Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r. (nr [...]) Wójt Gminy - działając na podstawie art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej zwanej: "k.p.a.") - odmówił A. M. (dalej zwanemu: "stroną", "skarżącym") wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałych nieuleczalnych ciężkich chorób z uwagi na fakt, że decyzją z dnia 29 marca 2017 r. (nr [...]) przyznano stronie z urzędu świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w kwocie 317 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 maja 2017 r., a następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. (nr [...]) zmieniono okres wypłaty świadczenia okresowego do czasu uzyskania przez stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 31 października 2017 r. strona złożyła podanie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałych nieuleczalnych ciężkich chorób. Jednakże ww. decyzją z dnia 29 marca 2017 r. przyznano stronie z urzędu świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w kwocie 317 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego, które następnie - decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. – zostało "przedłużone" do czasu uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia.
Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji podnosząc, że narusza ono rażąco przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wypłata zasiłku okresowego wskazanego w decyzji z dnia 5 lipca 2017r. nastąpiła w późniejszym terminie aniżeli winna nastąpić, a postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego, co narusza przepis art. 124 § 2 k.p.a.
Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 12 marca 2017 r. (nr [...]) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ zaznaczył, że osobie uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje prawo do jednego świadczenia o tym samym charakterze bez względu na to, czy świadczenie to może być przyznane na podstawie jednego czy więcej przepisów. I tak zasiłek okresowy - mimo że o jego przyznaniu stanowią zarówno przepis art. 38 jak art. 106 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej - może być przyznany tej samej osobie tylko jeden raz i tylko na podstawie jednego z tych przepisów. Organ wyjaśnił, że stronie został przyznany już na podstawie ait.106 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy, dlatego też nie przysługuje mu kolejny zasiłek okresowy w związku z długotrwałą chorobą. Przyznanie zasiłku okresowego na podstawie art. 106 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej następuje z urzędu i nie ma ono charakteru uznania administracyjnego, bowiem z chwilą, gdy zostanie złożony wniosek o przyznanie zasiłku stałego w związku z ubieganiem się przez wnioskodawcę o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, organ jest z mocy przepisów zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego i przyznania zasiłku okresowego na wskazany w przepisach okres.
Zasiłek okresowy przyznany na podstawie art.106 ustawy o pomocy społecznej jest zatem w swej istocie także zasiłkiem okresowym, o którym mowa w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Wszak to długotrwała łub ciężka choroba, o której mowa w tym przepisie, stanowi podstawę ubiegania się przez osobę zainteresowaną o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wobec powyższego, skoro sprawa przyznania stronie zasiłku okresowego została już raz rozstrzygnięta decyzją ostateczną, to brak było podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania w przedmiotowej sprawie.
A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2018 r. ([...]) wnosząc o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu, że rażąco narusza: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.s.") i art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2, art. 125 § 3, art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Jego zdaniem zaskarżone postanowienie rażąco narusza również interes obywatelski i powoduje utratę zaufania do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. określa jakie kryteria winna spełniać osoba samotnie gospodarująca, aby nabyć prawo do zasiłku okresowego. Wskazał, że kwota zasiłku przyznana mu decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. (tj. 317 zł miesięcznie), jest niższa od kwoty kryterium dla osoby samotnie gospodarującej – tj. 634 zł. Ponadto organ nie dokonał wypłaty świadczenia z ww. decyzji w miesiącu, którego ono dotyczyło, zaś w miesiącu wrześniu 2017 r. skarżący – jak podkreślił – nie uzyskał żadnego dochodu z innych źródeł. Te okoliczności nie zostały uwzględnione i poddane kontroli przez organ odwoławczy, co stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji – na skutek nie ustosunkowania się w uzasadnieniu drugoinstancyjnej decyzji do okoliczności podnoszonych w zażaleniu – także naruszenie art. 124 § 2 i art. 125 § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło bowiem do naruszenia procedury administracyjnej, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia – na złożony przez skarżącego w październiku 2017 r. wniosek - postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku okresowego.
Należy zauważyć, że art. 61a k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest natomiast zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania". Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. W ocenie Sądu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w danej sprawie (tożsamej pod względem przedmiotowo-podmiotowym) zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne, że skarżący w dniu 31 października 2017 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku okresowego. Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzją Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r. (nr [...]) przyznano skarżącemu z urzędu świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w kwocie 317 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 maja 2017 r., a następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. (nr [...]) zmieniono okres wypłaty przedmiotowego zasiłku okresowego do czasu uzyskania przez stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. Obu decyzjom – co też istotne - nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że były one natychmiast wykonalne z dniem ich wydania, co w praktyce oznaczało, że skarżący – w okresie od stycznia 2017 r. do czasu uzyskania przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia (nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania) – pozostawał objęty pomocą finansową w formie zasiłku okresowego.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że żądanie skarżącego objęte wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego z dnia 31 października 2017 r., a w konsekwencji zainicjowana nim przez skarżącego sprawa administracyjna, była w istocie tożsama pod względem podmiotowo-przedmiotowym ze sprawą już uprzednio rozstrzygniętą decyzją Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r., zmieniona następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. Wyjaśnić należy, że tożsamość sprawy zachodzi wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Mając zatem na uwadze treść wyżej wskazanych decyzji (a także nadany rygor natychmiastowej wykonalności służący ochronie skarżącego) uznać należy, że odmowa wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 31 października 2017 r. w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego (w okresie objętym już rozstrzygnięciem w tym przedmiocie), była uzasadniona.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 106 ust. 3 zd. 1 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem decyzją z dnia 29 marca 2017 r., zmienioną następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r., przyznano skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 stycznia 2017 r. do czasu uzyskania przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia – a więc także w okresie obejmującym okres złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 31 października 2017 r. – to organ pierwszej I instancji miał obowiązek odmówić wszczęcia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie (dotyczącym przyznania zasiłku okresowego w tym samym okresie)., a organ odwoławczy utrzymać w mocy takie rozstrzygnięcie.
Wyjaśnić ponadto należy, że powyższej oceny nie mógłby zmienić też fakt, iż wcześniejsze postępowanie nie zostało zakończone decyzją ostateczną. Wniesienie odwołania od decyzji z dnia 5 lipca 2017 r. – której to nadano rygor natychmiastowej wykonalności - nie wstrzymuje jej wykonania (w świetle art. 130 § 2 i § 3 pkt 1 k.p.a.). Skutki wynikające z takiej decyzji muszą być zatem respektowane przez organ, do którego – jak w niniejszej sprawie – wpływa kolejny wniosek o wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie.
W związku z powyższym organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Za niezasadne należało nadto uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 art. 125 § 3, art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Organy działając w zgodzie ze wskazanymi regulacjami podjęły bowiem wszelkie czynności konieczne do wydania rozstrzygnięcia.
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.