Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej w ww. sprawie wyznaczyła radcę prawnego K. N., o czym powiadomiono Sąd pismem datowanym na dzień 7 maja 2014 r.
W dniu 20 maja 2014 r. radca prawny K. N. udzielił radcy prawnemu D. W. pełnomocnictwa substytucyjnego do reprezentowania interesów skarżącej "[...] przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji w postępowaniu toczącym się obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku pod sygnaturą akt III SA/Gd 531/13 [...].
Pismem datowanym na dzień 23 czerwca 2014 r. radca prawny D.W. poinformował Sąd o wypowiedzeniu przez skarżącą pełnomocnictwa głównego (udzielonego radcy prawnemu K. N.) oraz pełnomocnictwa substytucyjnego (udzielonego radcy prawnemu D.W.).
Jednocześnie działający z substytucji radcy prawnego K. N. radca prawny D. W. wniósł o przyznanie na rzecz radcy prawnego K. N. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (za sporządzenie wniosku o przywrócenie terminu oraz za sporządzenie uzasadnienia skargi) oświadczając, że należne opłaty nie zostały uiszczone w całości ani w części.
W tym stanie należało uznać, co następuje.
W świetle art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części.
Powołane powyżej przepisy jednoznacznie stanowią, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny.
Przez wyznaczonego radcę prawnego rozumieć należy w realiach rozpatrywanej sprawy radcę prawnego wskazanego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. W przedmiotowej sprawie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej wyznaczyła radcę prawnego K. N. Wynagrodzenie może być zatem przyznane temu radcy prawnemu, po złożeniu przez niego oświadczenia, że koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Należy podkreślić, iż oświadczenie, o którym mowa powyżej jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje z kolei skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia.
Złożone w niniejszej sprawie oświadczenie pełnomocnika substytucyjnego (radcy prawnego D. W.) o tym, iż koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały zapłacone w całości ani w części, nie może zastąpić wymaganego w tym względzie oświadczenia radcy prawnego na rzecz którego wynagrodzenie to ma być przyznane.
Pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi bowiem podstawy do złożenia przez dalszego pełnomocnika oświadczenia dotyczącego opłacenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Należy mieć bowiem na uwadze, że udzielenie substytucji nie powoduje powstania tego rodzaju stosunku pomiędzy wyznaczonym pełnomocnikiem a substytutem, który uprawniałby tego ostatniego do złożenia w jego imieniu oświadczenia, o którym mowa w § 16 cytowanego wyżej rozporządzenia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2010 r. (sygn. akt II OZ 1288/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków następuje wyłącznie na wniosek tego pełnomocnika. Z kolei udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika od udzielenia pomocy prawnej i nie oznacza, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnictwo substytucyjnie nie stanowi bowiem podstawy do uznania, że substytut staje się pełnomocnikiem pełnomocnika, który udzielił substytucji.
Tym samym wymagane ww. regulacją oświadczenie dotyczące opłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej może być złożone wyłącznie przez pełnomocnika wyznaczonego przez organ danego samorządu zawodowego (por. nadto w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych względów referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania żądanego wynagrodzenia.