Uzasadnienie
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] decyzją z dnia 12 czerwca 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 23 maja 2006 r. o powołaniu poborowego D. R. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej w U. Jako podstawę prawną swojej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 oraz art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że od decyzji organu I instancji odwołał się D. R. motywując to zamiarem kontynuowania studiów w [...] Wyższej Szkole Humanistycznej.
Organ odwoławczy podniósł, że D. R. korzystał już dwukrotnie z odroczeń na pobieranie nauki w szkole wyższej, jednak z powodu skreślenia z listy studentów straciły one ważność. O ostatnim skreśleniu wymienionego z listy studentów uczelnia powiadomiła pisemnie WKU w dniu 27 kwietnia 2006 r.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, odroczenia ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, udziela się tylko poborowemu, który jest studentem, a D. R. w dniu wydania karty powołania nie posiadał statusu studenta i nie mógł otrzymać przedmiotowego odroczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. R. wskazał, że głównym motywem jego odwołania nie był zamiar kontynuowania studiów, lecz bardzo trudna sytuacja finansowo-bytowa rodziny, spowodowana utrzymującym się bezrobociem ojca. Liczył na zastosowanie przewidzianego ustawą jednorazowego odroczenia służby wojskowej na okres od 6 do 12 miesięcy ze względu na trudną sytuację finansową, życiową i bytową. W odwołaniu jedynie wspomniał o zamiarze kontynuowania studiów, ponieważ uzyskuje obecnie wyższe zarobki i jest w stanie opłacać czesne oraz pomagać rodzicom. Bardzo trudna sytuacja finansowo-bytowa jego rodziny utrzymuje się nadal.
W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] wniósł o jej oddalenie i odrzucenie w części, która nie była przedmiotem decyzji organów wojskowych. Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, a nadto podniósł, że w dniu wydania decyzji przez organ I instancji skarżący poinformował WKU, iż ma zamiar podjąć studia w [...] Wyższej Szkole Humanistycznej w roku akademickim 2006/2007. Na tę okoliczność powołał się on również w odwołaniu.
Dopiero w skardze z dnia 16 czerwca 2006 r. oraz w odwołaniu z dnia 26 maja 2006 r. skarżący powołał się na trudną sytuację finansowo-bytową spowodowaną utrzymującym się bezrobociem ojca oraz jego obłożną chorobą. Jest rzeczą oczywistą, że wniosek o udzielnie odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste nie mógł być przez organy wojskowe rozpatrzony i nie był on przedmiotem wydanych przez te organy decyzji. Zatem skarga w tej sprawie nie może być przedmiotem postępowania sądowego i podlega odrzuceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Sąd zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było powołanie skarżącego do czynnej służby wojskowej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej powołanie do czynnej służby wojskowej następuje między innymi za pomocą kart powołania. Od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie (art. 60 ust. 2a cytowanej ustawy). Stosownie do art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy do odbycia zasadniczej służby wojskowej powołuje się poborowych przeznaczonych stosownie do art. 45 do tej służby. Jednocześnie ustawodawca w art. 39 cytowanej ustawy przewidział możliwość odroczenia zasadniczej służby wojskowej z określonych przyczyn, którego udziela się na udokumentowany wniosek poborowego.
Z powyższych przepisów wynika, iż do odbycia czynnej służby wojskowej może zostać powołany poborowy uznany za zdolnego do odbycia tej służby, który jednocześnie nie korzysta z odroczenia służby. Jednocześnie należy stwierdzić, że powołane wyżej przepisy regulują dwa odrębne postępowania. Jedno postępowanie prowadzone jest w przedmiocie powołania do czynnej służby wojskowej. W tym postępowaniu ustala się czy poborowy jest przeznaczony do odbycia zasadniczej służy wojskowej i czy nie korzysta z odroczenia tej służby. Natomiast drugie postępowanie dotyczy odroczenia służby wojskowej. W ramach tego postępowania właściwe organy rozpatrują wniosek poborowego o odroczenie zasadniczej służby i ustalają czy ze złożonych dokumentów wynika, iż zachodzi jedna ze wskazanych w ustawie przyczyn uzasadniających udzielenie takiego odroczenia. Z przepisów ustawy nie wynika, aby poborowy nie mógł złożyć wniosku o odroczenia zasadniczej służby po otrzymaniu decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej (karty powołania). W takim przypadku wniosek o odroczenie winien zostać rozpatrzony w przewidzianym trybie przez wojskowego komendanta uzupełnień jako organ pierwszej instancji.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł odwołanie od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej (karty powołania). Jednocześnie w treści odwołania skarżący zawarł wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej. Skarżący wskazał na trudna sytuację finansowo-bytową rodziny oraz zamiar kontynuowania studiów.
Organ odwoławczy, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozpatrzył odwołanie skarżącego i jednocześnie faktycznie rozstrzygnął wniosek o odroczenie. Organ rozstrzygnął bowiem, że skarżący nie mógł otrzymać odroczenia, gdyż nie posiadał statusu studenta. Zatem organ II instancji orzekł w sprawie nie objętej zakresem zaskarżonej decyzji wydanej przez organ I instancji, co stanowi naruszenie art. 138 k.p.a. Istota postępowania odwoławczego polega bowiem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji.
Zatem, jeżeli skarżący w odwołaniu zawarł jednocześnie wniosek o odroczenie zasadniczej służby, rzeczą organu odwoławczego było niezwłoczne przekazanie tego wniosku do rozpatrzenia właściwemu wojskowemu komendantowi uzupełnień. Organ I instancji wyjaśniłby wówczas na które przesłanki odroczenia powołuje się skarżący i czy może we właściwy sposób udokumentować swój wniosek. Natomiast organ odwoławczy faktycznie pozbawił skarżącego możliwości prawidłowego instancyjnego rozpatrzenia wniosku o odroczenie zasadniczej służby, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w przedmiocie powołania do czynnej służby wojskowej.
Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozstrzyganiu sprawy będzie przekazanie zawartego w odwołaniu z dnia 28 maja 2006 r. wniosku o odroczenie zasadniczej służby właściwemu wojskowemu komendantowi uzupełnień celem rozpatrzenia, a następnie po uzyskaniu informacji od organu I instancji co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odroczenia, rozpatrzenie odwołania od decyzji w przedmiocie powołania do odbycia służby.
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Jednocześnie na mocy art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Za takim rozstrzygnięciem przemawiała okoliczność, że upłynął już wyznaczony skarżącemu termin stawiennictwa do odbycia służby (4 lipca 2006 r.), a jednocześnie nie zachodziły przesłanki uzasadniające uchylenie przez Sąd również decyzji organu I instancji o powołaniu do czynnej służby wojskowej. Natomiast wniesienie odwołania od decyzji o powołaniu do służby nie wstrzymuje jej wykonania, jaki i wniesienie odwołania od decyzji o odmowie odroczenia służby nie wstrzymuje powołania poborowego do zasadniczej służby wojskowej (art. 60 ust. 2a, art. 42 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej).