Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 538/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę I. G. na czynności pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W dniu 9 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga I. G. (zwany dalej jako: "skarżący") o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym powyżej postanowieniem.
W uzasadnieniu przedmiotowej skargi skarżący wskazał, że jest osobą nieporadną, nie ma wiedzy prawniczej. Został on oszukany przez pracownika ZUS w sprawie emerytury pomostowej. Zdaniem skarżącego należy rozpoznać jego wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5, 6, 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; zwanej dalej jako: "k.p.a.").Należy też mieć na uwadze art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Skarżący dodał, że według art. 145a-145b k.p.a. jego dobra konstytucyjne zostały naruszone.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w G. (dalej także w skrócie "Zakład Ubezpieczeń Społecznych") wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie dotyczące całości sprawy i jest ostatnim orzeczeniem w postępowaniu. Postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie jest w szczególności postanowienie o umorzeniu postępowania oraz o odrzuceniu skargi (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r. s. 537). Przepis art. 270 p.p.s.a. nie obejmuje możliwości wznowienia postępowania incydentalnego tj. zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt I OZ 942/18).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postanowienie z dnia 17 grudnia 2020 r. jest niewątpliwie orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie o sygn. III SA/Gd 538/20. Zamyka bowiem ono drogę do wydania wyroku.
Następnie wskazać należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a. nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze: skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie: powinna być wniesiona w terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I OSK 910/17).
Zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Stosownie do treści art. 272 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (§ 2a). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (§ 3).
W myśl art. 273 p.p.s.a można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3).
Jako przesłankę wznowienia postępowania skarżący wskazał następujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 145 § 1 pkt 1 (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe), art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), art. 145 § 1 pkt 5 (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję), art. 145 § 1 pkt 6 (decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu), art. 145 § 1 pkt 8 (decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione).
Skarżący wskazywał również na art. 145a k.p.a. (zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja) oraz na art. 145b k.p.a. (zgodnie z art. 145b § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 1219), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną).
W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji, gdy błędnie przywołano przepis stanowiący podstawę wznowienia, konieczna jest ocena, czy pomimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12).
Dokonując analizy treści wniosku o wznowienie postępowania sądowego jednoznacznie wywieźć można, że zasadnicza argumentacja skarżącego sprowadza się do kwestionowania prawidłowości działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a dokładnie jego pracowników (które to postępowanie nie jest objęte kognicją sądów administracyjnych).
Jednak, co ważne, w ramach przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wymienionych w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie jest władny rozpatrywać merytorycznie zarzutów co do wadliwego działania organów administracji. Z tych względów okoliczności dotyczące postępowań pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na które powołuje się skarżący, nie stanowią podstawy wznowienia postępowania sądowego. Jak słusznie zauważa w złożonej odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że ani stan faktyczny, ani stan prawny przedmiotowej sprawy, nie uzasadnia wniosku skarżącego.
Wobec braku oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia, skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).