Uzasadnienie
W piśmie z dnia 28 września 2018 r., następnie uzupełnionym przez złożenie w dniu 16 października 2018 r. formularza urzędowego PPF, skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na swą trudną sytuację majątkową. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem małoletnich dzieci, jego rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia skarżącego z tytułu umowy o służbę w wysokości [...] zł miesięcznie, a nadto uzyskuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Z tak uzyskanego dochodu pokrywa koszty czynszu, mediów, energii elektrycznej, zakupu lekarstw, ubrań, pieluch, żywności i koszty przejazdów komunikacją miejską. Skarżący wskazał jednocześnie na brak jakiegokolwiek majątku, czy znaczących oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Oświadczenia zawarte we wniosku znajdują potwierdzenie w dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych (karta informacyjna, umowa o służbę, umowa najmu).
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej "p.p.s.a." skarżący nie będzie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych (to jest opłat sądowych i wydatków), gdyż z ustawy wynika, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Referendarz sądowy, uznając oświadczenia skarżącego za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową skarżącego, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt uzyskiwania niewielkiego dochodu w rodzinie skarżącego, brak zatrudnienia po stronie jego żony, brak znaczących oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania, czy zakupu lekarstw, stwierdził, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.