Uzasadnienie
M. R. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 11 kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie powołania Miejskiej Komisji do spraw referendum gminnego.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 707/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na to, że została wniesiona po upływnie 30-dniowego terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 1 pkt 2 p.p.s.a.). Odpis postanowienia został doręczony stronie skarżącej w dniu 6 września 2016 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 45 akt sądowych)
Pismem procesowym z dnia 12 września 2016 r. strona skarżącą wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 11 kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie powołania Miejskiej Komisji do spraw referendum gminnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718); zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie.
Od ogólnej zasady zawartej w art. 87 § 3 p.p.s.a. można przyjąć jeden wyjątek, mianowicie w przypadku, w którym skarga została złożona z uchybieniem terminu, a strona - nieświadoma tego uchybienia - nie wystąpiła, wraz ze złożeniem skargi, z wnioskiem o przywrócenie terminu. W takiej sytuacji o zaistniałym uchybieniu strona dowiaduje się dopiero na późniejszym etapie postępowania, w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć zatem należy, że gdy skarga znajduje się już w sądzie wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że przyczyna przekroczenia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu otrzymania przez stronę skarżącą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu skargi, tj. 6 września 2016 r. Złożenie zatem przez stronę skarżącą w dniu 12 września 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu spowodowało, że został zachowany termin wskazany w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do spełnienia warunku określonego w art. 87 § 4 p.p.s.a. należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarga została już złożona i nie zachodziła potrzeba jej ponownego składania. Okoliczność, że Sąd odrzucił skargę sytuacji tej nie zmienia. Wprawdzie prawomocne odrzucenie pisma niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jego wcześniejszym wniesieniem, jednak, jak przyjmuje się w orzecznictwie (por. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1260/08, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 646/07, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego uprzednio odrzuconego (w tym przypadku skargi), sam wniosek zawiera niejako w sobie założenie, że strona podtrzymuje środek wcześniej złożony.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku należy wyjaśnić, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności strona skarżąca nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
W niniejszej sprawie powodem uchybienia terminu do wniesienia skargi był brak pouczenia przez organ. Należy bowiem wskazać, że organ, pomimo wniesienia przez skarżącego w dniu 13 kwietnia 2016 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w uchwale Nr [...] z dnia 13 maja 2016 r. odmawiającej uwzględnienia żądania strony zawartego w wezwaniu, nie poinformował o przysługującym prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Podkreślić należy, że brak pouczenia przez organ o terminie zaskarżenia uchwały, w sytuacji gdy skarżąca wzywa organ do usunięcia naruszenia prawa, powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 464/12 i z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1017/13, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, w sposób wystarczający uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.