Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r. nr [...] Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny stwierdził u A. T. chorobę zawodową w postaci choroby dekompresyjnej. Wydając powyższą decyzję organ pierwszej instancji oparł się na orzeczeniu lekarskim nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u A. T. wydanym w dniu 15 kwietnia 2004 r. przez lekarza orzecznika Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 21 maja 2004 r. Z powyższych orzeczeń wynika, że A. T. w ciągu całej pracy zawodowej był poddawany wielokrotnie dekompresji leczniczej z powodu objawów ostrej choroby dekompresyjnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Polskie Ratownictwo Okrętowe wskazało, że A. T. był zatrudniony na stanowiskach: młodszy marynarz nurek, marynarz – nurek, starszy marynarz – nurek, starszy marynarz – starszy nurek, bosman – starszy nurek oraz bosman. W całym okresie zatrudnienia u pracodawcy A. T. posiadał aktualne świadectwo zdrowia bez przeciwwskazań do zatrudnienia, zaś przebieg jego zatrudnienia zawarty jest tylko w świadectwach pracy. Odwołujący się wskazał, powołując się na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), iż brak było podstaw do rozpatrywania wniosku A. T.. Powołany przepis bowiem przewiduje możliwość rozpoznania choroby zawodowej dekompresyjnej do 5 lat od ustania narażenia zawodowego.
Skoro A. T. w dniu 5 września 1994 r. przeszedł na emeryturę, to uznać trzeba w ocenie odwołującego się, że w dniu 6 września 1999 r. nastąpiło przedawnienie rozpatrywania jego wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej.
W konkluzji Polskie Ratownictwo Okrętowe wniosło o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4 października 2004 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż karta oceny narażenia zawodowego nie została sporządzona prawidłowo, gdyż poddano analizie narażenia zawodowe A. T. w trzech zakładach pracy: Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej, Polskim Ratownictwie Okrętowym oraz firmie "A". Z karty oceny wynika, że strona była bez wątpienia zatrudniona w narażeniu na podwyższone ciśnienie atmosferyczne w Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz w Polskim Ratownictwie Okrętowym.
Natomiast karta w części dotyczącej narażenia zawodowego w firmie "B" została wypełniona jedynie do punktu 15. Organ odwoławczy wskazał, że w tej części karty znajduje się szereg sprzecznych informacji, to jest: z jednej strony zajmowane przez A. T. stanowisko pracy – bosman nurek oraz opisany w pkt 12 i pkt 14 karty charakter pracy: "prace podwodne – nurkowanie na głębokościach" sugerują narażenie strony na podwyższone ciśnienie atmosferyczne, z drugiej zaś strony zapis w pkt 10: "brak wpisu w dokumentach o pracach nurkowych" wskazuje na brak takiego narażenia. Organ wskazał ponadto, iż brak jest kompleksowej oceny narażenia zawodowego dotyczącej trzech zakładów pracy, w których zatrudniony był A. T., w związku z czym nie ustalono dokładnie, w którym zakładzie strona była, a w którym nie była narażona na podwyższone ciśnienie atmosferyczne. Brak w katach sprawy prawidłowo sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego stanowi naruszenie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Ponadto organ drugiej instancji podniósł, iż w orzeczeniu lekarskim nie odniesiono się jednoznacznie do narażenia zawodowego strony w firmie "C", nadto w uzasadnieniu orzeczenia podano, że strona świadczyła pracę na stanowisku bosmana, natomiast z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że na stanowisku bosman – nurek. Organ nadto podniósł, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona: Oddziałowi Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz Polskiemu Ratownictwu Okrętowemu, w których to zakładach pracy A. T. był narażony na czynnik wywołujący chorobę zawodową, natomiast nie wiadomo czy trzeci zakład pracy – "D" nie jest również uprawniony do otrzymania przedmiotowej decyzji z uwagi na nienależyte wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji kwestii narażenia zawodowego w tym zakładzie pracy.
Na powyższą decyzję skargę wywiódł A. T., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, iż był zatrudniony w firmie "E", ale nie na stanowisku nurka lecz bosmana, a zatem nie był narażony w tym zakładzie pracy na czynnik wywołujący chorobę zawodową. W ocenie skarżącego "F" nie może być odpowiedzialny za stwierdzoną u niego chorobę zawodową. Skarżący podniósł ponadto, że nie jest trafna teza organu drugiej instancji, iż brak jest kompleksowej oceny narażenia zawodowego dotyczącej trzech zakładów pracy, gdyż z przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji jednoznacznie wynika, iż skarżący był zatrudniony i narażony na podwyższone ciśnienie atmosferyczne w Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz Polskim Ratownictwie Okrętowym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 2 k.p.a. daje możliwość organowi odwoławczemu uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjęto, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. (por. np. wyroki: z 10 kwietnia 1997 r., I SA/Po 1237/96; z 16 czerwca 1997 r., II SA/Kr 2024/96 i z 28 maja 1998 r., I SA/Lu 519/97).
W myśl art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Konieczność zatem przeprowadzenia dowodu, uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania lub uzupełnienia rozstrzygnięcia mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 czerwca 1999 r. (OSNP 2000, nr 9, poz. 338) stwierdził, że w razie wątpliwości, czy w postępowaniu odwoławczym konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, czy z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, organ odwoławczy jest zobowiązany zastosować przepis art. 136 k.p.a. W wyroku tym Sąd nadto stwierdził, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 k.p.a.
W niniejszej sprawie - jak wynika z motywów zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji nie odniósł się jednoznacznie do narażenia zawodowego skarżącego w firmie "F", nadto organ wskazał na nieścisłości zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego w firmie "G".
W ocenie Sądu nie są to dostateczne przyczyny, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a. uzasadniające uchylenie decyzji celem ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skoro w dokumentacji, którą dysponował organ administracji znajdowały się sprzeczne informacje jedynie co do narażenia zawodowego A. T. podczas pracy w firmie "H" organ drugiej instancji władny był na przykład wezwać skarżącego do przedłożenia świadectw pracy z przebiegu jego zatrudnienia u tego pracodawcy lub też zwrócić się bezpośrednio do pracodawcy o udzielenie informacji w jakim charakterze pracował skarżący. Zatem brak stosownej dokumentacji mógł być uzupełniony przez organ odwoławczy w postępowaniu przed tym organem w ramach częściowego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Wskazać trzeba organowi, że karta oceny narażenia zawodowego skarżącego w firmie "I" nie zawiera własnoręcznego podpisu osoby, która udzieliła informacji w nim zawartej, nie stanowi zatem ona dokumentu, na podstawie którego można byłoby czynić jakiekolwiek ustalenia. Nadto na karcie poczyniono dopiski innym kolorem atramentu, co pozbawia wiarygodności tak sporządzoną kartę. Nie zaznaczono bowiem ani daty ani powodu, ani osoby, która te dopiski umieściła na karcie. Z tych przyczyn karty tej nie można uznać za prawidłową sporządzoną.
W świetle przedstawionych rozważań organ odwoławczy mógł we własnym zakresie przeprowadzić dodatkowe (uzupełniające) postępowanie wyjaśniające, stosownie do treści art. 136 k.p.a., zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpoznania z zaleceniami dokonania tego, co mogło być dokonane we własnym zakresie przez organ odwoławczy.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe (art. 138 § 2 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji będzie miał na uwadze powyższe wskazania.