Uzasadnienie
Skarżąca w dniu 16 lipca 2018 r. wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniając w pismach z dnia 20 sierpnia 2018 r. oraz 17 września 2018 r. wniosek o dodatkowe oświadczenia i dokumenty wymienione w zarządzeniu starszego referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2018 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku swego koniecznego utrzymania. Podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z synem zamieszkując w gospodarstwie rolnym, przy czym grunty objęte tymże gospodarstwem rolnym nie są użytkowane rolniczo, a gospodarstwo nie jest prowadzone. Wnioskodawczyni, ani też jej syn nie otrzymują płatności do posiadanych gruntów rolnych. Wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 31 października 2018 r. Z uwagi na brak dochodów, oboje w razie potrzeby otrzymują pomoc rzeczową od członków rodziny w postaci dostarczenia żywności, ubrań, zakupu butli gazowych, zakupu energii elektrycznej, doładowania do telefonu, zakupu paliwa do samochodu, a także pomocy w naprawach sprzętu domowego. Według oświadczenia wnioskodawczyni od 2014 r. nie jest wypłacana renta przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawczyni za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową wnioskodawczyni i wspólnie z nią gospodarującego syna, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, brak zatrudnienia, jak również brak dochodów, brak oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania, które pokrywane są w razie potrzeby przez rodziców wnioskodawczyni, stwierdził, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.