Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2018 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 2 ust. 2, art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz.236 ze zm.), odmówił uchylenia decyzji z dnia 20 lutego 2018 r., którą uchylił wcześniejszą decyzję z dnia 4 września 2017 r. o przyznaniu I. S. prawa do emerytury rolniczej.
W decyzji tej zawarto pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem organu.
- I. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję, domagając się jej uchylenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 ww. ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w tym przepisie akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez te podmioty.
Jak wynika z przebiegu postępowania administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa KRUS wydana w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, a mianowicie decyzja odmawiająca uchylenia decyzji z dnia 20 lutego 2018 r., którą Prezes KRUS uchylił wcześniejszą decyzję z dnia 4 września 2017 r. o przyznaniu I. S. prawa do emerytury rolniczej.
Regulacje dotyczące tego zagadnienia zawarte zostały w powołanej wyżej ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z art. 36 tejże ustawy, Prezes KRUS wydaje decyzje - między innymi - w sprawach ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru (ust. 1 pkt 3), a od tychże decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3), co oznacza, że odwołanie to przysługuje do sądu powszechnego, czyli wyłączona jest tu właściwość sądu administracyjnego.
Z kolei w art. 52 ust. 1 tejże ustawy nakazane zostało odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: usus), a to w tych sprawach, które w niniejszej ustawie, czyli ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zostały uregulowane.
W tej powołanej wyżej ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca zawarł regulację - art. 83a ust. 2 - iż ostateczne decyzje (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odpowiednie stosowanie tego przepisu w sprawach ubezpieczeń społecznych rolników oznacza, że Prezes KRUS może z urzędu wydać decyzje dotyczące decyzji od których nie wniesiono odwołania (czyli decyzji ostatecznych) a więc chodzi tu o decyzje wydane w trybach nadzwyczajnych wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego czyli w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności itd.
Niewątpliwie zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa KRUS podjęta została w trybie nadzwyczajnym, jednakże przedmiotem tj. istotą tego postępowania jest kwestia ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników i ich indywidualnego wymiaru.
Rozstrzygnięcie podjęte w trybie nadzwyczajnym - jak w niniejszej sprawie - w trybie wznowieniowym - odnosi się w swojej istocie do tego zasadniczego przedmiotu sprawy i wobec tego, mimo odwołania się w powołanym wyżej przepisie art. 83a ust. 2 usus do zasad z kodeksu postępowania administracyjnego, nie oznacza zdaniem Sądu, w konsekwencji zastosowania trybu postępowania administracyjnego czyli prawa do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Prezesa KRUS wydaną w trybie nadzwyczajnym.
W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw prawnych do różnicowania trybu zaskarżania decyzji tj. różnicowania sądu, do którego ta decyzja może być zaskarżona w zależności od tego, czy decyzja ta wydana została w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym, skoro - jak wyżej wskazano - w istocie odnoszą się one do przedstawionej istoty danej sprawy. Zróżnicowanie dotyczy wyłącznie etapu przed wniesieniem skargi - odwołania do sądu a mianowicie odwołania od decyzji wydanych w trybie zwykłym wnoszone są od razu do sądu powszechnego, natomiast w przypadku decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Co do braku podstaw do właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących decyzji wydanych w trybie art. 83a ust. 2 usus wypowiedział się zarówno Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011r. sygn. akt I UZP 3/10/OSNP nr 17-18 poz. 233 z 2011r.), jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. akt I OPS 1/13/ONSA/WSA nr 5 poz. 75 z 2013r.) i stanowisko to należy w niniejszej sprawie podzielić.
Powyższego stanowiska, co do braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, nie zmienia fakt wadliwego pouczenia strony przez organ o przysługujących jej środkach odwoławczych od zaskarżonej decyzji. Bezspornym jest, że błędne pouczenie, zgodnie z art. 112 k.p.a., nie może szkodzić stronie, jednakże tego rodzaju uchybienie organu administracyjnego nie może przesądzać o właściwości sądu. Błędne pouczenie może natomiast stanowić przesłankę ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia przez stronę odwołania do sądu powszechnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.