Uzasadnienie
W dniu 24 stycznia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku skarga A. B. na postanowienie tego organu z dnia 22 listopada 2022 r., nr D/P.453.14.49.2022.AC w sprawie odmowy wydania zaświadczenia.
Pierwotnie skarga ta wpłynęła do tut. Sądu w dniu 16 grudnia 2022 r., jednakże z uwagi na niezachowanie wymogu wniesienia skargi za pośrednictwem organu, w wykonaniu zarządzenia z dnia 16 grudnia 2022 r., skarga przekazana została Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Gdańsku celem nadania jej prawidłowego biegu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku wniósł o jej odrzucenie wskazując, że droga postępowania przed sądem administracyjnym nie jest właściwa. Ewentualnie organ wniósł o oddalenie skargi nie stwierdzając nieprawidłowości w swoim działaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
Dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu (p. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wyd. LexisNexis, Warszawa, 2005 r., str. 239). Jedynie na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
W rozpoznawanej sprawie przypadek ten jednak nie zachodzi.
Podkreślić należy także, że wyczerpanie środków zaskarżenia przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym art. 52 § 2 p.p.s.a. stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji".
Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że skargę można skutecznie złożyć jedynie na rozstrzygnięcie, które jest ostateczne, czyli na decyzję lub postanowienie organu drugiej instancji. Skarga na postanowienie organu pierwszej instancji jest natomiast niedopuszczalna.
Przedmiotem skargi skarżący uczynił jednak właśnie postanowienie organu pierwszej instancji i to pomimo treści prawidłowego i precyzyjnego pouczenia o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Bydgoszczy, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia za pośrednictwem organu, który je wydał.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Mając na uwadze, że skarga na postanowienie organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.