Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 28 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 645/21

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 2 lipca 2020 r., stanowiącą załącznik do uchwały nr [...] Zarządu Województwa z dnia 2 lipca 2020 r., Zarząd Województwa zobowiązał Beneficjenta – A Spółkę Akcyjną z siedzibą w P. do zwrotu środków stanowiących dofinansowanie w wysokości 364.904,88 złotych, przyznanych na podstawie umowy nr [...] o dofinansowanie projektu "B", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa na lata 2014 - 2020, zawartej w G. w dniu 25 września 2017 r., wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od kwoty: 77.540,24 zł od dnia 3 listopada 2017 roku, tj. od dnia przekazania środków dofinansowania w ramach transzy [...]; 287.364,64 zł od dnia 26 czerwca 2018 roku, tj. od dnia przekazania środków dofinansowania w ramach transzy [...]; do dnia całkowitej zapłaty.

A S.A. w P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 20 maja 2021 r., stanowiącą załącznik do uchwały Zarządu Województwa nr [...] z dnia 20 maja 2021 r., Zarząd Województwa utrzymał w mocy opisaną na wstępie decyzję własną z dnia 2 lipca 2020 r.

Decyzję powyższą organ wydał na podstawie:

1. - art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 818),
2. - art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 305, ze zm.),
3. - art. 104, art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm.),
4. - art. 46 ust. 2a ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 r. (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1668),
5. - art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE L 347/320 z 20.12.2013)
6. - art. 57 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002,
7. - art. 3 ust 3 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obowiązek zwrotu ww. środków został określony przez organ I instancji w związku z zakwestionowaniem przez zespół kontrolujący prawidłowości ich wydatkowania. Projekt, w okresie 28-30 stycznia 2019 r., został poddany kontroli Instytucji Zarządzającej.

Czynności kontrolne wykazały, że w trakcie realizacji projektu Beneficjent w ramach podzadania 1.3. określonego we wniosku o dofinansowanie jako "Nieodpłatna praca wolontariusza-doradcy zawodowego, wolontariat (8UPx4godz./os.x75 zł brutto, godz.)" rozliczał wkład własny rzeczowy. Zgodnie z przedstawionym oświadczeniem C w Ł. (Partner nr 2) potwierdziła wniesienie wkładu własnego niepieniężnego w postaci nieodpłatnej pracy wolontariusza - doradcy zawodowego "wartość w zł brutto za 1 h - 75,00 zł", co jest zgodne z budżetem szczegółowym wniosku o dofinansowanie. Podstawą do oszacowania wartości prac wolontarystycznych była umowa zlecenie z dnia 1 marca 2017 r., zawarta na stanowisko doradcy zawodowego z wynagrodzeniem w wysokości 80,00 zł brutto/h. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków nie przewidują możliwości wyceny wartości wkładu niepieniężnego w przypadku nieodpłatnej pracy wykonanej przez wolontariusza na podstawie umów zleceń, gdyż w tym przypadku Partner nr 2 nie jest pracodawcą, tylko zleceniodawcą.

Biorąc pod uwagę powyższe zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wycena wartości wkładu niepieniężnego w przypadku ww. wolontariuszy powinna zostać dokonana w oparciu o średnie wynagrodzenie doradcy zawodowego zatrudnionego w danym regionie na podstawie umowy o pracę lub w oparciu o stawkę godzinową określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 września 2017 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1747, zwane dalej Rozporządzeniem) - zgodnie z którym minimalna stawka godzinowa w 2018 r. wynosiła 13,70 zł. Zdaniem organu wydatki wynikające z zawartych porozumień o wykonaniu świadczeń wolontarystycznych w charakterze doradcy zawodowego, wyliczone z zastosowaniem stawki przekraczającej minimalną stawkę wynagrodzenia w wysokości 13,70 zł/h, stanowią wydatki niekwalifikowalne.

Zespół kontrolujący poddał też ocenie sposób wydatkowania środków dofinansowania pod kątem wiążących Beneficjenta warunków udzielania pomocy publicznej.

Zdaniem organu pomoc publiczna udzielona beneficjentom pomocy została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ D sp. z o.o. w P. (Partner nr 1) udzielił pomocy publicznej na subsydiowane zatrudnienie podmiotom powiązanym osobowo z nim i z Beneficjentem. W Informacji pokontrolnej sprecyzowano, że ustalona nieprawidłowość dotyczy wykorzystania i rozliczenia wydatków z naruszeniem procedur dotyczących realizacji projektu. W trakcie kontroli ustalono powiązania pomiędzy podmiotami biorącymi udział w realizacji projektu. Beneficjentem (stroną umowy o dofinansowanie projektu) jest A S.A., reprezentowana przez Prezesa Zarządu T. S. i Członka Zarządu S. M. Partnerem nr 1 w projekcie jest D Sp. z o.o., której stuprocentowym udziałowcem jest J. J. Rolą Partnera nr 1 w projekcie było m.in. zwieranie umów z Beneficjentami w sprawie udzielenia pomocy publicznej na subsydiowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Beneficjentami pomocy publicznej, którzy zawarli umowy z D Spółką z o.o. byli: 1) E Sp. z o.o., reprezentowana przez Prezesa Zarządu J. J., 2) F Sp. z o.o., reprezentowana przez Prezesa Zarządu J. J., 3) G Sp. z o.o., reprezentowana przez Prezesa Zarządu T. S. i członka Zarządu S. M. Zespół kontrolujący ustalił zatem, że na linii Partner nr 1 - beneficjenci pomocy publicznej nr 1 i nr 2 istnieje takie powiązanie, że z jednej strony umowy występowała spółka, której stuprocentowym udziałowcem była J. J., zaś z drugiej strony występowały spółki, które reprezentowała J. J. (t.j. była prezesem ich zarządów, upoważnionym do samodzielnej reprezentacji spółek).

Ponadto istnieje kolejne powiązanie polegające na tym, że beneficjentem pomocy publicznej nr 3 (stroną umowy o udzielenie pomocy publicznej z Partnerem nr 1) była spółka, w zarządzie której występowały te same osoby, które były członkami zarządu Beneficjenta (strony umowy o dofinansowanie).

W ocenie organu, na gruncie rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, w/w firmy stanowią przedsiębiorstwa powiązane, albowiem spełniona została przesłanka wynikająca z art. 3 ust 3 Załącznika nr 1 do w/w rozporządzenia, zgodnie z którą przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych. Organ stwierdził, że umowy dotyczące pomocy publicznej z ww. beneficjentami pomocy publicznej nr 1 i nr 2 były zawierane w okresie od dnia 2 listopada 2017 r. do dnia 31 lipca 2018 r., a zgodnie z informacjami dostępnymi w Internecie w tym okresie Prezesem Zarządu F Sp. z o.o. oraz E Sp. z o.o. była J. J. Obie spółki działają również na tym samym rynku właściwym i rynkach pokrewnych dla D Sp. z o.o.:

Organ, wskazując na treść art. 57 ust. 1 i 2 rozporządzenia finansowego, w tym zawartą w art. 57 ust. 2 definicję konfliktu interesów, przyjął, że D Sp. z o.o., którego 100% właścicielem była J. J., zawarł umowy w sprawie udzielania pomocy ze spółkami, którymi jako Prezes Zarządu zarządzała J. J. (F Sp. z o.o. i E Sp. z o.o.) oraz G Sp. z o.o., zarządzaną przez osoby zarządzające również A Spółka Akcyjna (tj. Beneficjentem). Zdaniem organu trudno wobec tego mówić o udzieleniu pomocy podmiotom zewnętrznym, jak również o bezstronności i obiektywności działań w przypadku takich powiązań pomiędzy stronami umów.

W związku z powyższym doszło do naruszenia art. 57 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia finansowego, albowiem wskazane powiązania pomiędzy spółkami zagrażały bezstronnemu i obiektywnemu wyborowi pracodawców, jak również pełnieniu funkcji kontrolnych w dotrzymaniu przez pracodawców warunków udzielania pomocy. Na podstawie § 4 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w oparciu o jego zakres rzeczowy określony we wniosku o dofinansowanie, w którym wskazał zamiar udzielenia pomocy publicznej na subsydiowane zatrudnienie podmiotom zewnętrznym (m.in. że "nie jest możliwe wskazanie konkretnych pracodawców, którym udzielona zostanie pomoc publiczna").

Zarówno w trakcie kontroli, jak i w późniejszych wyjaśnieniach Beneficjent nie przedstawił żadnej dokumentacji, dotyczącej wyboru pracodawców i żadnych dokumentów potwierdzających kontakt z innymi pracodawcami lub zamieszczanie ogłoszeń dotyczących naboru pracodawców. Nie potwierdzono więc, że inni pracodawcy nie byli zainteresowani zawarciem umów na zatrudnienie subsydiowane uczestników projektu. Beneficjent nie wykazał też, że kontaktował się z innymi zakładami pracy chronionej. W województwie p. istnieje kilkadziesiąt zakładów pracy chronionej, których działalność obejmuje również usługi sprzątania i ochrony, a więc stanowiska, na których zatrudnieni zostali uczestnicy. Jeśli Beneficjent chciał skierować uczestników do zakładów pracy chronionej mógł prowadzić rozeznanie również wśród tych firm. Większość uczestników projektu została zatrudniona w charakterze pracowników gospodarczych lub pracowników gospodarczych/pracowników ochrony, tj. pracowników fizycznych, którzy wykonywali prace w przedsiębiorstwach, dla których usługi świadczyły firmy: E Sp. z o.o., F Sp. z o.o., G Sp. z o.o.

Beneficjent nie wykazał, że faktycznie weryfikował, czy pracodawca zapewni "dostosowane stanowisko pracy w odpowiednim zawodzie, przy uwzględnieniu niskiego poziomu wykształcenia oraz kwalifikacji uczestników projektu oraz ich ograniczeń wynikających z niepełnosprawności" oraz czy "zapewni uczestnikowi odpowiednio wyposażone stanowisko pracy w zawodzie zbieżnym z predyspozycjami oraz potrafiącego dostosować się do wymagań dotyczących zatrudnienia osób niepełnosprawnych". Beneficjent nie wykazał również, że w odniesieniu do podmiotów, którym udzielono pomocy publicznej weryfikowano, czy miejsce pracy będzie zlokalizowane "w dogodnym dla uczestnika obszarze terytorialnym, uwzględniającym jego miejsce zamieszkania i nierzadko bardzo ograniczone możliwości przemieszczania się i komunikacji". Uczestnicy projektu w większości zostali zatrudnieni jako pracownicy fizyczni, na stanowiskach: pracownik gospodarczy/pracownik ochrony, a miejscem ich pracy były różne przedsiębiorstwa w województwie p. W opinii Instytucji Zarządzającej stanowiska pracy, jakie zostały zaproponowane uczestnikom, zostały celowo zawężone do stanowisk zbieżnych z działalnością powiązanych spółek.

W konsekwencji organ uznał, że pomocą publiczną w projekcie nie zostały objęte podmioty zewnętrzne, ale spółki powiązane osobowo z Beneficjentem i Partnerem nr 1, co jest niezgodne z art. 57 ust. 1 i 2 Rozporządzenia finansowego. Tym samym wydatki związane z udzieloną pomocą publiczną zostały poniesione niezgodnie z podrozdziałem 6.2. pkt. 3 lit. b) Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków z dnia 11 maja 2017 r., podrozdziałem 6.2. pkt. 3 lit. b) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków z dnia 19 lipca 2017 r. oraz § 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie, a także art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy o finansach publicznych.

Organ wyjaśnił, że dla ustalenia istnienia powiązań pomiędzy D sp. z o.o. a F Sp. z o.o. oraz E Sp. z o.o. wystarczające jest stwierdzenie, że J. J. pełniła funkcję Prezesa zarządu w okresie wyboru pracodawców, u których zatrudniani byli uczestnicy projektu.

Odnosząc się do twierdzeń strony na temat działań podejmowanych w celu pozyskania pracodawców gotowych zatrudnić osoby objęte wsparciem w ramach projektu organ wyjaśnił, że podkreślone przez zespół kontrolujący zaniechanie skierowania podobnych ogłoszeń lub informacji bezpośrednio do szerszego grona podmiotów mających status zakładu pracy chronionej, funkcjonujących na obszarze realizacji projektu uznać należy za przejaw działania o charakterze dyskryminacyjnym. Złożone w toku kontroli oraz postępowania administracyjnego wyjaśnienia wskazują, że Beneficjent oraz Partner nr 1 (biorąc pod uwagę silne więzi współpracy z F sp. z o.o. oraz E Sp. z o.o.) mieli wiedzę na temat zasad funkcjonowania przedsiębiorstw posiadających status zakładu pracy chronionej, w tym możliwości uzyskania informacji na temat tego rodzaju przedsiębiorstw funkcjonujących w poszczególnych województwach. Zdaniem organu działanie polegające na: 1) zamieszczeniu ogłoszenia na portalu społecznościowym www.facebook.pl w grupie mającej status grupy prywatnej, 2) udzieleniu odpowiedzi na 5 ogłoszeń o naborze pracowników (2 załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ogłoszenia zostały wydrukowane podwójnie), przy czym jedynie dwa ogłoszenia były adresowane do osób o profilu zgodnym z profilem społeczno-zawodowym uczestników projektu - jedno ogłoszenie było skierowane do osób z orzeczeniem o niepełnosprawności, a jedno do osób wykonujących zawód związany z utrzymaniem czystości);

1. 3) zaniechaniu skierowania informacji o naborze do zakładów pracy chronionej lub innych przedsiębiorstw zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami na obszarze realizacji projektu;
2. 4) zaniechaniu zamieszczenia ogłoszenia o poszukiwaniu pracodawców na stronach internetowych lub otwartych grupach na portalach społecznościowych (tzn. umożliwiających potencjalnym pracodawcom dostęp do zamieszczonych informacji w sposób nieograniczony, bez akceptacji członkostwa lub innych podobnych ograniczeń);
3. 5) zaniechaniu skierowania ww. informacji do Powiatowych Urzędów Pracy lub organizacji społecznych (fundacji lub stowarzyszeń) działających w celu aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych lub wykluczonych społecznie - należy ocenić jako niekonkurencyjne i dyskryminacyjne.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego określania kwoty przypadającej do zwrotu organ wyjaśnił, że zmiana wysokości kwoty przypadającej do zwrotu nastąpiła w związku z przekazanym Beneficjentowi pismem z dnia 16 października 2019 r., w którym skorygowano ustalenia zespołu kontrolującego w zakresie kwot nieprawidłowości przypadających do zwrotu, z uwagi na fakt, że we wniosku o płatność [...] Beneficjent wykazywał wyższą kwotę wkładu własnego w ramach kosztów pośrednich (z uwagi na co kwota przypadająca do zwrotu uległa proporcjonalnemu pomniejszeniu), a we wniosku o płatność [...] kwota podlegających zwrotowi kosztów pośrednich uległa podwyższeniu, albowiem w tym wniosku o płatność Beneficjent nie rozliczał wkładu własnego w kosztach pośrednich projektu.

W odniesieniu do kwoty nieprawidłowości wykazanej we wniosku o płatność [...], w tym kwoty kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem określonej bez zachowania proporcji wkładu własnego i dofinansowania, jaka wynikała z treści wniosku o płatność nr [...] (przed nałożeniem korekty) organ wskazał, że działanie to zostało podjęte przez organ celem zachowania odpowiedniego montażu finansowego (tj. odpowiedniej proporcji środków wkładu własnego i dofinansowania). W przypadku określenia kwoty przypadającej do zwrotu (w zakresie kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem) z zachowaniem proporcji wskazanej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (tj. około 32%) zachodziłoby ryzyko, że na zakończenie okresu realizacji projektu Beneficjent nie zapewni wymaganego zapisami § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie minimalnego poziomu wkładu własnego, czego skutkiem byłaby konieczność dokonania przez Beneficjenta na zakończenie realizacji projektu pomniejszenia wartości projektu i dalszego zwrotu środków celem uzyskania określonego w umowie poziomu montażu finansowego Ryzyko to wynikało z faktu, że zgodnie z założeniami Beneficjenta określonymi we wniosku o dofinansowanie (w stanowiącym jego załącznik Budżecie projektu) wkład własny (który w projekcie powinien być wniesiony w łącznej wysokości 50 064,46 zł) w przeważającej mierze, bowiem w wysokości 40 027,99 zł był wnoszony w ramach kosztów pośrednich.

Okoliczność podważenia prawidłowości wykazania wkładu własnego wnoszonego w formie prac wolontariuszy uczyniła ryzyko konieczności dokonania pomniejszenia wartości projektu i dokonania zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych tym bardziej realne. Biorąc pod uwagę jednoznaczne brzmienie przepisu § 14 ust 1 zdanie drugie umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym w miejsce wydatków wydatkowanych w sposób nieprawidłowy nie ma możliwości przestawić "zastępczo" innych wydatków oraz fakt upływu okresu realizacji projektów - w przypadku uznania za niekwalifikowalne kosztów pośrednich projektu również w zakresie wkładu własnego - Beneficjent zostałby pozbawiony możliwości uzupełnienia rozliczeń o brakującą kwotę wkładu własnego (którego wysokość jest określona w § 2 pkt 6 umowy).

W konsekwencji skutkowałoby to obciążeniem Beneficjenta dodatkowymi, niewynikającymi bezpośrednio z ustalonej nieprawidłowości, konsekwencjami finansowymi, polegającymi na obowiązku zwrotu dalszej kwoty dofinansowania do poziomu zapewniającego rozliczenie w projekcie odpowiedniej proporcji montażu finansowego, co ponad wszelką wątpliwość nie leży w interesie strony. Postanowienia umowy o dofinansowanie nie stanowią, że w przypadku stwierdzenia rozliczenia w ramach projektu nieprawidłowości, koszty pośrednie ulegają pomniejszeniu z zachowaniem proporcji dofinansowania i wkładu własnego wynikającej ze złożonego wniosku o płatność.

W związku z ustaleniem rozliczenia w zatwierdzonym wniosku o płatność nr [...] nieprawidłowości polegającej na nieprawidłowym (dokonanym z naruszeniem nakazu unikania konfliktu interesów) udzieleniu pomocy w wysokości 229 499,39 zł, zwrotowi podlegały również koszty pośrednie rozliczane ryczałtem w wysokości 57 374,85 zł (stanowiące 25% wskazanej kwoty nieprawidłowości). Kwota kosztów pośrednich podlegających zwrotowi w tym wniosku o płatność powinna zostać podwyższona o kwotę kosztów pośrednich liczonych od uznanego za niekwalifikowalny wkładu własnego wnoszonego w ramach kosztów bezpośrednich projektu (dotyczących świadczeń wolontarystycznych). Kwota wkładu własnego wniesionego nieprawidłowo wynosiła 1961,60 zł. Pierwotnie kwota kosztów pośrednich podlegających zwrotowi została ustalona w wysokości 392,32 zł z uwagi na pominięcie treści ww. aneksu nr [...] do umowy o dofinansowanie, tj. z pominięciem okoliczności zmiany wysokości kosztów pośrednich ze stawki 20 % na stawkę 25%. Prawidłowo wyliczona kwota podlegających zwrotowi kosztów pośrednich od uznanego za niekwalifikowalny wkładu własnego wyniosła 490,40 zł (wedle wyliczenia 1961,60 zł x 25% = 490,40 zł).

Sumarycznie zatem kwota nieprawidłowości wykazanej we wniosku o płatność nr [...] wynosi: 1) 229 499,39 zł kwoty nieprawidłowo udzielonej pomocy - z naruszeniem nakazu unikania konfliktu interesów;

1. 2) 57 374,85 zł zryczałtowanej kwoty kosztów pośrednich od wskazanej w pkt 1 kwoty nieprawidłowości;
2. 3) 490,40 zł zryczałtowanej kwoty kosztów pośrednich od uznanej za niekwalifikowalne kwoty wkładu własnego wykazanego w kosztach bezpośrednich w wysokości 1961,60 zł, co łącznie daje 287 364,64 zł.

Wobec powyższego łączna dochodzona nieprawidłowość wyniosła 364 904,88 zł, jako suma nieprawidłowości wykazanej we wniosku o płatność nr: [...] w łącznej wysokości 77 540,24 zł (suma kwoty nieprawidłowości dotyczącej pomocy publicznej udzielonej w wysokości 69 290,71 zł oraz kosztów pośrednich w wysokości 8 249,53 zł) oraz nieprawidłowości wykazanej we wniosku o płatność nr: [...] w łącznej wysokości 287 364,64 zł (suma 229 499,39 zł kwoty nieprawidłowo udzielonej pomocy, kosztów pośrednich w wysokości 57 374,85 zł oraz 490,40 zł - kosztów pośrednich od uznanej za niekwalifikowalne kwoty wkładu własnego).

Zarzut błędnego wyliczenia kwoty nieprawidłowości w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej jest niezasadny, albowiem przywołano treść informacji pokontrolnej zawierającej wstępne ustalenia zespołu kontrolującego, a następnie wskazano prawidłowo - stosownie do treści umowy o dofinansowanie - wyliczoną kwotę nieprawidłowości przypadającą do zwrotu. Wyliczona prawidłowo kwota przypadająca do zwrotu została następnie wskazana w wezwaniu do zapłaty z dnia 13 listopada 2019 r. Również prawidłowo wyliczona kwota nieprawidłowości została wskazana jako przypadająca do zwrotu w sentencji decyzji administracyjnej z dnia 2 lipca 2020 r.

Organ wyjaśnił, że w treści informacji pokontrolnej co prawda posłużono się sformułowaniem wskazującym, że pomoc publiczna udzielona beneficjentom pomocy została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, jednakże już w jej dalszej części przywołano prawidłowy przepis, tj. art. 207 ust. pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 u.f.p. O podejrzeniu wystąpienia naruszenia warunków i procedur realizacji projektu strona została powiadomiona pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. i w odpowiedzi przedstawiła merytoryczne stanowisko dotyczące okoliczności wskazanych w zawiadomieniu o podejrzeniu wystąpienia nieprawidłowości.

Zdaniem organu prawidłowo zakwalifikowano powiązania występujące między spółkami zaangażowanymi do realizacji projektu. Strona nie podważyła w toku postępowania okoliczności istnienia powiązań osobowych pomiędzy Beneficjentem a pozostałymi, wskazanymi wcześniej podmiotami. Pomiędzy D sp. z o.o. a F sp. z o.o. oraz E sp. z o.o. występowało w okresie udzielania pomocy - za pośrednictwem J. J. powiązanie, o którym mowa w art. 3 ust. 3 a) i b) Rozporządzenia 651/2014. Z uwagi zaś na fakt, że Beneficjent – A SA był i pozostaje jedynym wspólnikiem w spółce G sp. z o.o. należy uznać, że również w tym przypadku analogicznie występują powiązania, o których mowa w lit. a) i b) przywołanego przepisu.

Ponadto powiązanie wynikające z tożsamości osób wchodzących w skład zarządów spółek, tj. T. S. i S. M. uznać należy również za powiązanie, o którym mowa w lit. a) albowiem do składania oświadczeń woli w imieniu spółki G Sp. z o.o. wystarczające jest współdziałanie dwóch członków zarządu, który w okresie realizacji projektu oraz obecnie składa się z trzech członków. W ten sposób, za pośrednictwem wskazanych osób Beneficjent ma faktyczną możliwość wywierania decydującego wpływu na działanie spółki G sp. z o.o.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej silne powiązania o charakterze organizacyjnym i osobowym (których występowanie nakazuje traktować połączone nimi przedsiębiorstwa jako podmioty powiązane), a także silne relacje gospodarcze, przejawiające się w fakcie stałego przekazywania wskazanym w niniejszej decyzji podmiotom znacznych środków publicznych, okoliczność, że przekazywanie tych środków miało swój początek oraz trwało w okresie sprawowania funkcji przez J. J. i trwa dalej po odwołaniu jej ze składu Zarządu, oraz fakt, że wskazane powyżej spółki (pracodawcy) są niemal wyłącznymi Beneficjentami środków przekazywanych przez spółkę D Sp. z o.o. uznać należy, że wybór pracodawców zaangażowanych do realizacji projektu (spółek G sp. z o.o., F sp. z o.o. oraz E Sp. z o.o.) nastąpił z naruszeniem obowiązku unikania konfliktu interesów.

Organ wyjaśnił, że beneficjent dysponując środkami dofinansowania był zobowiązany do zachowania nakazu unikania konfliktu interesów. Następnie zgodnie z postanowieniami §4 ust. 1 i 4 umowy o dofinansowanie Beneficjent był zobowiązany do realizacji projektu w sposób zgodny z wnioskiem o dofinansowanie oraz stosowania się przy jego realizacji do warunków i procedur określonych w wytycznych horyzontalnych wydanych na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Szczególnie istotną rolę w tym zakresie odgrywają zapisy wydanych na podstawie pkt. 5 przywołanego przepisu Wytyczne Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.

Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie Beneficjent zakładał realizację projektu skierowanego osób fizycznych mogących pochodzić z całego obszaru województwa p., planując w celu zgromadzenia zakładanej liczy uczestników szeroką kampanię informacyjną i rekrutacyjną. W celu udzielenia wsparcia w formie zatrudnienia subsydiowanego uczestnicy projektu mieli być kierowani do pracodawców zewnętrznych nieznanych w czasie aplikowania o środki. Zważywszy na fakt, że w ramach projektu nie zrealizowano w sposób rzetelny założeń dotyczących poszukiwania pracodawców zewnętrznych (ograniczono się do udzielenia najwyżej 5 ogłoszeń na stronie H oraz zamieszczenia ogłoszenia na profilu grupy działającej na portalu społecznościowym, przy czym działania te zawężone były ponadto do obszaru T.) oraz udzielono pomocy podmiotom silnie powiązanym osobowo, organizacyjnie oraz finansowo (podmioty te były beneficjentem stałego strumienia znaczących środków pomocy pochodzącej ze środków publicznych przekazywanej za pośrednictwem Partnera projektu od 2017 roku do dnia wydania niniejszej decyzji) uznać należy, że nastąpiło naruszenie warunków i procedur realizacji projektu.

Organ podkreślił, że sam fakt poniesienia i rozliczenia w ramach projektu wydatków poniesionych z takim naruszeniem warunków i procedur wydatkowania środków dofinansowania, które przepisy prawa lub postanowienia umowy nakazują ocenić jako niekwalifikowalne skutkuje powstaniem szkody w wysokości nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dofinansowania zgodnie z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia. W stanie niniejszej sprawy - z uwagi na udzielenie pomocy publicznej w ramach dyskryminacyjnego i niekonkurencyjnego procesu pozyskiwania pracodawców podmiotom silnie powiązanym organizacyjnie, osobowo i kapitałowo, które to działanie może mieć niewątpliwy wpływ na warunki konkurencji na rynku, na którym strona oraz partner funkcjonują, brak jest podstaw do poszukiwania możliwości obniżenia kwoty korekty finansowej.

W konkluzji organ podał, że w świetle przywołanych przepisów prawa, postanowień umowy o dofinansowanie oraz zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, rozliczenie w ramach projektu:

1. 1) wydatków stanowiących pomoc publiczną udzieloną przedsiębiorstwom powiązanym, tj. z naruszeniem nakazu unikania konfliktu interesów oraz w sposób niezgodny z zapisami wniosku o dofinansowanie,
2. 2) wkładu własnego w oparciu o stawki stosowane przez Beneficjenta w zawieranych poza projektem umowach cywilnoprawnych zakwalifikować należy jako wydatek poniesiony z naruszeniem procedur wydatkowania środków dofinansowania, o których mowa w przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p., z których naruszeniem łączy się materialnoprawna przesłanka ujęta w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Zgodnie z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii "nieuzasadnionym wydatkiem". Tym samym ustalenia poczynione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwalają na stwierdzenie, że mamy do czynienia z nieprawidłowością w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej i art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013.

W skardze na opisaną wyżej decyzję A Spółka Akcyjna z siedzibą w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego obejmujące:
2. 1. naruszenie przepisu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji nr 651/2014 poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu "pozostawania w jednym ze związków za pośrednictwem osób fizycznych" przez spółki D sp. z o.o. oraz F Sp. z o.o. a także E Sp. z o.o. bez zidentyfikowania, o który spośród konkretnie wskazanych w tym przepisie związków/relacji chodzi i w sytuacji, gdy w świetle brzmienia ww. przepisu nie da się wykazać istnienia takiego związku/relacji pomiędzy spółkami D Sp. z o.o. oraz F Sp. z o.o. jak również E Sp. z o.o.;
3. 2. naruszenie przepisu art. 57 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 966/2012 w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do ogólnego budżetu Unii Europejskiej poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przypisaniu tych obowiązków beneficjentowi, w sytuacji gdy zawarta ze stroną umowa nie jest "umową o delegowaniu zadań", zaś dokumenty dotyczące realizowanego projektu nie zawierają żadnych procedur naboru beneficjentów pomocy, co stało się błędną podstawą do zastosowania art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.;
4. 3. naruszenie art. 207 ust. 1 u.f.p. poprzez przyjęcie, że przesłanka wykorzystania środków unijnych z naruszeniem procedur stanowi podstawę do zwrotu środków, w sytuacji gdy nie została spełniona i wykazana przesłanka nieprawidłowości w postaci szkody w budżecie Unii Europejskiej;
5. 4. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu wydatków dokonanych z naruszeniem procedur, w sytuacji gdy żaden z dokumentów w ramach projektu nie określał procedur naboru beneficjentów pomocy na subsydiowanie zatrudnienia i w sytuacji gdy Beneficjent nie naruszył procedur związanych z realizacją umowy o dofinansowanie w sposób uzasadniający ich zwrot;
6. II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
7. 1. naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 k.p.a., poprzez jej wydanie bez rozpatrzenia wszelkich okoliczności sprawy i niepodjęcia niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w części ustaleń dotyczących:
8. a) istnienia konfliktu interesów przy naborze beneficjentów pomocy,
9. b) dyskryminacji potencjalnych beneficjentów,
10. c) braku starań skarżącej w celu rozpropagowania informacji o naborze beneficjentów,
11. d) nieokreślenia przez organ procedur naboru beneficjentów pomocy;
12. 2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na nierozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, niewyczerpującej ocenie dowodów, naruszeniu reguły swobodnej oceny dowodów poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego w szczególności poprzez brak wyciągnięcia jakichkolwiek wniosków z przedstawionych dokumentów: korespondencji skarżącej z Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju w sprawie procedur i ewentualnych ograniczeń przy wyłanianiu beneficjentów pomocy publicznej; dokumentacji ogłoszeń o prowadzonych naborach beneficjentów pomocy; treści wiążącej stron umowy o dofinansowanie, co skutkowało całkowitym pominięciem argumentacji skarżącej w zakresie realizacji umowy o dofinansowanie z zachowaniem zasad i procedur;
13. 3. naruszenie art. 9 k.p.a. oraz art. 207 ust. 1 u.f.p. poprzez przyjęcie w decyzji innej podstawy wydania decyzji zwrotowej, niż była określona w postanowieniu o wszczęciu postępowania i w ustaleniach ostatecznej informacji pokontrolnej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że między D sp. z o.o. a F sp. z o.o. nie istnieje i nie istniał taki rodzaj związków, który decydowałby o relacji "przedsiębiorstw powiązanych" w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika do Rozporządzenia 651/2014. Zdaniem skarżącej nie można bowiem przyjąć, że z tytułu samego pozostawania przez J. J. członkiem zarządu w F sp. z o.o. utworzyła się w odniesieniu do tej spółki którakolwiek z relacji: posiadania większości praw głosu, uprawnienia do powoływania członków organu założycielskiego, wywierania decydującego wpływu zgodnie z zawartą umową lub dokumentami założycielskimi, kontrolowania większości praw głosu. Te same uwagi należy odnieść do E sp. z o.o. Pomiędzy J. J. a F sp. z o.o. oraz E sp. z o.o. nie zachodziła również żadna z relacji, które mogłyby świadczyć o "wywieraniu dominującego wpływu". Wynika to z faktu, że zaangażowanie J. J. w tej firmie miało wyłącznie charakter menedżerski (była główną księgową, której powierzono dodatkowo funkcje w zarządzie), nie przekładało się na żadne uprawnienia właścicielskie i skończyło się ono w momencie, gdy wspólnicy F Sp. z o.o. zdecydowali o powołaniu w jej miejsce na stanowisko członka zarządu w obu spółkach innego menedżera.

Samo pełnienie przez J. J. na mocy decyzji wspólników spółki F sp. z o.o. funkcji członka zarządu nie stworzyło w odniesieniu do tej spółki żadnej z relacji decydujących o powstaniu relacji "przedsiębiorstw powiązanych" z podmiotem, w którym udziały posiada J. J., tj. D sp. z o.o.

Skarżąca, odnosząc się do twierdzenia organu o wykorzystaniu przez skarżącą środków unijnych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podniosła, że ani zapisy regulaminu konkursu, ani treść zawartej umowy o dofinansowanie, jak również wniosku o dofinansowanie projektu nie zawierają postanowień, z których wynikałoby ograniczenie możliwości dokonania naboru pracodawców w oparciu o inne przesłanki, niż wymienione we wniosku przesłanki merytoryczne, służące zagwarantowaniu prawidłowej realizacji projektu. Żadnych bardziej szczegółowych warunków wyłaniania pracodawców objętych wsparciem nie zapisano. Nie określono szczegółowych wymagań dotyczących tego, jak ma wyglądać "nabór" i czy ma obejmować cokolwiek poza weryfikacją możliwości zapewnienia dostosowanego stanowiska pracy w odpowiednim zawodzie oraz spełnienia warunków niezbędnych do otrzymania pomocy publicznej, nie zapisano iż "nabór" wymaga otrzymania ofert zawarcia umowy od określonej liczby zainteresowanych pracodawców.

Nadto skarżąca, uzasadniając zarzut błędnego zastosowania w stosunku do skarżącej art. 57 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zasad finansowych podkreśliła, że nie sposób zidentyfikować "delegowanego urzędnika zatwierdzającego", ani "przełożonego" w odniesieniu do skarżącej. Skarżąca nie jest "osobą, której powierzono zadania wykonywania budżetu", zaś zawarta umowa nie mieści się w "umowie o delegowaniu zadań", która według rozporządzenia oznacza umowę zawartą z podmiotami i osobami, którym powierza się zadania związane z wykonywaniem budżetu, zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. c), ppkt (i) do (viii). Natomiast skarżąca spełnia warunek bycia "beneficjentem" w myśl postanowień ww. rozporządzenia, co oznacza osobę fizyczną lub prawną, z którą podpisano umowę o udzielenie dotacji lub którą powiadomiono o decyzji o udzieleniu dotacji.

Zdaniem skarżącej niezrozumiała jest sytuacja, w której Instytucja Zarządzająca nie ujmuje w zawieranej umowie żadnych wymagań względem procedury wyboru beneficjentów pomocy, nie przywołuje aktów prawnych, które miałyby mieć w tej sytuacji zastosowanie, a następnie stwierdza naruszenie procedur, których istnienia tylko ona miała świadomość. W umowie nie została w żaden sposób zapisana procedura dotycząca udzielania pomocy publicznej w ramach projektu.

W ocenie skarżącej organ przy wydaniu decyzji pominął dowody wskazujące na brak konfliktu interesów po stronie osób zajmujących się naborem pracodawców, a mianowicie oświadczenie E. S., uchwałę w sprawie odwołania członka zarządu F sp. z o.o., uchwałę w sprawie odwołania członka zarządu E sp. z o.o. oraz postanowienie o zmianie wpisu w KRS. Z powyższych dowodów wynikało, że dla podjęcia współpracy z F sp. z o.o. nie miał znaczenia fakt, że członkowi zarządu D sp. z o.o. z działalności zawodowej znana była J.J., lecz możliwość zapewnienia przez F sp. z o.o. odpowiednich warunków pracy na stanowiskach zgodnych z Indywidualnym Planem Działania oraz warunków zatrudnienia pracownikom niepełnosprawnym.

Nadto fakt, że J. J. przestała w trakcie 2018 r. pełnić funkcje w zarządzie F Sp. z o.o. oraz E Sp. z o.o. wskazuje, iż zaangażowanie jej w tej firmie miało wyłącznie charakter menedżerski, nietrwały, nie przekładało się na żadne uprawnienia właścicielskie. W okresie do dnia 9 października 2018 r. jedynym wspólnikiem spółki F sp. z o.o. była spółka I, zaś od dnia 9 października 2018 r. spółkę i tworzoną przez nią grupę J kontroluje firma K Sp. z o.o. z siedzibą w P., należąca do C. D. Żaden z tych podmiotów nie ma nic wspólnego z D sp. z o.o. J. J. nie pełniła żadnych funkcji ani w I, ani w K sp. z o.o.

Organ nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na sugerowaną dyskryminację lub nierówne traktowanie innych przedsiębiorstw w dostępie do możliwości skorzystania z pomocy publicznej oferowanej w ramach projektu. Obciążanie skarżącej i jej partnera w projekcie (D sp. z o.o.) konsekwencjami wynikającymi z faktu, że żaden inny pracodawca nie złożył wniosku o udzielenie w ramach projektu pomocy publicznej, poza tymi, którym udzielono w ramach projektu tej pomocy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Do zawierania umów w sprawie udzielenia pomocy publicznej na subsydiowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych w ramach projektu w imieniu D Sp. z o.o. nie była uprawniona J. J., gdyż zgodnie z Kodeksem spółek handlowych za zarządzanie spółką i jej reprezentację odpowiadają powołani członkowie zarządu, a nie wspólnicy. W związku z tym w działaniach realizowanych przez D Sp. z o.o. i osoby uczestniczące w wykonywaniu budżetu oraz zarządzaniu budżetem nie zostały w żaden sposób naruszone zapisy artykułu 57 ust. 1 i 2 Rozporządzenia finansowego.

Dokumenty załączone przez skarżącą do zastrzeżeń zgłoszonych do informacji pokontrolnej zostały przez organ pominięte, tym samym niezgodnie ze stanem faktycznym organ twierdził, że skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji dotyczącej wyboru pracodawców, czy potwierdzającej kontakt z innymi pracodawcami lub zamieszczanie ogłoszeń dotyczących naboru pracodawców.

Odnosząc się do twierdzeń organu, że stanowiska pracy, jakie zostały zaproponowane uczestnikom, zostały celowo zawężone do stanowisk zbieżnych z działalnością powiązanych spółek, skarżąca wyjaśniła, że to, z jakim pracodawcą i na jakim stanowisku, w jakiej lokalizacji i na jakich warunkach uczestnik projektu podjął pracę było tylko i wyłącznie jego decyzją. Wszyscy uczestnicy projektu zawarli z pracodawcami pisemne umowy o pracę. Zawarte przez uczestników umowy o pracę potwierdzają, że zaoferowane przez pracodawców będących beneficjentami pomocy publicznej w ramach projektu stanowiska pracy były zgodne z ich ówczesnymi oczekiwaniami zawodowymi. Zawarte przez uczestników umowy o pracę były przedstawiane zespołowi kontrolującemu, więc Instytucja Zarządzająca zapewne się z nimi zapoznała. Uczestnicy projektu wykonywali swoją pracę przez kilka miesięcy w okresie objętym zatrudnieniem subsydiowanym w ramach projektu, co również potwierdza ich chęć pracy w danym czasie, na danym stanowisku i w określonych warunkach.

Uczestnikowi projektu, tak jak każdemu innemu pracownikowi pracującemu w oparciu o umowę o pracę przysługiwały wszystkie prawa wynikające z Kodeksu Pracy, a na jego pracodawcy ciążyły wszystkie wynikające z Kodeksu Pracy obowiązki dotyczące zapewnienia odpowiednich warunków świadczenia pracy. Po zakończeniu realizacji zatrudnienia subsydiowanego w ramach projektu 27 uczestników podjęło zatrudnienie na podstawie umowy o pracę i wszystkie te osoby nadal podjęły kontynuację pracy na tych samych albo zbieżnych stanowiskach pracy, co w ramach kwestionowanego przez Instytucję Zarządzającą zatrudnienia subsydiowanego. Kopie wszystkich tych umów Instytucja Zarządzająca otrzymała w załączeniu do końcowego wniosku o płatność, w związku z czym miała możliwość się z nimi zapoznać.

Skarżąca podniosła, że przedstawiała organowi dokumentację potwierdzającą podjęcie przez skarżącą działań w celu pozyskania pracodawców. Informacje dla przedsiębiorców były dostępne m.in. na profilu "P", na L oraz na portalu H. Skarżąca zamieściła informacje o działaniach realizowanych w ramach projektu, a D sp. z o.o. umieścił również komunikat o naborze pracodawców. Z zakresu działań informacyjnych sporządzono dokumentację dowodową tylko z wybranych, przykładowych zrealizowanych działań, gdyż dokumentowanie każdego wykonanego telefonu, każdej przekazanej informacji, ulotki, rozmowy, wysłanego e-maila itd. było niepotrzebne i spowodowałoby niewydolność w realizacji merytorycznych działań przewidzianych założeniami wniosku o dofinansowanie, gdyż znaczna część czasu pracy dotyczyłaby zbierania dokumentacji potwierdzającej wykonanie każdej czynności. Publikując w Internecie na swojej stronie, czy chociażby w mediach społecznościowych dla grupy kilkudziesięciu tysięcy osób związanych z lokalnym rynkiem pracy skarżąca dokładała staranności, aby z informacją tą dotrzeć do jak największego grona osób.

W zaskarżonej decyzji nie zostało wykazane, w jaki sposób partner projektu naruszając procedurę mógł narazić budżet ogólny Unii Europejskiej na straty finansowe. W założeniach projektu występowała konkurencja pracodawców odnośnie np. pobieranego dofinansowania na zatrudnienie osób niepełnosprawnych lub odnośnie długości gwarancji zatrudnienia, zatem nie da się stwierdzić, że gdyby wybór pracodawców nastąpił w oczekiwanym przez organ trybie, wówczas osiągnięte efekty zatrudnienia mogły okazać się korzystniejsze od tych, które wybrał partner. Nie da się w tym przypadku określić ani realnej, ani potencjalnej szkody dla budżetu UE.

Ogólna zasada sformułowana w art. 143 rozporządzenia ogólnego nakazuje przy naruszeniu procedur stosować korektę w wysokości proporcjonalnej do charakteru i wagi popełnionej nieprawidłowości, uwzględniając przy tym straty poniesione przez fundusze polityki spójności. W omawianym przypadku prawdopodobne jest, iż nie doszło do poniesienia żadnych strat przez fundusze polityki spójności. Realizacja projektu zakończyła się osiągnięciem wszystkich wskaźników projektu. Jego założeniem nie było poszukiwanie pracodawców, którzy zatrudnią pracowników po niższych kosztach, aniżeli te, które zostały przewidziane w projekcie, ani też przy niższym udziale dofinansowania.

Zdaniem skarżącej naruszeniem art. 8 k.p.a. była zmiana przez organ podstawy prawnej, w oparciu o którą prowadzone było postępowanie o zwrot środków. Postępowanie zostało wszczęte i było prowadzone zgodnie z wnioskiem zespołu kontrolującego, który stwierdził, iż "Pomoc publiczna udzielona beneficjentom pomocy została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ Partner 1 (D sp. z o.o.) udzielił pomocy publicznej na subsydiowane zatrudnienie podmiotom powiązanym osobowo z nim i z Beneficjentem." W trakcie postępowania zwrotowego w ten sposób została zdefiniowana nieprawidłowość i weryfikowana była właśnie ta przesłanka wynikająca z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Okolicznością podlegającą weryfikacji/dowodzeniu była kwestia istnienia pomiędzy D sp. z o.o., a F sp. z o.o. i E sp. z o.o. relacji decydujących o wypełnieniu definicji "jednego przedsiębiorstwa". Tymczasem w zaskarżonej decyzji stwierdzone zostało, że podstawą zwrotu środków jest wykorzystanie tych środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Naruszenie procedur (przesłanka wynikająca z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.) stanowi zupełnie inną podstawę prowadzenia postępowania zwrotowego, a zmiana ta ograniczyła istotnie prawo strony do obrony swych praw.

W końcowej części uzasadnienia skargi skarżąca wskazała, że organ w sposób różny i niespójny podawał kwoty, do których zwrotu wzywał skarżącą, a także że przyjął niezrozumiałą metodologię wyliczenia kosztów pośrednich uznanych za niekwalifikowalne.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W ramach oceny, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art.134 p.p.s.a.).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć jedynie część z podniesionych w niej zarzutów była uzasadniona.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 305 ze zm.), powoływana dalej jako u.f.p. stanowi w art. 207 ust. 1, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1. 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2. 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3. 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
4. - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Stosownie do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu (ust. 1), a przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa (ust. 2).

Procedury – jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. – mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania Beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 definiuje w art. 2 pkt 36 pojęcie "nieprawidłowości" w ten sposób, że oznacza ono każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

1. a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
2. b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
3. c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;
4. d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) Nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 stanowi w art. 57 ust. 1 i 2, że wszystkim podmiotom upoważnionym do działań finansowych oraz wszystkim innym osobom uczestniczącym w wykonywaniu budżetu oraz zarządzaniu budżetem, w tym w działaniach przygotowawczych, a także w audycie lub kontroli budżetu zakazuje się podejmowania jakichkolwiek działań, które mogą spowodować powstanie konfliktu ich interesów z interesami Unii. W razie wystąpienia takiego zagrożenia dana osoba rezygnuje z wykonywania tych działań i przekazuje sprawę delegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu, który stwierdza na piśmie, czy istnieje konflikt interesów. Dana osoba informuje również swojego przełożonego. W razie stwierdzenia istnienia konfliktu interesów, dana osoba zaprzestaje wszelkich działań w danej sprawie.

Delegowany urzędnik zatwierdzający osobiście podejmuje dalsze właściwe działania. Konflikt interesów istnieje wówczas, gdy bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji podmiotu upoważnionego do działań finansowych lub innej osoby, o których mowa w ust. 1, jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub przynależność państwową, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z odbiorcą.

Oczywistym celem powyższych przepisów jest zapobieganie wszelkim nadużyciom i nieprawidłowościom w zakresie gospodarowania środkami unijnymi. Zjawiska takie mogą pojawić się w przypadkach różnorakich związków pomiędzy podmiotami współdziałającymi w zakresie gospodarowania środkami unijnymi. Zgodnie z tym celem muszą być interpretowane przepisy prawa wspólnotowego, które regulują kwestię konfliktu interesów oraz powiązań przedsiębiorstw. Od podmiotu upoważnionego do działań finansowych oczekuje się bezstronności i obiektywizmu, które to wartości mogą być narażone na szwank w przypadku wspólnych (w szerokim tego słowa znaczeniu) interesów pomiędzy osobą upoważnioną do dysponowania środkami i ich odbiorcą.

Skarżąca A S.A. zgodnie z § 4 ust. 1 umowy nr [...] o dofinansowanie projektu pt.: "B", zwanej dalej "umową o dofinansowanie", odpowiada za realizację projektu zgodnie z wnioskiem, a zatem także i za działania podejmowane w ramach realizacji projektu przez partnera D spółkę z o.o. Partner ten odpowiada w ramach projektu (zgodnie z wnioskiem) za realizację zatrudnienia subsydiowanego i jest określany także jako beneficjent, zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.

Skarżąca A S.A. jest podmiotem dokonującym działań finansowych w zakresie środków unijnych w rozumieniu art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Nr 966/2012. Działania te polegają na dysponowaniu, przy współudziale partnerów, środkami unijnymi przeznaczonymi na dofinansowania miejsc pracy dla niepełnosprawnych mieszkańców województwa p. Dysponowanie środkami unijnymi następuje zaś, w zakresie zatrudnienia subsydiowanego, na podstawie umów zawieranych przez Partnera – D spółkę z o.o. z podmiotami będącymi ostatecznymi beneficjentami środków unijnych - partnerami – zakładami pracy zobowiązanymi do zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W ten sposób spółka D także jest podmiotem dokonującym działań finansowych w zakresie środków unijnych, przy czym za prawidłowość dokonywanych w tym zakresie działań z mocy umowy o dofinansowanie odpowiada strona skarżąca, jako wnioskodawca projektu i strona umowy o dofinansowanie.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni stanowisko organu co do charakteru powiązań pomiędzy Partnerem – beneficjentem projektu – D sp. z o.o. oraz Partnerami czyli E Sp. z o.o. oraz F Sp. z o.o. Bezsporne było bowiem to, że w czasie zawarcia umów pomiędzy tymi podmiotami, jedynym udziałowcem spółki D była J. J., będąca zarazem Prezesem Zarządów spółek E oraz F - upoważnionym do samodzielnej ich reprezentacji.

Skoro J. J. była uprawniona do składania wiążących prawnie oświadczeń woli w imieniu spółek E Sp. z o.o. oraz F Sp. z o.o. to przyjąć należy, że podmioty te (dzięki roli wyłącznego udziałowca ich Prezesa Zarządu w spółce D) mogły wykonywać uprawnienia związane ze 100 - procentową większością praw głosu J. J. w roli udziałowca spółki D. Należy stwierdzić ponadto, że wskutek takiego zbiegu ról w osobie J. J., poprzez oświadczenia złożone przez nią (będącą osobą upoważnioną do jednoosobowego reprezentowania spółek E oraz F) mogło dojść do wyznaczenia lub odwołania Zarządu D spółki z o.o.

Wskazana wyżej konieczność interpretowania przepisów prawa wspólnotowego zgodnie z ich celem wymaga zatem, by pod pojęciem "przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 rozumieć także osobę, która będąc uprawniona do jednoosobowego reprezentowania spółki pozostaje wyłącznym udziałowcem innej spółki, z którą zawiera umowę dotyczącą gospodarowania środkami unijnymi.

Określone w ten sposób powiązania pomiędzy stroną skarżącą oraz Partnerem - D sp. z o.o. oraz dalszymi beneficjentami pomocy publicznej z środków unijnych, czyli E Sp. z o.o. oraz F Sp. z o.o. przesądzają o tym, że doszło do konfliktu interesów w rozumieniu powołanych powyżej przepisów.

Zgodnie z §20 umowy o dofinansowanie skarżąca spółka zobowiązała się do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w ramach projektu w sposób zapewniający zachowanie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców na warunkach określonych w wytycznych dotyczących udzielania zamówień.

Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że zamieszczenie kilkakrotnie informacji o możliwości ubiegania się o dofinansowanie miejsc pracy dla niepełnosprawnych mieszkańców województwa p. w serwisie internetowym H oraz w zamkniętej grupie na L nie czyni zadość wymogowi zachowania obiektywizmu, bezstronności i konkurencyjności. Nie ma przy tym znaczenia liczebność tejże zamkniętej grupy, skoro nie wiadomo, ilu spośród jej uczestników to poszukujący pracy, a ilu pracodawców. W sposób oczywisty to Urzędy Pracy i ich system informacyjny oraz Stowarzyszenia Pracodawców, a także poszczególne zakłady pracy chronionej, o których wiadomo, że zatrudniają niepełnosprawnych powinny być adresatami (pośrednikami w przekazywaniu) informacji o możliwości ubiegania się o dofinansowanie miejsc pracy dla niepełnosprawnych. Trudno oprzeć się wrażeniu, że nad wyraz wąski kanał informacji o takiej możliwości sprzyjał temu, by wyłącznie podmioty związane z sobą osobowo lub kapitałowo mogły z dofinansowania skorzystać.

Skoro postępowanie o udzielenie zamówienia w ramach projektu nie zostało przeprowadzone w sposób zapewniający zachowanie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, to doszło do naruszenia zobowiązania wynikającego z w/w umowy. Jest to równoznaczne z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut skargi dotyczący zmiany podstawy prawnej, w oparciu o którą prowadzone było postępowanie administracyjne. Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją były bowiem od początku nieprawidłowości w wydatkowaniu środków unijnych i wynikające z tego konsekwencje określone w art. 207 u.f.p. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania jako podstawę prawną zarzucanej nieprawidłowości wskazano art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., podobnie jak w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Jeśli nawet w toku postępowania rozważana była możliwość zastosowania art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. to nie mogło to mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i NSA jedną z podstawowych przesłanek odpowiedzialności z tytułu nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków unijnych jest stwierdzenie, że doszło do szkody w budżecie unijnym.

TSUE orzekł bowiem w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt C-406/14, że naruszenie prawa Unii stanowi nieprawidłowość w rozumieniu tego przepisu jedynie wtedy, gdy powoduje ono lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Naruszenie takie należy zatem uznać za nieprawidłowość, o ile może ono jako takie mieć skutki budżetowe. W punkcie 51 uzasadnienia wyroku wskazano, że naruszenie prawa wspólnotowego stanowi 'nieprawidłowość' (...) uzasadniającą konieczność dokonania korekty finansowej o ile nie można wykluczyć, że uchybienie to miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Kwotę tej korekty należy określić przy uwzględnieniu wszystkich konkretnych okoliczności (...) a mianowicie charakteru stwierdzonej nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz.

Wprawdzie powyższe orzeczenie wydane zostało pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia nr 1083/2006, lecz zachowuje pełną aktualność także w obecnym stanie prawnym, kształtowanym przez rozporządzenie nr 1303/2013.

Strona skarżąca podniosła w skardze, że w zaskarżonej decyzji organ nie wykazał szkody w budżecie Unii Europejskiej. Zarzuciła, że w decyzji nie określono i nie wykazano, w jaki sposób Partner, naruszając procedurę, mógł narazić budżet ogólny Unii Europejskiej na straty finansowe. Wskazała też, że założenia projektu nie przewidywały konkurencji pracodawców odnośnie np. pobieranego dofinansowania na zatrudnienie osób niepełnosprawnych lub długości zatrudnienia, zatem nie można stwierdzić, że gdyby wybór pracodawców nastąpił w oczekiwanym przez organ trybie osiągnięte wówczas efekty zatrudnienia mogły okazać się korzystniejsze od wybranych.

Ponadto wszystkie cele przewidziane w umowie, określone w formie wskaźników, zostały zrealizowane, a nawet przekroczono założenia wynikające z wniosku o dofinansowanie. W ocenie skarżącej nie jest prawdziwa teza o możliwości zrealizowania projektu po niższym koszcie, gdyż wszyscy pracodawcy mieli otrzymywać takie samo dofinansowanie do wynagrodzeń, ani też możliwość objęcia wsparciem w formie zatrudnienia subsydiowanego większej liczby pracowników. Założeniem projektu nie było poszukiwanie pracodawców, którzy zatrudnią pracowników po niższych kosztach aniżeli te, które zostały przewidziane w projekcie, ani też przy niższym udziale dofinansowania.

Zauważyć należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera argumentów pozwalających na przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do szkody w budżecie unijnym. Sąd nie podziela bowiem stanowiska organu, że sam fakt poniesienia i rozliczenia w ramach projektu wydatków z takim naruszeniem warunków i procedur wydatkowania środków dofinansowania, które przepisy prawa lub postanowienia umowy nakazują ocenić jako niekwalifikowalne, skutkuje powstaniem szkody w wysokości nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dofinansowania.

Przyjęcie, że w każdym przypadku nieprawidłowości w wydatkowaniu środków unijnych mielibyśmy do czynienia ze "szkodą w budżecie" stawiałoby pod znakiem zapytania sens istnienia tej przesłanki w systemie prawa europejskiego, skoro już samo stwierdzenie nieprawidłowości determinowałoby odpowiedzialność beneficjenta. Takie stanowisko byłoby ponadto sprzeczne z cytowanym powyżej wyrokiem TSUE z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt C-406/14, który stanowi element prawa wspólnotowego i przedstawiona w nim wykładnia prawa wspólnotowego jest wiążąca dla sądów i innych organów krajowych.

Argument powyższy przesądza o wadliwości zaskarżonej decyzji, choć w żadnym razie nie usprawiedliwia naruszania przez stronę skarżącą procedur gwarantujących zachowanie zasad prawdziwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowości w obliczeniu wartości kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu zauważyć należy, że faktycznie podczas prowadzonego postępowania podawane były różne kwoty w dokumentach i pismach kierowanych do skarżącej. Skarżąca przywoływała dane z ostatecznej informacji pokontrolnej i jej korekty, z wezwań do zapłaty oraz z decyzji z dnia 2 lipca 2020 r., akcentując niezgodność sumowania kwot jednostkowych ze wskazanym w decyzji wynikiem tego działania matematycznego oraz niezrozumiałość metodologii wyliczenia kosztów pośrednich uznanych za niekwalifikowalne i sfinansowanych z dofinansowania w zakresie wniosku o płatność [...]. Były to zarzuty podnoszone przez skarżącą także przed wydaniem zaskarżonej niniejszą skargą decyzji z dnia 20 maja 2021 r.

W ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił poddawane w wątpliwość przez skarżącą kwestie jedynie w części.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że na kwotę ustaloną do zwrotu – 364.904,88 zł - składają się kwoty 77.540,24 zł oraz 287.364,64 zł.

Środki uznane za konieczne do zwrotu zostały wykazane i rozliczone przez Beneficjenta w dwóch wnioskach o płatność - nr [...] oraz nr [...].

Odnośnie do pierwszego z tych wniosków - nr [...] ustalono do zwrotu kwotę 77.540,24 zł jako sumę kwoty 69.290,71 zł (koszty bezpośrednie - kwota nieprawidłowości związana z naruszeniem zakazu unikania konfliktu interesów) oraz kwoty 8249,53 zł (koszty pośrednie).

W przypadku drugiego z wniosków - nr [...] ustalono do zwrotu kwotę 287.364,64 zł jako sumę kwoty 229.499,39 zł (koszty bezpośrednie - kwota nieprawidłowości związana z naruszeniem zakazu unikania konfliktu interesów) i kwoty 57.374,85 zł (koszty pośrednie rozliczane ryczałtem - 25% od kwoty 229.499,39 zł) oraz kwoty 490,40 zł (koszty pośrednie rozliczane ryczałtem - 25% od kwoty 1961,60zł, czyli wysokości uznanego za niekwalifikowalny wkładu własnego wnoszonego w ramach kosztów bezpośrednich projektu).

Suma kwot z pierwszego i drugiego wniosku daje kwotę główną, żądaną do zwrotu - 364.904,88 zł (77.540,24 zł + 287.364,64 zł).

Tak więc, co do zasady, wysokość kwoty żądanej od skarżącej do zwrotu została przez organ wykazana.

Organ wyjaśnił też przyczyny zmian wysokości żądanych do zwrotu kwot, wskazując m.in. na aneks z dnia 12 marca 2019 r. do przedmiotowej umowy o dofinansowanie, na podstawie którego postanowiono, że Beneficjentowi przysługują koszty pośrednie rozliczane ryczałtem w wysokości 25 % (wcześniej - 20 %) poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach Projektu wydatków bezpośrednich. Postanowienia te miały moc obowiązującą od dnia 25 września 2017 r.

Uzasadnione wątpliwości Sądu budzi jednak wyjaśnienie przez organ ustalonej wysokości kosztów pośrednich - kwoty 8249,53 zł.

Organ, odnosząc się do sposobu ustalenia wskazanej wysokości kosztów pośrednich wyjaśnił, że w tym przypadku działał w celu zachowania określonej w umowie proporcji dofinansowania oraz wkładu własnego. W przypadku określenia koniecznych do zwrotu kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem z zachowaniem proporcji wskazanej przez skarżącą (tj. około 32%) zachodziłoby ryzyko, że na zakończenie okresu realizacji projektu Beneficjent nie zapewni wymaganego zapisami § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie minimalnego poziomu wkładu własnego, czego skutkiem byłaby konieczność dokonania przez Beneficjenta na zakończenie realizacji projektu pomniejszenia wartości projektu i dalszego zwrotu środków celem uzyskania określonego w umowie odpowiedniej proporcji wkładu własnego i dofinansowania. Ryzyko to wynikało z założenia określonego we wniosku o dofinansowanie, że wkład własny (50 064,46 zł) w przeważającej mierze (40 027,99 zł) był wnoszony w ramach kosztów pośrednich.

Podważenie prawidłowości wykazania wkładu własnego wnoszonego w formie prac wolontariuszy spowodowało, że mogło dojść do konieczności pomniejszenia wartości projektu i zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami. Z uwagi na to, że postanowienia umowy o dofinansowanie nie przewidują możliwości przedstawienia "zastępczo" innych wydatków oraz z uwagi na upływ okresu realizacji projektów - w przypadku uznania za niekwalifikowalne kosztów pośrednich projektu również w zakresie wkładu własnego Beneficjent zostałby pozbawiony możliwości uzupełnienia rozliczeń o brakującą kwotę wkładu własnego. Niezapewnienie określonej w umowie proporcji dofinansowania oraz wkładu własnego skutkowałoby obciążeniem Beneficjenta dodatkowymi, niewynikającymi bezpośrednio z ustalonej nieprawidłowości konsekwencjami finansowymi, polegającymi na obowiązku zwrotu dalszej kwoty dofinansowania do poziomu zapewniającego rozliczenie w projekcie odpowiednich proporcji dofinansowania oraz wkładu własnego, co nie byłoby korzystne dla strony.

Organ podkreślił, że z postanowień umowy o dofinansowanie nie wynika, by w przypadku stwierdzenia rozliczenia w ramach projektu nieprawidłowości koszty pośrednie ulegały pomniejszeniu z zachowaniem proporcji dofinansowania i wkładu własnego, wynikającej ze złożonego wniosku o płatność.

Z tak przedstawionych wyjaśnień nadal nie wynika jednak sposób (metoda) ustalenia kosztów pośrednich we wskazanej kwocie 8249,53 zł. Innymi słowy – nie wynika z nich, w jaki sposób organ ustalił w tym przypadku (wniosek nr [...]) koszty pośrednie w takiej, a nie innej wysokości. Nadmienić należy, że koszty pośrednie wynikać powinny z wydatków bezpośrednich.

Brak merytorycznego i logicznego wyjaśnienia tej kwestii sprawia, że nie można uznać żądanej od skarżącej do zwrotu kwoty 364.904,88 zł, której – jak wynika z przedstawionego powyżej wyliczenia – koszty pośrednie w wysokości 8249,53 zł są częścią – za ustaloną w sposób prawidłowy.

Rzeczą organu rozpatrującego ponownie sprawę będzie uwzględnienie wyrażonej powyżej oceny prawnej i dokonanie rozstrzygnięcia, którego treść uzależniona będzie przede wszystkim od tego, czy organ ustali, czy i jakie szkody w budżecie Unii spowodowało lub mogłoby spowodować występujące w sprawie naruszenie prawa wspólnotowego, jak też od możliwości wyjaśnienia metody ustalenia omawianych powyżej kosztów pośrednich.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składają się: kwota wpisu od skargi (3650 zł), kwota wynagrodzenia reprezentującego skarżącą radcy prawnego (10.800 zł) ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), opłata skarbowa od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa (17 zł).