Uzasadnienie
W dniu 18 stycznia 2012 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w G. przeprowadzili w Pubie [...] w G., prowadzonym przez A. L., kontrolę urządzania gier na automatach w miejscach gdzie automaty się znajdują.
W następstwie kontroli zatrzymano trzy automaty.
W dniu 31 października 2011 r. do Urzędu Celnego w S. wpłynął sprzeciw "A" Spółki z o.o. w P. wobec podjęcia i wykonywania przez Naczelnika Urzędu Celnego czynności kontrolnych. W uzasadnieniu zarzucono organowi naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego poinformował spółkę, że organ nie prowadził i nie prowadzi wobec niej kontroli, nie jest zatem możliwe odstąpienie od czynności kontrolnych, których organ aktualnie nie prowadzi. Wskazano również, że podczas kontroli zajęty został m.in. automat do gry stanowiący własność spółki.
W dniu 14 lutego 2012 r. do Urzędu Celnego w S. wpłynęło datowane na dzień 10 lutego 2012 r. zażalenie "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na "postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 1 lutego 2012 r."
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r. w oparciu o art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. oraz art. 84c ust. 16 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej u.s.d.g.) stwierdził niedopuszczalność zażalenia na pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 1 lutego 2012 r.
W uzasadnieniu organ podał, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 1 lutego 2012 r. odmówił rozpatrzenia sprzeciwu, z uwagi na niemożność uznania spółki za kontrolowanego. Kontrolowanym był właściciel Pubu [...]. W konsekwencji spółka nie mogła skutecznie wnieść sprzeciwu, który to środek, zgodnie z art. 84c ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przysługuje wyłącznie kontrolowanemu przedsiębiorcy. Pismo Naczelnika Urzędu Celnego nie było więc postanowieniem organu prowadzącego kontrolę przedsiębiorcy. Było to pismo informujące, że kontrola nie była prowadzona wobec spółki. Na gruncie k.p.a. nie zachodzi konieczność wydawania zaskarżalnego postanowienia w sytuacji, gdy z określonym żądaniem występuje podmiot nie będący stroną danego postępowania.
W tej sytuacji zaskarżone pismo nie stanowiło postanowienia organu i tym samym nie mogło podlegać zaskarżeniu w trybie art. 84 c ust.10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 marca 2012 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniosła o jego uchylenie.
Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:
- - art. 84c pkt 16 u.s.d.g. poprzez jego niezastosowanie,
- - art. 79 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 7, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 79b, art. 79 ust. 1 u.s.d.g. w zw. z art. 79 ust. 9, art. 80 ust. 1 u.s.d. g. w zw. z art. 80 ust. 2 i art. 80 ust. 5, art. 80b, art. 81 ust. 1 i 2 u.s.d.g. poprzez ich niezastosowanie,
- - art. 64 k.p.a. w zw. z art. 6, 8 i 11 k.p.a. oraz art. 84c ust. 10 u.s.d.g. poprzez uznanie, iż pismo Naczelnika Urzędu Celnego stanowiło poinformowanie, iż kontrola nie dotyczyła spółki oraz poprzez brak uzasadnienia takiego stanowiska;
- - art. 84c ust. 3 u.s.d.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w wypadku usprawiedliwionego braku wiedzy kontrolowanego przedsiębiorcy o prowadzonej kontroli, wynikłej wskutek braku informowania go o jej wszczęciu, nie jest możliwe złożenie sprzeciwu w terminie 3 dni od dnia powzięcia wiadomości o wszczęciu kontroli;
- - art. 79, 79a, 80, 80a, 81 ust. 2, 82 i 83 u.s.d.g. w zw. z art. 84 ust. 1a u.s.d.g. w zw. z art. 235 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest podmiotem podlegającym szczególnemu nadzorowi podatkowemu, a w konsekwencji jego uprawnienia wobec prowadzonej przez organ kontroli są ograniczone;
- - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji nie było zgodne z prawem;
- - art. 6 – 8 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że urządzenia eksploatowane przez skarżącego mogą być urządzeniami wykazującymi wszystkie lub niektóre cechy automatów o niskich wygranych oraz poprzez faktyczną akceptację naruszeń prawa dokonanych przez organ niższej instancji;
- - art. 84 c pkt 12 u.s.d.g. przez jego niezastosowanie,
- - art. 80 ust. 1 u.s.d.g. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie posiada statusu strony ani statusu kontrolowanego podmiotu, gdy kontrola prowadzona jest w części lokalu oddanej w najem i wobec urządzenia stanowiącego własność tego podmiotu i przez ten podmiot eksploatowanego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 84 c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz.1447 ze zm.) – dalej jako u.s.d.g.- przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84 d.
Zgodnie z art. 84 c ust. 9 w/w ustawy organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o:
- 1) odstąpieniu od czynności kontrolnych;
- 2) kontynuowaniu czynności kontrolnych.
Art. 84 c ust. 10 przedmiotowej ustawy stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w ust. 9, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Rozstrzygnięcie zażalenia następuje w drodze postanowienia, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia.
Do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 84 c ust. 16 u.s.d.g.).
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, jakie przepisy proceduralne znajdują zastosowanie w sytuacji wniesienia sprzeciwu na czynności organu przez podmiot nie będący kontrolowanym przedsiębiorcą - jak przyjął organ.
Przywołane przez organ w zaskarżonym postanowieniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią:
art. 144 – w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań;
art. 134 - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Zauważyć należy, że na mocy art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6 poz.
18) do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 11 kwietnia 2011r. został dodany art. 61a, w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (dotyczącym wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z regulacji zawartej w art. 84c ust.1-16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, jakie prawa przysługują przedsiębiorcy w sytuacji prowadzenia wobec niego czynności kontrolnych przez organy. I tak ust. 16 tego przepisu dotyczy prawa złożenia sprzeciwu w toku kontroli, umożliwiając stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10 w zakresie nieuregulowanym. Nie budzi wątpliwości, iż prawo złożenia sprzeciwu przysługuje przedsiębiorcy, wobec czego w sytuacji, gdy w ocenie organu sprzeciw składa inny podmiot niż przedsiębiorca w rozumieniu tego przepisu, należy stosować uregulowania kodeksu postępowania administracyjnego.
Skoro organ pierwszej instancji uznaje, że sprzeciw (który inicjuje postępowanie na żądanie strony) został wniesiony przez osobę niebędącą stroną, winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonego sprzeciwu.
Tak więc organ odwoławczy powinien ocenić i rozstrzygnąć, czy pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 1 lutego 2012 r. spełnia wymogi umożliwiające uznanie, że jest to postanowienie w opisanym wyżej przedmiocie, jeżeli tak - czy zażalenie zostało złożone z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu, a od dokonanej oceny uzależnić rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uwzględnił skargę.
Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej winien uwzględnić powyższe rozważania odnoszące się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania.
O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.