Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. S. na opisaną decyzję Wojewody [...]. W związku ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia, skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł.
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a zaawansowana ciąża uniemożliwia jej podjęcie pracy. Jedynym źródłem dochodu było wynagrodzenie za pracę małżonka, który od 12 marca 2010 r. przebywa na urlopie bezpłatnym, spowodowanym brakiem nowych zleceń. W tej sytuacji korzysta z pomocy udzielanej przez rodzinę.
Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącą, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwoma małoletnimi synami. Oprócz mieszkania o powierzchni 41,93 m2 oraz działki budowlanej o powierzchni 2123 m2 (stanowiącej własność męża skarżącej), małżonkowie nie posiadają innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro.
Rubryka 10 wniosku, w której należało wpisać dochód miesięczny brutto wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie została wypełniona.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z powyższym, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2010 r. (doręczonym w dniu 9 kwietnia 2010 r.), skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: kopii dokumentu potwierdzającego, że aktualnie posiada status bezrobotnego bez prawa do zasiłku; odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez nią oraz małżonka, bądź odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz małżonka rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na nią oraz małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); oświadczenia w przedmiocie charakteru oraz miesięcznej wysokości otrzymywanej pomocy od członków rodziny; oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość.
Z przedłożonych w odpowiedzi na to wezwanie dokumentów (kopii decyzji w przedmiocie statusu bezrobotnego, zeznania podatkowego małżonków za 2009 r., wyciągów z rachunku bankowego z okres od 1.01.2010 r. do 31.03.2010 r., umów kredytów, blankietów obrazujących wysokość opłat za usługi telekomunikacyjne i ubezpieczenie oraz dodatkowego oświadczenia skarżącej z dnia 16 kwietnia 2010 r.) wynika, że od dnia 23 lutego 2010 r. skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zadeklarowany przez nią oraz małżonka dochód w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2009 r. wyniósł ogółem 36 870,39 zł, saldo kredytów konsumpcyjnych zaciągniętych przez wnioskodawczynię według stanu na dzień 31 marca 2010 r. wynosiło ogółem 51 484,79 zł, zaś przypadająca do zapłaty w kwietniu br. suma rat tych kredytów wynosi 1 357,33 zł.
Udokumentowane wydatki wnioskodawczyni z tytułu korzystania z usług telekomunikacyjnych, w tym telefonu oraz ubezpieczenia wynoszą 396,47 zł miesięcznie.
W dodatkowym oświadczeniu z dnia 16 kwietnia 2010 r. skarżąca podała, że wraz z mężem posiada uszkodzony samochód marki [...], rok produkcji 1991, o wartości 1 000 zł i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto oświadczyła, że od 12 marca br. źródłem utrzymania małżonków były oszczędności. Od niedawna otrzymuje pomoc finansową od rodziny (około 600 - 700 zł) oraz żywność. Sporadycznie może również liczyć na wsparcie w regulowaniu opłat.
Analiza operacji na rachunku bankowym skarżącej i jej małżonka wykazała natomiast, że w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca 2010 r. rachunek ten był systematycznie zasilany wpłatami gotówkowymi w łącznej wysokości 10 540 zł, (2 660 zł - w styczniu br., 2 370 zł - w lutym br. oraz 5 510 zł - w marcu br.).
Ta ostatnia okoliczność pozostaje w sprzeczności z oświadczeniami skarżącej, co do jej sytuacji materialnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowym oświadczeniu z 16 kwietnia br. podaje ona bowiem, że nie posiada zasobów pieniężnych i korzysta z pomocy finansowej rodziny w wysokości około 600 - 700 zł. Nie wyjaśnia jednak, skąd pochodziły środki w łącznej w kwocie 10 540 zł, które regularnie wpłacała na rachunek bankowy.
Opisane rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.)
Dodatkowo podkreślić należy, iż skarżącą stać było na zaciągnięcie dwóch kredytów konsumpcyjnych w łącznej wysokości 57 221,65 zł, z czego wynika, iż posiada ona zdolność kredytową. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytowej skarżącej i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez nią zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jej sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. Wskazać w tym miejscu należy, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Skoro średni miesięczny wpływ środków na rachunek bankowy strony skarżącej w okresie od 1 stycznia 2010 r do 31 marca 2010 r. wynosił ponad 3 500 zł, uznać należało, że jest ona w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.