Uzasadnienie
Na wniosek F. K. (ojca) zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie T. K. (syna) z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 2 października 2008 r. orzekł o wymeldowaniu T. K. ze wskazanego lokalu. Organ I instancji oparł decyzję na ustaleniu, że T. K. opuścił miejsce pobytu stałego, a jego aktualne miejsce pobytu to lokal Nr [...] w tym samym budynku, w którym zamieszkuje wraz z żoną i teściową.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji datowane " [...], 13.08. 2008 roku".
(k-41 akt adm.).
Rozpoznając niniejszą sprawę, postanowieniem z dnia 19 września 2008 roku, z powołaniem się na art. 134 kpa, Wojewoda [...] uznał, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem 14 - dniowego terminu do jego złożenia.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu I instancji przesłana została pod adres wskazany przez skarżącego.
W dniu 16 października 2007 r. i w dniu 23 października 2007 r. (przesyłka powtórna) korespondencja została zwrócona z adnotacją "awizowano - mieszkanie zamknięte". Organ zaznaczył, że dla uznania doręczenia przesyłki za skuteczne wystarczyło jednokrotne wysłanie przesyłki pod wskazany adres. W okolicznościach sprawy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 13 listopada 2007 roku.
Skarżący osobiście odebrał decyzję organu I instancji w dniu 6 sierpnia 2008 roku, a odwołanie wniósł w dniu 14 sierpnia 2008 roku.
T. K. wniósł odwołanie bez wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, nie powołał się w nim na fakty, które przeszkodziłyby w złożeniu odwołania w terminie.
Zgodnie z art. 58 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji jego przekroczenia skutkuje tym, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Na opisane postanowienie T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku.
W skardze zarzucono, że decyzja organu I instancji jest "krzywdząca."
Przebywanie w lokalu nr [...] uniemożliwiał skarżącemu ojciec, który również odbierał korespondencję przesyłaną w tej sprawie do skarżącego. Żonie skarżącego nie chciano w Urzędzie Miasta w [...] udzielić informacji na temat sprawy.
Po powrocie z rejsu (skarżący jest marynarzem i przebywał w rejsie od października 2007 roku do 14 lipca 2008 roku) skarżący przy okazji wymiany dowodu osobistego dowiedział się, że został wymeldowany z miejsca stałego pobytu. Uważa, że tak ważna życiowo decyzja nie powinna być podjęta bez wiedzy i udziału zainteresowanego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty przedstawione w uzasadnieniu do postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn, niż opisane w skardze.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Na wstępie wskazać należy, iż skarżący przeoczył, że przedmiotem skargi do sądu – jak wynika z pouczenia zawartego w końcowym fragmencie uzasadnienia postanowienia Wojewody [...] z dnia 19 września 2008 roku, jest to postanowienie, a nie jest możliwe "ponowne odwołanie się od decyzji organu I instancji" w sytuacji, gdy Wojewoda [...] – organ odwoławczy - nie rozpoznał odwołania skarżącego stwierdzając, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 kpa) i dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji wydane orzeczenie rozstrzygające meritum sprawy może być przedmiotem kontroli sądu.
Dlatego argumenty na temat tego, że decyzja organu I instancji o wymeldowaniu jest krzywdząca, a skarżący nie mógł przebywać w lokalu nr [...] przy ul. [...], bo uniemożliwiał to F. K., nie mają prawnego znaczenia przy ocenie zgodności z prawem postanowienia Wojewody [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na tym etapie postępowania tylko to postanowienie jest przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie.
Kontrolowane postanowienie wydane zostało z powołaniem art. 134 kpa, który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia /.../ uchybienie terminu do wniesienia odwołania i że postanowienie to jest ostateczne.
Zatem zgodne z zacytowanym przepisem będzie postanowienie, w którego uzasadnieniu zostanie prawidłowo wykazane, kiedy stronie doręczono decyzję organu I instancji, kiedy upłynął termin do wniesienia odwołania i że rozpatrywane przez organ odwołanie wniesione zostało z uchybieniem 14 - dniowego terminu do jego wniesienia, a nie stwierdza się prawnych przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W niniejszej sprawie okoliczności, o których wyżej mowa, nie zostały wykazane przez organ orzekający w stopniu wystarczającym do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.
Organ pominął w uzasadnieniu do postanowienia milczeniem istotne dla sprawy okoliczności, zatem należy uznać, ze ich nie rozważał.
Mianowicie z pisma skarżącego datowanego 13 sierpnia 2008 roku, nazywanego przez T. K. odwołaniem, wynika, między innymi, że odwołujący się, podający jako miejsce swego zamieszkania lokal nr [...] przy ul. [...], nie znał treści decyzji organu I instancji aż do dnia 6.08.2008 r.,, bowiem, jak napisał: "w którym to (dniu) udałem się do Urzędu w sprawie wymiany dowodu osobistego. Ku mojemu wielkiemu zdziwieniu nagle okazało się, że zostałem wymeldowany. Przeżyłem szok. O dziwo nie otrzymałem żadnej korespondencji o takowym postępowaniu. Z uwagi na charakter mojej pracy – jestem marynarzem - wróciłem do domu po 9 miesiącach rejsu, nie mogłem wcześniej dowiedzieć się osobiście, jak wygląda postępowanie w sprawie wymeldowania"" (k-37 i 41 odwrót akt adm.).
Dokumenty znajdujące się w aktach wskazują, że istotnie aż do dnia 6 sierpnia 2008 roku (k-34 akt adm.), w którym T. K. osobiście odebrał kserokopię decyzji organu I instancji, skarżącemu decyzji o wymeldowaniu nie doręczono.
W zaskarżonym postanowieniu organ przyjął, że decyzję organu I instancji doręczono skarżącemu prawidłowo w trybie art. 44 kpa, czyli – w trybie tzw. doręczenia zastępczego, a w dniu 13 listopada 2007 roku upłynął termin do wniesienia od niej odwołania. Podkreślono, że organ dochował dużej staranności w próbie doręczenia przesyłki, bowiem wysyłano ją do skarżącego dwukrotnie.
Pogląd ten – w okolicznościach sprawy – nie jest uzasadniony.
Z akt wiadomo, że T. K. zatrudniony jest jako marynarz pływający w liniach okrętowych charakteryzujących się długotrwałymi (kilkumiesięcznymi) rejsami (k-6,7,8,17,24 akt adm.).
Na k-6 akt znajduje się notatka (nie podpisana, ale włączona do akt), że w razie wniesienia podania o wymeldowanie T. K. prosi o informowanie w sprawie żony B., która ma pełnomocnictwo.
Z informacji zawartych na k- 7, 20,23,24,25 i – 30 wynika, że T. K. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] i takie ustalenie organu I instancji legło u podstaw orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z tego lokalu.
Pismem z dnia 16.10.2007 roku (które wpłynęło do organu w dniu 17.10.2007 roku), Komisariat Policji w [...] informował organ I instancji, że skarżący "mieszka obecnie pod adresem [...] (k-30 akt adm.).
W opisywanej sytuacji nie można zatem uznać za odpowiadające wymaganiom kodeksu postępowania administracyjnego uporczywe doręczanie przesyłek adresowanych do T. K. do lokalu nr [...], a w szczególności – twierdzić, że przesyłkę wysyłano prawidłowo – dwukrotnie.
Z akt wynika bowiem, że pierwszą przesyłkę z decyzją, wysłaną w dniu 4.10.2007 roku zwróciła żona wnoszącego, czyli – Ł. K., jako "odebraną omyłkowo" (k-29 akt).W tym miejscu zauważyć należy, że w tym samym czasie zawiadomienie z upomnieniem, czyli – pismo Urzędu z dnia 21.09.2007 roku organ I instancji wysłał do T. K. do lokalu nr [...], a przesyłkę odebrał adresat (k-28 akt adm.).
Z jakich zatem przyczyn organ I instancji wysyłał inną korespondencję pod adres "lokal nr [...]", a decyzję – do "lokalu nr [...]", nie wiadomo. Nie wyjaśnia tego powołanie się przez organ na to, że skarżący wskazał jako adres do korespondencji lokal nr [...], gdyż, jak wynika z analizy akt – organ I instancji adresował korespondencję do T. K. raz do lokalu nr [...], a innym razem – do lokalu [...].
Zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji pierwszoinstancyjnej wskazują, że najpierw zwróciła ją Ł. K., o czym wyżej, następną, adresowaną do T. K. odebrał w dniu 10.10.07 r. – F. K. (k-32 akt adm.), a dopiero kolejna – wysłana w dniu 12.10.2007 roku uznana została przez organ I instancji jako doręczona zastępczo w dniu 30.10.2007 roku.
Przyczyn zamiennego adresowania przez organy korespondencji do T. K. – raz do lokalu nr [...], raz do lokalu nr [...], (k-5,9,10,18 akt adm.) organ odwoławczy nie analizował.
Niezależnie od powyższego analizy i wyjaśnienia organu odwoławczego wymaga również ocena, że w opisanych okolicznościach sprawy za prawidłowe przyjęto zastosowanie do doręczenia T. K. decyzji organu I instancji trybu art. 44 kpa.
Zarówno bowiem kodeks postępowania administracyjnego, poglądy doktryny i orzecznictwo administracyjne i sądowe zgodnie przyjmują, że systematyka przepisów kpa w sprawie doręczeń wskazuje kolejność ich stosowania, a ich celem jest umożliwienie stronie wzięcia udziału w postępowaniu, chyba, że adresat unika odbioru pism i utrudnia postępowanie, czego w tej sprawie nie można stwierdzić.
W pierwszej więc kolejności – zgodnie z art. 42 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy; oba te adresy T. K. były organowi znane (k-8 akt adm.).
Następnie – w przypadku nieobecności adresata, pisma doręcza się osobom wskazanym w art. 43 kpa.
Dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, znajduje zastosowanie doręczenie zastępcze, o jakim mowa w art. 44 kpa, jak stanowi § 1 cyt. artykułu.
Nieracjonalne działania organu I instancji w adresowaniu korespondencji do T. K. nie pozwalają – w ocenie Sądu – na jednoznaczną ocenę, kiedy nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji, a zatem – kiedy upłynął termin do wniesienia od niej odwołania i, czy odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Tym samym w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 tego aktu.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy rozważy jej okoliczności biorąc pod uwagę wyrażone wyżej poglądy, zbada, kiedy nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji T. K. i jaki ma to wpływ na dotrzymanie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć należy, że powinnością organów jest prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa i informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ich prawa i obowiązki (art.8 i 9 kpa).