Uzasadnienie
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze M. W. (dalej także jako "skarżący") wskazał, że jej przedmiotem jest "decyzja Państwowej Inspekcji Pracy, Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 30 kwietnia 2020 r. znak sprawy [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 4 marca 2020 r. znak sprawy [...] odmawiającą przeprowadzenia kontroli w zakładzie pracy".
W uzasadnieniu skargi wskazano, że po rekrutacji przeprowadzonej w firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. Oddział w B. M. W. nie zaproponowano stanowiska pracy, na które aplikował. Z uwagi na to, że negatywny wynik rekrutacji stanowił wyraz dyskryminacji jego osoby z uwagi na wiek M. W. złożył w dniu 30 stycznia 2020 r. do Państwowej Inspekcji Pracy w B. skargę, w której wniósł o przeprowadzenie czynności kontrolnych w A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. Oddział w B..
Państwowa Inspekcja Pracy w B. w piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. przedstawiła skarżącemu wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładzie pracy w B. oraz poinformowała, że dalsza część kontroli zostanie przeprowadzona przez Okręgowego Inspektora Pracy w G. któremu przekazano sprawę według właściwości.
Skarżący podniósł, że po przekazaniu sprawy do G. organ pierwszej i drugiej instancji nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających i nie przeprowadziły kontroli w koniecznym w ocenie skarżącego zakresie. Wydane w dniach 4 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. decyzje nie posiadają z kolei właściwej formy określonej w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w G. wniósł o jej odrzucenie wskazując, że jej przedmiotem nie jest decyzja administracyjna lecz zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia skargi w rozumieniu przepisów działu VIII ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na te akty jest dopuszczalna, to znaczy gdy przedmiot sprawy należy do właściwości rzeczowej danego sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie.
Wstępne badanie wystąpienia przesłanek dopuszczalności skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określono w art. 3 cyt. ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, 2196; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a).
Przedstawione powyżej wyliczenie spraw należących do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych ma charakter zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w tym katalogu oznacza, że zainicjowana przez dany podmiot sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym - zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – że skarga podlega odrzuceniu. W świetle wskazanej regulacji sąd administracyjny zobligowany jest bowiem odrzucić skargę, jeżeli zainicjowana nią sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wniesiona przez M. W. skarga - jak wynika wprost z jej treści - odnosi się do pisma Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 30 kwietnia 2020 r. nr [...].
W ocenie Sądu przedmiotowe pismo nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych, wynikających z art. 3 p.p.s.a., kategorii.
Wbrew stanowisku skarżącego wskazanego pisma nie można uznać za decyzję administracyjną. Jak wynika z akt przedstawionych Sądowi pismo Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy w G. z dnia 30 kwietnia 2020 r. [...] stanowi wyłącznie odpowiedź organu na skargę złożoną przez M. W. w związku z jego niezadowoleniem z czynności podjętych przez inspektor A. P. z Okręgowej Inspekcji Pracy w G., która w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 4 marca 2020 r. nr [...] poinformowała go o sposobie załatwienia jego pierwotnej skargi z dnia 30 stycznia 2019 r.
Zaskarżone pismo nie ma, co zresztą podnosi sam skarżący, formy decyzji, określonej w art. 107 k.p.a. Pismo to nie zawiera rozstrzygnięcia a zatem nie załatwia w sposób jednostronny i władczy żadnej indywidualnej sprawy skarżącego, należącej do właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy, która miałaby jednocześnie swoje źródło w konkretnej normie materialnego prawa administracyjnego (sprawy administracyjnej), ani nie kończy postępowania w inny sposób. Pismo to ma bowiem wyłącznie charakter informacyjny. W jego treści organ starał się szczegółowo przedstawić skarżącemu jego sytuację prawną oraz poinformował skarżącego o wynikach postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w związku ze złożoną przez niego skargą na działania inspektorów pracy.
Jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę, przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1251 ze zm.) w ogóle nie przewidują prowadzenia postępowań administracyjnych, których stronami miałyby być podmioty domagające się przeprowadzenia kontroli u danego pracodawcy, a których wynikiem miałaby być decyzja o przeprowadzeniu lub o odmowie przeprowadzenia kontroli. Postępowanie kontrole uregulowane w rozdziale 4 cyt. ustawy, przeprowadzone jest przez organy Państwowej Inspekcji Pracy zawsze z urzędu, nawet wówczas, gdy jest wynikiem złożonego przez pracownika czy inny podmiot skargi albo wniosku. Wnoszący taką skargę lub wniosek nie jest stroną ani uczestnikiem postępowania kontrolnego.
W ocenie Sądu dodatkowego wyjaśnienia wymaga, że zaskarżone pismo nie stanowi też "innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wskazano wyżej nie ma bowiem charakteru władczego, lecz informacyjny i nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach strony postępowania administracyjnego wynikających z przepisów prawa. Przedmiotowe pismo nie powoduje zatem nawiązania żadnego stosunku administracyjnego, z którego wynikałyby dla skarżącego jakieś uprawnienia lub obowiązki.
Reasumując, zaskarżone pismo z dnia 30 kwietnia 2020 r. o numerze [...] - z uwagi na jego treść - nie może być zatem traktowane przez Sąd w oderwaniu od trybu postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanego "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, stosownie bowiem do treści art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji.
W ocenie Sądu kolejne pisma kierowane przez skarżącego do organów Państwowej Inspekcji Pracy – w tym pismo z dnia 27 marca 2020 r. które skarżący błędnie uznaje za odwołanie - stanowiły niewątpliwie skargi, o których mowa w art. 227 k.p.a. i zostały rozpatrzone w trybie wynikającym z Działu VIII k.p.a.
Stanowisko wedle którego sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie Działu VIII k.p.a. ma charakter powszechny i jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Postępowanie skargowo - wnioskowe uregulowane w Dziale VIII k.p.a. ma bowiem charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo - wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 listopada 2015 r.; sygn. akt I OSK 3045/15; z dnia 19 grudnia 2017 r.; sygn. akt II OSK 3207/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.