Uzasadnienie
C. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismo, nazwane "nowe zaskarżenie procesowe", dotyczące decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] z dnia 24 lipca 2001 r. nr [...] w sprawie renty z tytułu całkowitej niezgodności do pracy. W piśmie tym skarżący wskazał, że sądy powszechne orzekły prawomocnie, że ta decyzja jest prawidłowa. W tej sytuacji wnosi, by sądy administracyjne orzekły, czy w/w decyzja, wydana przez organ państwa, jest zgodna z prawem, mimo że nie zawiera obliczeń, bowiem ocena zgodności z prawem jest obowiązkiem sądu administracyjnego, a nie sądu powszechnego.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wniósł o jej oddalenie z powodu całkowitej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarżący domaga się kontroli decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] z dnia 24 lipca 2001 r. pod kątem oceny jej zgodności z prawem, czyli oceny prawidłowości wydanej decyzji.
Wskazać należy skarżącemu, że system prawa polskiego jest tak ukształtowany, że pewne kategorie spraw rozstrzygają sądy powszechne, inne zaś - sądy administracyjne. Jedna i ta sama decyzja nie może podlegać kontroli i sądu powszechnego, i sądu administracyjnego.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stanowi w art. 83 ust. 2, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Z tego względu decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych można kwestionować tylko i wyłącznie przed sądem powszechnym, tj. sądem pracy i ubezpieczeń społecznych w trybie art. 4778 § 1 i n. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.).
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został natomiast określony w art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.
Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie tylko w sprawach ściśle przez ustawę określonych.
Tak więc - z uwagi na powyższe unormowania, sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny, czy decyzja ZUS jest zgodna z prawem, mimo że w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. mowa jest o rozpoznaniu przez sąd administracyjny skarg na decyzje administracyjne.
Wskazanie w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego, że decyzje ZUS podlegają kontroli sądów powszechnych wyklucza jakąkolwiek ocenę takich decyzji przez sądy administracyjne, także ocenę zgodności z prawem takich decyzji, jak tego chciałby i jak wywodzi skarżący.
Dokonanie przez sąd administracyjny oceny decyzji ZUS w sposób wskazany przez skarżącego skutkowałby nie tylko nieważnością postępowania, ale też pośrednio powodowałoby weryfikację już zapadłych orzeczeń dotyczących przedmiotowej decyzji, wydanych przez sądy powszechne. Sądy administracyjne w żadnym wypadku takich kompetencji nie posiadają.
W tej sytuacji błędne jest przekonanie skarżącego, że sąd administracyjny ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem wskazanej przez niego decyzji.
Art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wniesiona skarga jako nie podlegająca właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w oparciu o treść wyżej przywołanego przepisu.