Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia 8 marca 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u T.D. choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G., orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi oraz kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną w dniach 8 i 12 lutego 2004 r. Organ podał nadto, iż rozpoznana u T. D. choroba - przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej, w świetle zakresu czynności wykonywanych na stanowisku motorniczego nie może być uznana jako następstwo sposobu wykonywania pracy i zakwalifikowana do chorób zawodowych. Z kolei inne rozpoznane u T. D. choroby nie figurują w normatywnym wykazie chorób zawodowym i za takie nie mogą być uznane.
W odwołaniu od w/w decyzji T. D. wskazała, iż wykonywana przez nią praca motorniczego tramwaju nie polegała jedynie na siedzeniu i przekładaniu zwrotnic. Według odwołującej przyczyną powstawania urazów nóg oraz rąk był zły stan techniczny pojazdów i zwrotnic; do powstania bólu w stawach i innych objawów ze strony narządu ruchu przyczyniły się zaś zmienne warunki atmosferyczne, wymagające zwiększonego wysiłku fizycznego. Z kolei zły stan ręki nie poprawił się, powodując w ocenie odwołującej chorobę przewlekłą.
Decyzją nr [...] z dnia 23 czerwca 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie wynika, iż u odwołującej nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ponieważ dwa rozpoznane schorzenia nie mieszczą się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy podniósł nadto, iż praca odwołującej nie miała charakteru pracy monotypowej i obciążającej narząd ruchu. Stwierdzone przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej zostało zaś spowodowane przebytym urazem ręki i nie może być uznane za chorobę zawodową. Potwierdzeniem tego jest uzupełniające orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, gdzie wprost stwierdzono, iż zmiany zwyrodnieniowe układu kostno – stawowego nie znajdują się w obowiązującym wykazie chorób zawodowych i nie mogą być rozpoznane jako choroba zawodowa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. D. stwierdziła, iż nie zgadza się z decyzją organu II instancji i powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji. Wskazała także, iż urazu prawej ręki doznała w 1999 r. w trackie przekładania zwrotnicy, kiedy to odbicie zwrotnika spowodowało sile uderzenie w rękę. Od tego czasu mimo przebytego leczenia i rehabilitacji sprawność ręki nie uległa poprawie, a u skarżącej stwierdzono zapalenie nadkłykcia bocznej kości ramiennej. Nadto skarżąca podała, iż odczuwa silne bóle kręgosłupa; z kolei jej niepełnosprawność została spowodowana stanem obu stawów kolanowych, z których jeden poddany był dwukrotnie artroskopii. W ocenie skarżącej szkodliwy charakter wykonywanej pracy jak i czynniki na to wpływające przemawiają za stwierdzeniem, iż doznała przewlekłych chorób układu ruchu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W myśl zaś art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, który nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej.
Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż stosownie do postanowień § 1 i 2 w/w rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 w/w aktu prawnego właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.
W związku z powyższym przedmiotem sądowej kontroli jest ocena prawidłowości postępowania organów administracji oraz zasadności przesłanek na których oparto wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
Sąd zwraca uwagę, iż aby uznać określoną chorobę za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze choroba taka musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych (warunek formalny), po drugie musi zostać spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Przy ocenie działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" uwzględnia się w odniesieniu do:
- 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i okres narażenia zawodowego;
- 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie czasu kontaktu oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
- 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
- 4) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Sama ocena narażenia zawodowego sporządzona winna być na formularzu oraz przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy.
Co istotne ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:
- 1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz zgłaszający podejrzenie, jeżeli sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;
- 2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w odpowiedniej jednostce orzeczniczej;
- 3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - państwowy powiatowy inspektor sanitarny.
Niezależnie od powyższego osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być kierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem przedmiotowego badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, przy czym, co istotne, pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia; orzeczenie wydane zaś w wyniku ponownego badania jest ostateczne.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób w pełni prawidłowy, a merytoryczne decyzje wydane zostały w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony materiał dowodowy.
Wskazać zwłaszcza należy, iż organy orzekające w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wydały swe rozstrzygnięcia, przyjmując za ich podstawę kartę oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie I i II instancji, wydane w następstwie przeprowadzonych badań specjalistycznych.
Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż orzeczenia lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98, baza Lex nr 45833).
Bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W przedmiotowej sprawie nie było takowej potrzeby z uwagi na okoliczność, iż wydane opinie są spójne, zasadne oraz należycie uzasadnione.
Stwierdzono w nich jednoznacznie, uwzględniając wywiad, dokumentację lekarską oraz wyniki badań ortopedycznych i neurologicznych, iż przy urazie ręki prawej mogło dojść do naderwania czy naciągnięcia przyczepu bliższego mięśnia prostowników palców, a w rezultacie do rozwoju obrazu chorobowego odpowiadającego zapaleniu nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej.
Reasumując powyższe podnieść należy, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Tym samym orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00 baza Lex nr 77663).
W niniejszej sprawie, zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak też Instytut Medycyny Pracy zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Co bezsporne, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u skarżącej zmiany zwyrodnieniowe obu stawów kolanowych, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowego o charakterze korzeniowym oraz przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej.
Uzasadniając swoje stanowisko organ lekarski I instancji wskazał, iż czynności wykonywane przez skarżącą prawą ręką na stanowisku motorniczego miały charakter urozmaicony; nie wymagały przeto stałego używania siły ręki. W ocenie organu, wobec tego, iż w klinicznym ujawnieniu się schorzenia mógł mieć udział doznany wcześniej uraz ręki brak było podstaw do uznania stwierdzonego przewlekłego zapalenia nadkłykcia jako następstwa sposobu wykonywania pracy.
Na wniosek skarżącej poddano ją następnie badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, który podtrzymał rozpoznanie jednostki orzeczniczej I instancji, wskazując, iż sposób wykonywania pracy przez skarżącą nie był przyczyną schorzenia. Nadto organ lekarski II instancji wydał w sprawie orzeczenie uzupełniające, stwierdzając, iż informacje na temat wykonywanej pracy jako motorniczego nie dają podstaw do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.
Tym samym w przypadku skarżącej dwie jednostki orzecznicze wydały jednoznaczne opinie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, stwierdzając brak zawodowej etiologii zapalenia nadkłykcia. Stosownie do § 1 i 2 w/w rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
O negatywnym dla skarżącej wyniku sprawy przesądził zaś oczywisty fakt, iż nie można uznać związku przyczynowego przedmiotowego schorzenia z rodzajem wykonywanej pracy. Do powstania bowiem ujawnionego schorzenia przyczynił się doznany w 1999 r. uraz ręki, który stanowił podstawę rozwoju obrazu chorobowego. Wobec powyższego postępowanie organów administracji było zgodne z prawem, a wydane przez organy rozstrzygnięcia zapadły w sposób prawidłowy.
Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z tym, na postawie art. 151 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.