Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r. ([...]) Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji [...], na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 2, art. 175 ust. 1 i ust. 3, art. 180 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 7 ust. 22-23 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w roku akademickim 2013/2014 (zarządzenie Rektora [...] nr 63/R/11 z dnia 12 września 2011 r. ze zm.), postanowiła przyznać Z. L. stypendium specjalne w kwocie 220 zł od dnia 1 grudnia 2013 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym student ukończył studia, nie dłużej jednak niż do dnia 28 lutego 2014 r. W ocenie organu wymieniony student spełniał wymagania regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] w roku akademickim 2013/2014.
Student złożył odwołanie od tego rozstrzygnięcia ponosząc, że wnosi o przyznanie stypendium specjalnego za maj i czerwiec 2013 r. oraz od października 2013 r., uzasadniając to "faktem posiadania trwałego inwalidztwa o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz swoją trudną sytuacją finansową i materialną".
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. (nr [...]) Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], na podstawie art. 175 ust. 3 i ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2013/2014, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3, § 4 ust. 7, ust. 9 oraz § 7 ust. 22 regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom [...], stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymywać student z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej aktualnym orzeczeniem właściwego organu i nie jest uzależnione od sytuacji materialnej studenta.
Organ stwierdził, że student posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, które uprawnia go do otrzymania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w wysokości 220 zł miesięcznie. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż student uzyskuje prawo do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po wyznaczonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną terminie, od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium, świadczenie zostało wypłacone od dnia 1 grudnia 2013 r. Organ odwoławczy zwrócił bowiem uwagę, że student złożył 19 listopada 2013 r. wniosek o udzielenie pomocy, w którym podpisał oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom [...], natomiast Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji wyznaczyła termin na dzień 15 października 2013 r. W tej sytuacji jego twierdzenia o braku informacji i niezapoznaniu się z przepisami organ uznał za bezpodstawne.
Z. L. zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając, że jest ona krzywdząca, wnosząc o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego za miesiące: maj i czerwiec 2013 r. w roku akademickim 2012/2013 i przyznania mu stypendium specjalnego od dnia 1 października 2013 r. w roku akademickim 2013/2014.
Skarżący wskazał, że wniosek o stypendium wniósł z opóźnieniem z przyczyn od niego niezależnych, gdyż nowe zaświadczenie o zaliczeniu go do osób całkowicie niezdolnych do pracy zostało wydane w dniu 2 kwietnia 2013 r., natomiast od dnia 19 kwietnia 2013 r. do dnia 16 lipca 2013 r. był hospitalizowany w Szpitalu Wojewódzkim w W. Następnie, w terminie od dnia 13 sierpnia 2013 r. od dnia 21 października 2013 r. był hospitalizowany w Instytucie Neurologii i Psychiatrii w W. Skarżący przyznał, że z przyczyn zdrowotnych, z nadmiaru zaległych spraw oraz częściowej nieznajomości przepisów regulaminu wniosek o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych nie został przez niego złożony w terminie.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Pismem procesowym z dnia 1 lipca 2014 r. skarżący wniósł o oddalenie odpowiedzi na skargę oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium specjalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość zastosowanej procedury. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji podlegającej ocenie.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów stypendialnych, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz przepisy – wydanego przez Rektora Uniwersytetu [...] w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy – zarządzenia nr 63/R/11 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu [...], zwanego dalej "regulaminem". W regulaminie zostały określone m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], w tym pomocy w formie stypendium specjalnego.
W myśl § 7 ust. 22 regulaminu stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymywać student z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej aktualnym orzeczeniem właściwego organu i nie jest uzależnione od sytuacji materialnej studenta.
Z powyższego należy wywieść wniosek, że prawo studenta do otrzymania (przyznania) wskazanej pomocy materialnej (stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych) nie jest uwarunkowane sytuacją materialną w jakiej on się znajduje lecz uzależnione jest wyłącznie od faktu legitymowania się orzeczeniem właściwego organu, z którego wynika niepełnosprawność.
W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – organy przyjęły, że skarżący posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. W aktach sprawy znajduje się bowiem orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 kwietnia 2013 r. o całkowitej niezdolności skarżącego do pracy do 30.04.2015 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Mając to na uwadze należy więc stwierdzić, że znajdujące się w aktach orzeczenie niewątpliwie wypełnia przesłankę określoną w § 7 ust. 22 regulaminu kwalifikującą skarżącego – zgodnie z pkt 2 tiret 2 załącznika nr 3 do regulaminu – do otrzymania stypendium specjalnego w wysokości 220 zł miesięcznie, tj. w wysokości przewidzianej dla studentów legitymujących umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.
Powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącego i w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie wysokości udzielonej mu pomocy nie budzi wątpliwości, co do jego legalności.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast okres, na jaki przedmiotowe świadczenie zostało skarżącemu przyznane, a ściślej mówiąc - od kiedy zostało ono przyznane.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w § 4 regulaminu wskazano, iż wnioski o przyznanie stypendium socjalnego, specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz Rektora dla najlepszych studentów należy złożyć wraz z załącznikami w terminie określonym przez odpowiednią Wydziałową Komisję Stypendialną (ust. 6), a złożone w określonym terminie i rozpatrzone pozytywnie wnioski o stypendium będą realizowane od początku roku akademickiego lub semestru na jaki zostały przyznane (ust. 7). Natomiast w przypadku, gdy złożony we wskazanym terminie wniosek ma braki formalne, Wydziałowa Komisja Stypendialna wzywa studenta do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (§ 4 ust. 8 regulaminu).
Z kolei w § 4 ust. 9 regulaminu wskazano, że student uzyskuje prawo do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po terminie od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium.
Z zacytowanych przepisów wynika bezsprzecznie, że stypendium przyznawane jest na podstawie złożonego przez studenta wniosku (wraz z wymaganymi załącznikami). Wniosek ten może być złożony w terminie określonym przez odpowiednią Wydziałową Komisję Stypendialną lub także po jego upływie, przy czym w pierwszym przypadku – po pozytywnym rozpatrzeniu takiego wniosku (także w wyniku uprzedniego uzupełnienia jego braków formalnych) - prawo do stypendium przysługuje studentowi od początku roku akademickiego lub semestru na jaki zostało przyznane, natomiast w drugim przypadku prawo to przysługuje dopiero od następnego miesiąca, po miesiącu, w którym wniosek został złożony.
W ocenie Sądu § 4 ust. 6 regulaminu statuuje termin prawa materialnego, którego zachowanie daje wyłącznie podstawę do uzyskania prawa do stypendium od początku roku akademickiego (semestru). Uchybienie zatem wskazanemu terminowi (czyli nie złożenie w tym terminie wniosku) skutkować musi niemożnością ukształtowania prawa do stypendium na zasadach określonych w § 4 ust. 7 rozporządzenia (czyli od początku roku akademickiego lub semestru). Podkreślić należy, że prawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyjątków dotyczących okoliczności usprawiedliwiających nieterminowość złożenia wniosku przez studenta, które dopuszczałyby przyznanie studentowi tego stypendium z mocą wsteczną; wręcz przeciwnie, w § 4 ust. 9 regulaminu prawodawca wskazał explicite, że uzyskanie przez studenta prawa do stypendium przyznanego na podstawie wniosku złożonego po terminie (wyznaczonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną) następuje od miesiąca następnego po miesiącu, w którym został złożony wniosek o przyznanie stypendium.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną jest to, że skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium specjalnego w dniu 19 listopada 2013 r., a zatem po terminie określonym przez Wydziałową Komisję Stypendialną Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], który został wyznaczony na dzień 15 października 2013 r. Mając powyższe na uwadze – wobec kategorycznego brzmienia zacytowanych przepisów – organy nie miały podstawy do orzeczenia o terminie przyznania skarżącemu stypendium specjalnego zgodnie z jego oczekiwaniem. Powoływane przez skarżącego w skardze okoliczności mające uzasadniać wystąpienie z wnioskiem o stypendium socjalne dopiero w listopadzie 2013 r. (tj. przebywanie od 19 kwietnia 2013 r. do dnia 21 października 2013 r. w zakładach opieki zdrowotnej, nadmiar zaległych spraw i niedostateczna znajomość przepisów regulaminu w sprawie przyznawania stypendiów na [...]) nie mogły stanowić podstawy do przyznania ww. stypendium z mocą wsteczną od początku semestru (października 2013 r.).
W tym miejscu należy jedynie zauważyć, że skarżącemu przyznane zostało prawo do stypendium specjalnego za okres maja i czerwca 2013 r. Mianowicie, w aktach sprawy znajduje się decyzja Wydziałowej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 28 lutego 2013 r. orzekająca o przyznaniu skarżącemu pomocy materialnej w formie stypendium specjalnego w kwocie 210 zł na miesiąc, począwszy od dnia 1 marca 2013 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia jednak nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2013 r. /karta akt administracyjnych nr 46/. Z treści natomiast uzasadnienia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 26 kwietnia 2012 r. (nr [...]) wynika, że skarżący legitymował się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2013 r. /karta akt administracyjnych nr 25/.
Kończąc – w nawiązaniu do skargi - należy raz jeszcze wyjaśnić i podkreślić, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, a nie rozstrzyganie żądań formułowanych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeksu cywilnego czy Kodeksu postępowania cywilnego. Z tego też powodu zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do złożenia "wniosku o przyznanie stypendium socjalnego od dnia 1 października 2013 r." jest bezzasadny.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.