Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 19 maja 2010 r. (data stempla pocztowego), K. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą cierpiącą na przewlekłe schorzenia, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, oprócz lokalu gminnego o powierzchni 49,9 m2 nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych.
Źródłem dochodu skarżącego jest działalność gospodarcza (usługi ogólnobudowlane), z której w 2009 r. uzyskał przychód w wysokości 4 059,13 zł.
Wnioskodawca określił miesięczną wysokość ponoszonych kosztów (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon, alimenty, leki, inne) na 1 297 zł. Następnie oświadczył, iż aktualne dochody nie pozwalają mu na przetrwanie, dlatego zaciągnął kredyt.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 maja 2010 r. (doręczonym w dniu 11 czerwca 2010 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r.; odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu za ten rok; wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami; kopii dokumentów potwierdzających wskazaną we wniosku miesięczną wysokość ponoszonych kosztów (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, alimenty, leki, innych); obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał kopię informacji PIT 28/A, która potwierdza deklarowaną we wniosku wysokość przychodu w 2009 r. Ponadto przedstawił kopie blankietów i dowodów wpłat należności czynszowych, za energię, gaz i telefon, z których wynika, że średnie miesięczne wydatki skarżącego z tych tytułów kształtują się w wysokości 605,98 zł. Wnioskodawca przedstawił również zestawienie kwot zajętych w postępowaniu egzekucyjnym (po 200 zł miesięcznie), obejmujących okres od 16 października 2006 r. do 11 marca 2010 r.; potwierdzenie przyjęcia przez organ wniosku m.in. w sprawie wpisu w ewidencji o zawieszeniu działalności gospodarczej; harmonogramy spłat kredytów, z których wynika, że suma rat kredytowych w czerwcu br. wynosi 1 570,64 zł, zaś w okresie od lipca do października br. - po 1 239,94 zł miesięcznie.
W dodatkowym oświadczeniu z dnia 16 czerwca 2010 r. skarżący podał, że jest właścicielem pojazdu [...], rok produkcji 1997 o wartości około 2 500 zł, a ponadto, że w 2010 r. nie uzyskał żadnych dochodów i nie posiada żadnych oszczędności.
Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Należy podkreślić, że pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. ani wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z wykonywaną działalnością.
Nie ulega wątpliwości, że w myśl art.15 ust.1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144 poz. 930 ze zm.), podatnicy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych co do zasady są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów.
Ze względu na to, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w tej formie, mógł więc przedstawić żądane informacje co najmniej w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do prowadzenia wymienionej w cyt. przepisie dokumentacji podatkowej.
Wprawdzie wnioskodawca w piśmie z dnia 16 czerwca 2010 r. podał, że w 2010 r. nie uzyskał żadnych dochodów, jednakże twierdzenie to pozostaje w sprzeczności z jego wcześniejszym oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu PPF pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajanie prawdy. Skarżący podał w nim bowiem, iż aktualne dochody nie pozwalają mu na przetrwanie.
Wbrew wezwaniu z dnia 25 maja 2010 r. wnioskodawca nie przedstawił wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy, ani alternatywnie, nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nie wykonał również zobowiązania do nadesłania odpisów złożonego we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami.
Skarżący udokumentował okoliczność ponoszenia wydatków (należności czynszowych, za energię, gaz i telefon), których średnia miesięczna wysokość wynosi 605,98 zł. Ponadto przedstawił wykaz należności zajętych w postępowaniu egzekucyjnym. W żaden sposób nie wyjaśnił jednak, z jakiego majątku przeprowadzona została egzekucja wymienionych w nim świadczeń pieniężnych.
W świetle złożonych przez wnioskodawcę dokumentów i wyjaśnień nie może budzić wątpliwości, że z obowiązku wynikającego z art. 255 P.p.s.a. skarżący wywiązał się jedynie w części. Oznacza to, iż uchybił on obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji, a tym samym nie można przyjąć, że dokonał on wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku.
Przepis art. 255 P.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań sądu (referendarza), umożliwiającą prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zatem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania, czy też niepełne wykonanie tak nałożonych obowiązków, które uniemożliwia wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Końcowo zauważyć należy, iż skarżący zaciągnął dwa kredyty na łączną kwotę 65 428,11 zł, z czego wynika, iż posiada zdolność kredytową. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytowej skarżącego i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów. Ponadto z nadesłanej przez skarżącego dokumentacji nie wynika, że zalega on ze spłatą rat udzielonych kredytów.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.