Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 sierpnia 2019 r., nr SP.8140.1.17.2019 [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 93 ust. 1, 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 58 - dalej powoływanej jako "u.t.d.") oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia 5 grudnia 2018 r. nałożył na M. B. (zwanego dalej również "stroną") karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych za podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu (lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 5 grudnia 2018 r. na drodze wojewódzkiej [...] (km 27+800) został zatrzymany do kontroli samochód marki MAN o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki Krone o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował M. A. B., będący przedsiębiorcą realizującym we własnym imieniu transport drogowy rzeczy.
Kierowca okazał do kontroli między innymi wypis z licencji, prawo jazdy, dowody rejestracyjne, dokument przewozowy. Podczas kontroli pobrano dane cyfrowe z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego oraz zabezpieczono je do postępowania administracyjnego. Analiza zapisów cyfrowych pobranych z karty kierowcy oraz z urządzenia rejestrującego wykazała, że kierowca w dniu kontroli, tuż przed zatrzymaniem ok. godz. 11:24 na karcie kierowcy urządzenie rejestrujące zapisało odpoczynek od godziny 10:35, podczas gdy pojazd znajdował się w ruchu. Tym samym na karcie kierowcy był rejestrowany odpoczynek zamiast właściwej prędkości, aktywności kierowcy (jazdy) i przebytej drogi. Okres, kiedy na karcie zarejestrowany został odpoczynek zawierał się pomiędzy godziną 10:35 a godziną 11:24, to jest do momentu tuż przed zatrzymaniem. W związku z uzasadnionym podejrzeniem, że kierowca posługiwał się tachografem (urządzeniem rejestrującym), które zostało przerobione lub zostało podłączone niedozwolone urządzenie lub przedmiot wpływający na właściwą prace urządzenia rejestrującego skutkującą przerabianiem lub podrabianiem danych rejestrowanych przez to urządzenie, na miejsce kontroli wezwano Policję w celu zabezpieczenia pojazdu i sprawdzenia urządzenia rejestrującego.
Kierowca odmówił podpisania protokołu oraz składania wyjaśnień podczas kontroli
Powyższe czynności zostały opisane w protokole kontroli nr [...].
W związku z powyższym w dniu 18 lutego 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, który w decyzji z dnia 26 kwietnia 2019 r. wskazał na niewłaściwą kwalifikację prawną, podnosząc, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne przyporządkowanie stanu faktycznego do konkretnych naruszeń określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. W ocenie organu odwoławczego nie zostało m.in. przesądzone w sprawie czy tachograf został przerobiony, czy też podłączono do niego niedozwolone urządzenia lub przedmioty.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji pozyskał opinię biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego z dnia 18 kwietnia 2019 r., nr [...], sporządzoną w postępowaniu karnym sygn. [...] przeciwko stronie podejrzanej o popełnienie czynu z art. 315 § 2 k.k.
W opinii wskazano, że do tachografu dołączono kabel, który nie był fabrycznie tam zamontowany. Biegły ocenił, że w pojeździe marki MAN nr rej. [...] znajdowało się urządzenie umożliwiające manipulację w zapisy danych cyfrowych rejestrowanych przez tachograf. Biegły odnotował (na podstawie danych z monitoringów), że były przypadki, w których pojazd fizycznie znajdował się w ruchu, a na danych z tachografu znajduje się odpoczynek.
W ocenie organu takie działanie strony stanowi naruszenie, o którym mowa w lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. i podlega karze pieniężnej.
W konsekwencji decyzją z dnia 13 sierpnia 2019 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych na M. B. Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że naruszono art. 6, art. 7, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2096 ze zm. - dalej powoływanego jako "k.p.a."). Ponadto zarzucił, że organ nie przeprowadził właściwego postępowania dowodowego, poprzez nie uzyskanie opinii biegłego z zakresu techniki i mechaniki. Sporządzona w postępowaniu karnym opinia biegłego sądowego jest niekompletna.
Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 25 października 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć 12 000 złotych.
W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., przewiduje karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych za podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
Stosownie do wymienionej wyżej opinii biegłego sądowego z dnia 18 kwietnia 2019 r. "Analizując zastany stan faktyczny podczas oględzin pojazdu należy stwierdzić, że nie zabezpieczono całego i kompletnego urządzenia (instalacji) służącego do manipulacji zapisów cyfrowego urządzenia rejestrującego. Jednakże w pojeździe został wymieniony tachograf w trakcie jego eksploatacji, a aktywacja i pierwsza kalibracja miała miejsce w dniu 9.10.2017 r. Do szyny CAN pojazdu został podłączony przewód USB 2.0. Zainstalowany i zabezpieczony tachograf nie rejestruje zdarzenia konflikt ruchu pojazdu - w przypadkach gdy rejestracja tego błędu jest obowiązkowa.
Biorąc pod uwagę obecne doświadczenie, posiadaną wiedzę techniczną, mając na uwadze obowiązujący stan prawny w zakresie instalacji tachografów, w ocenie biegłego w pojeździe marki MAN o nr rej [...], nr VIN [...] znajdowało się urządzenie umożliwiające manipulację w zapisy danych cyfrowych rejestrowanych przez zabezpieczony tachograf. Potwierdzeniem tezy biegłego może być porównanie nagrań monitoringów miejskich, firmowych np. terminali portowych, terminali logistycznych, danych z systemu elektronicznego poboru opłat lub systemów preselekcyjnych zainstalowanych na drogach publicznych, itp. z zabezpieczonymi przez biegłego danymi cyfrowymi pochodzącymi z przedmiotowego tachografu i znalezienia przypadków w których pojazd rocznie znajdował się w ruchu, a na danych z tachografu znajduje się odpoczynek. Zabezpieczone dane cyfrowe obejmują okres od dnia 23.12.2017 r. do dnia przeprowadzenia oględzin przez biegłego.
W tym miejscu biegły wskazuje, że wyklucza samoczynne wadliwe działanie urządzenia ponieważ zarówno na wydruku zdarzeń i usterek jak i podczas oględzin tachografu nie stwierdzono awarii czy uszkodzenia tachografu".
Powyższa opinia potwierdza, że do urządzenia rejestrującego podłączono niedozwolone urządzenie powodujące nierejestrowanie aktywności w dniu 5 grudnia 2018 r.
Organ odwoławczy uznał, że nie ma potrzeby powoływania kolejnego biegłego. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że do tachografu podłączono dodatkowe urządzenie mające na celu przerabianie danych rejestrowanych przez tachograf. Organ pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 84 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły również niewyjaśnione okoliczności, na które należałoby przesłuchać stronę postępowania. Nie zachodzą też podstawy do zastosowania art. 92c u.t.d., ponieważ do naruszenia doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
W dalszej kolejności organ odniósł się do zarzutów odwołania, jednak nie stwierdził naruszeń, które skutkowałby uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji. Jego zdaniem postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
M. B. reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i wskazanie organowi odwoławczemu konieczności przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego czynności dowodowych (powołania biegłego i przesłuchania skarżącego).
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji działał na podstawie prawa i zgodnie z obowiązującymi przepisami, podczas gdy, nie dokonał szeregu czynności dowodowych, to jest:
pominął milczeniem wniosek dowodowy z dnia 26 czerwca 2019 r.;
nie przeprowadził istotnego w sprawie dowodu i nie uzyskał opinii biegłego powołanego w postępowaniu administracyjnym i oparł rozstrzygnięcia na podstawie częściowych wydruków poszczególnych kart opinii uzyskanej w postępowaniu karnym (która będzie uzupełniona w postępowaniu karnym, na co wskazywano);
nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie skarżącego czym naruszył szereg przepisów postępowania regulujących sposób budowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w związku z powyższym organ naruszył art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 84 § 1, art. 86 k.p.a.;
2. art. 7 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez postępowanie opozycyjne do zasady stania na straży praworządności i podejmowania z urzędu i niezbędnych wszelkich czynności dowodowych zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przejawiające się w powyżej wskazanych uchybieniach dotyczących budowania podstawy faktycznej sprawy, których konsekwencją było stosowanie prawa materialnego w oparciu o błędnie ustaloną podstawę faktyczną i winno skutkować uchyleniem decyzji w całości jako rażąco sprzecznej z przepisami postępowania i noszącej znamiona nieważności.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów i wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. W szczególności odnosząc się do ustaleń organu opartych na opinii wydanej w postępowaniu karnym, wskazywał na konieczność powołania innego biegłego w postępowaniu administracyjnym oraz dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony, których to dowodów przeprowadzenia domagał się bezskutecznie w toku postępowania prowadzonego przez organy.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W jej uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że wydruki z kart opinii biegłego nie pozwalają na stwierdzenie, że w aktach administracyjnych znajduje się opinia biegłego. Postępowanie karne w sprawie zostało zawieszone w sierpniu 2019 r., a w świetle wiedzy pełnomocnika opinia uzupełniająca nie wpłynęła do akt postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 października 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2019 r., nakładająca na M. B. (dalej jako - "skarżący") karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), a w szczególności art. 92a-92c oraz załącznik nr 3 do tej ustawy poz.: lp. 6.1.3, a także przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1 - dalej w skrócie jako: "rozporządzenie (UE) nr 165/2014").
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
- 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
- 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- - załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Podstawą nałożenia kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji była treść lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy, który karą pieniężną w wysokości 10 000 zł sankcjonuje podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu.
Należy zaznaczyć, że ww. regulacja sankcjonuje nie tylko korzystanie, ale już samo podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf.
Stosownie do art. 32 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 - przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy, a przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek.
Natomiast ust. 3 powyższego artykułu - mówi, że zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
Nie ulega wątpliwości, że rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym i zamierzonym celem regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców. Jakiekolwiek ingerowanie w prace tachografu, a tym samym w dane dotyczące czasu pracy kierowców, zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, gdyż czas pracy kierowcy i okresy przerw w kierowaniu pojazdem są istotne tak dla samego kierowcy, jak i pozostałych uczestników ruchu drogowego. Z tego powodu waga naruszenia tegoż warunku wykonywania transportu drogowego została oceniona przez prawodawcę bardzo wysoko, jako "najpoważniejsze naruszenie" (NN).
W niniejszej sprawie organy nałożyły karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa, kierując się między innymi ustaleniami, wynikającymi z treści opinii biegłego sądowego z dnia 18 kwietnia 2019 r., nr [...], sporządzonej w sprawie sygn. akt [...] prowadzonej przeciwko skarżącemu jako podejrzanemu o popełnienia przestępstwa z art. 233 § 2 k.k. (zwana dalej - "opinią" lub "opinią biegłego").
Natomiast skarżący reprezentowany podczas postępowania administracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika domagał się w toku postępowania dopuszczenia innej (kolejnej) opinii, a mianowicie "opinii biegłego powołanego w postępowaniu administracyjnym" i jednocześnie zarzucał organom oparcie rozstrzygnięcia "na podstawie częściowych wydruków poszczególnych kart opinii uzyskanej w postępowaniu karnym (która będzie uzupełniona w postępowaniu karnym, na co wskazywano)", odmawiając im waloru opinii biegłego. Stanowiska tego nie można jednak podzielić.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań, należy zwrócić uwagę, że art. 75 § 1 k.p.a. nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Cytowany przepis wyraża zasadę otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego, która oznacza, że w postępowaniu można korzystać z dowolnych dowodów przewidzianych prawem, chyba że przepisy nakładają obowiązek korzystania z konkretnych środków dowodowych albo ograniczają ten katalog.
W przedmiotowym katalogu wymieniona została również opinia biegłego, czyli osoby mającej specjalistyczną wiedzę w danej dziedzinie. Przyjęcie w niniejszej sprawie w poczet zebranego materiału dowodowego powyższego dokumentu, wbrew stanowisku skarżącego, mającego - charakter opinii biegłego - nie narusza przepisów postępowania. Organ, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Ponadto, organy mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
Opinia została sporządzona na podstawie postanowienia z dnia 17 grudnia 2018 r. wydanego przez Prokuratura Rejonowego w [...] na potrzeby postępowania prowadzonego "w sprawie o przerobienie i używania urządzenia pomiarowego zaistniałego w dniu 5 grudnia 2018 r. przez M. B. (...)." Opinia odnosi się do cyfrowego urządzenia rejestrującego (tachografu) zamontowanego w kontrolowanym pojeździe i jej kopia została przesłana do akt administracyjnych przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] na wniosek organu pierwszej instancji.
Opinia została sporządzona przez osobę uprawioną - dysponującą wiedzą specjalną - w powyższym postępowaniu karnym. Opinię sporządził biegły sądowy z listy biegłych Sądu Okręgowego w [...] z zakresu transportu drogowego, techniki samochodowej i ruchu drogowego, zapisu danych oraz możliwości wykrywania manipulacji w tachografach.
Opinia jest czytelna i pozwala na ocenę przeprowadzonego rozumowania przez biegłego, dotyczącego podłączenia do tachografu urządzenia nie będącego częścią składową oryginalnej instalacji zasilającej pojazd oraz sieci CAN. Nie budzi też wątpliwości co do swojej wiarygodności. Do opinii, która znajduje się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, zostały dołączone wszystkie wymienione w niej załączniki (od nr 1 do nr 6), a mianowicie: kopia wydruku danych technicznych z tachografu cyfrowego zał. nr 1, kopia wydruku dziennego z dnia 21.12.2018 r. z tachografu cyfrowego zał. nr 2, kopia wydruku zdarzeń i usterek z tachografu cyfrowego zał. nr 3 (przy czym wydruki zał. nr 1-3 są wymienione w opinii również jako dowody nr 1-3), raport kalibracji tachografu zał. nr 4, pogląd pliku cyfrowego zał. nr 5 i wykres prędkości zał. nr 6 (vide: - k.139 akt admin. i nast.). Nie zostały natomiast przedłożone do akt administracyjnych wymienione w opinii dowody w postaci m.in. plomby ołowianej, tachografu cyfrowego czy przewodu USB 2.00. Jednak brak tych dowodów rzeczowych, nie czyni opinii wadliwą. Trudno też uznać, aby opinia stanowiła częściowy wydruk poszczególnych kart.
Jak wskazano w opinii (której szeroki fragment został przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) tachograf został wymieniony w trakcie eksploatacji pojazdu, a aktywacja i pierwsza kalibracja miała miejsce w dniu 9 października 2017 r. Z treści opinii wynika jednoznacznie, że do instalacji pojazdu został dołączony przewód USB 2.0, który nie był częścią składową oryginalnej instalacji zasilającej pojazd oraz sieci CAN. W podstawowej części opinii, biegły wyjaśnił działanie tachografu oraz stwierdził, że doszło do manipulacji w oprogramowaniu urządzenia rejestrującego. Między innymi wskazał, że "zainstalowany i zabezpieczony tachograf nie rejestruje zdarzenia konflikt ruchu pojazdu - w przypadku gdy rejestracja tego błędu jest obowiązkowa". Biegły dokonał oględzin pojazdu, przeprowadził badanie zabezpieczonego tachografu oraz analizę pobranych danych (23 grudnia 2017 r. - 21 grudnia 2018 r.).
Biegły sądowy we wniosku końcowym stwierdził, że w pojeździe znajdowało się urządzenie umożliwiające manipulację w zapisy danych cyfrowych rejestrowanych przez zabezpieczony tachograf. Biegły sądowy wykluczył natomiast samoczynne wadliwe działanie urządzenia, ponieważ zarówno w wydruku zdarzeń i usterek, jak i podczas oględzin tachografy nie stwierdzono awarii czy uszkodzenia tachografu. Należy dodać, że opinia biegłego znajduje odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym zabranym w sprawie. Na podstawie postanowienia Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia 28 sierpnia 2019 r. opinia biegłego miała zostać przez niego uzupełniona. Na rozprawie sądowej w dniu 23 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wskazał jednak, że postępowanie karne zostało w dniu 29 sierpnia 2019 r. zawieszone, zaś z posiadanej przez niego wiedzy opinia uzupełniająca nie wpłynęła akt sprawy. Niemniej, organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odniósł się do załączonego do odwołania postanowienia, uznając że nie podważa ono opinii.
Niezależnie od powyższych rozważań należy podkreślić, że przedmiotowa opinia nie stanowi jedynego dowodu w sprawie, w oparciu o który została nałożona kara pieniężna na skarżącego.
Organ pierwszej instancji wystąpił w dniu 5 grudnia 2018 r. do Straży Miejskiej w [...] o udostępnienie danych z monitoringu miasta. Informacja uzyskana od Komendanta Straży Miejskiej w [...] potwierdziła, że w czasie kiedy na karcie kierowcy skarżącego rejestrowany był wypoczynek, pojazd MAN o nr rej [...] zarejestrowany został jak przejeżdża przez miasto (ulica 1- maja). Fakt ten został zarejestrowany o godz. 11:09, a pojazd został zatrzymany do kontroli ok. godz. 11:24, gdy odpoczynek był rejestrowany od 10:35 do 11:24.
Ponadto, wykonywanie przejazdu bez rejestrowania aktywności potwierdza treść protokołu kontroli z dnia 5 grudnia 2018 r., [...], w którym wskazano, że do chwili zatrzymania ok. godz. 11:24 na karcie kierowcy urządzenie rejestrujące zapisało odpoczynek od godziny 10:35, podczas gdy pojazd znajdował się w ruchu. Tym samym na karcie kierowcy był rejestrowany odpoczynek zamiast właściwej prędkości, aktywności kierowcy (jazdy) i przebytej drogi. Okres, kiedy na karcie zarejestrowany został odpoczynek zawierał się pomiędzy godziną 10:35 a godziną 11:24, to jest do momentu tuż przed zatrzymaniem. Podczas kontroli pobrano dane cyfrowe z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego, które zostały poddane analizie. W protokole kontroli jako dowód wskazano: dane cyfrowe z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego, wydruki z urządzenia sporządzone tuż po zatrzymaniu.
Jak wynika protokołu kontroli w związku z uzasadnionym podejrzeniem, że kierowca posługiwał się tachografem (urządzeniem rejestrującym), które zostało przerobione lub zostało podłączone niedozwolone urządzenie lub przedmiot wpływający na właściwą prace urządzenia rejestrującego skutkującą przerabianiem lub podrabianiem danych rejestrowanych przez to urządzenie, na miejsce kontroli wezwano Policję.
Nie było w sprawie kwestionowane, że zabezpieczony podczas kontroli materiał dowodowy był następnie przedmiotem omówionej powyżej opinii biegłego sądowego.
Należy podkreślić, że protokół kontroli drogowej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przy czym nie ma znaczenia fakt, że skarżący odmówił podpisania protokołu kontroli, jak i składania wyjaśnień podczas kontroli.
Protokół kontroli z dnia 5 grudnia 2018 r., [...], stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych.
Powyżej wymienione dowody uzupełniają się wzajemnie i tworzą logiczną całość.
Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w tym zapisy cyfrowe kart pojazdu i tachografu, zapisy monitoringu, opinia biegłego sądowego, treść protokołu kontroli, uprawniał organy do stwierdzenia, że doszło do podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia umożliwiającego manipulacje w zapisy danych cyfrowych. Nie było więc potrzeby powoływania innych dowodów, w tym kolejnego biegłego w sprawie oceny pracy tachografu.
Zasadnie zatem organy na podstawie lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do u.t.d., nałożyły na skarżonego karę w wysokości 10 000 zł.
W odniesieniu do zarzutów skargi należy zaznaczyć, że skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłaszania wniosków dowodowych, co też uczynił. Warto zaznaczyć nadto, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, nie zaś subiektywne przekonanie strony.
Organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak więc tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1046/19).
Niewątpliwie, zostały wyjaśnione istotne okoliczności dla sprawy, zaś zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że doszło do podłączenia urządzenia mającego na celu przerabianie danych rejestrowanych przez tachograf. Tym samym organy w niniejszej sprawie nie miały obowiązku uwzględnienia wniosków skarżącego o powołanie innego (kolejnego) biegłego i przesłuchanie strony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do zarzutów skarżącego w tym zakresie i wyjaśnił powody, dla których nie uwzględniono zgłoszonych wniosków dowodowych. Odnośnie dowodu z przesłuchania strony, to można dodać, że dowód ten ma charakter posiłkowy i organ "może" go przeprowadzić tylko w przypadku, gdy po wyczerpaniu lub braku środków dowodowych, pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 k.p.a.).
W ocenie Sądu orzekającego, zgromadzony materiał dowodowy - był wystarczający - dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. W toku postępowania nie została naruszona zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. Postępowanie nie było też prowadzone z naruszeniem art. 8 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Skarżący powiadamiany był o podejmowanych przez organ czynnościach i miał możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. i przekonująco wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy nie można uznać też, aby doszło do naruszenia przepisu art. 78 § 1 k.p.a.
Konstatując, w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy i właściwej jego kwalifikacji prawnej, z zachowaniem reguł postępowania. Dokonano także oceny braku przesłanek z art. 92c ustawy, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Jak słusznie podniósł organ odwoławczy do naruszenia doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie powinien dopuścić do ich zaistnienia.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).