wymóg ten podyktowany jest bowiem koniecznością dokonania jak najpełniejszej oceny zdolności określonego podmiotu do poniesienia kosztów postępowania pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ww. ustawy, warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. Co nadto istotne, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod reżimem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), o czym świadczy stosowne pouczenie zawarte w pkt 13 formularza wniosku o prawo pomocy.
W związku z tym, iż oświadczenie zawarte w formularzu PPF okazało się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 września 2013 r. wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów:
- a) zaświadczenia z właściwego miejscowo powiatowego urzędu pracy potwierdzającego posiadanie statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku;
- b) wobec zadeklarowanego braku dochodów – oświadczenia z czego wnioskodawczyni się obecnie utrzymuje;
- c) oświadczenia wskazującego do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawczyni obecnie zamieszkuje i jakie są miesięczne koszty utrzymania tej nieruchomości;
- d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;
- e) oświadczenia w przedmiocie posiadanych przez wnioskodawczynię wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości);
- f) oświadczenia, czy z majątku wnioskodawczyni prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne;
- g) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne).
Stosowne wezwanie zostało wnioskodawczyni doręczone na podany przez nią adres do korespondencji w dniu 23 września 2013 r. w trybie doręczenia zastępczego (vide: potwierdzenie odbioru podpisane przez dorosłego domownika - matkę wnioskodawczyni – akta sprawy – k. [...]).
Ww. wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane i do akt sądowych do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie udowodniła dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244).
W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i braku możliwości zweryfikowania danych podanych przez nią w formularzu PPF - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.
Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie została bowiem – z uwagi na postawę jej samej - ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym bierność wnioskodawczyni w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. ustawy orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy.