Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r. Wojewoda [...]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 i art. 151 § 1 pkt. 2 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt. 2 i art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2008, Nr 69, poz.415 ze zm.) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz. U. Nr 168 z 2007 r., poz.1186 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania A. F. od decyzji Starosty [...] z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie uchylenia decyzji własnych:
- - nr [...] z dnia 12.02.2010 r. dotyczącej uznania strony za osobę bezrobotną i odmowy przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
- - nr [...] z dnia 24.05.2010 r. dotyczącej przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5.05.2010 r. oraz orzekającej o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia 3.02.2010 r. i o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5.05.2010 r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje:
A. F. zarejestrowana została w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] w dniu 3.02.2010 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5.05.2010 r.
Strona pobrała zasiłek w okresie od 5.05.2010 r. do 21.05.2010 r. w kwocie 406,30 zł.
Ostateczną decyzję Wojewody [...] uchylającą decyzję przyznającą stronie status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku z dnia 30 czerwca 2011 r. a. F. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a od wyroku tego sądu oddalającego skargę – wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2012 r, w sprawie I OSK 141/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2011 r. w sprawie sygn. akt IIISA/Gd 367/11, oddalający skargę A. F. na wyżej opisaną decyzję Wojewody [...] z dnia 30 czerwca 2011 r., a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu do wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej. W szczególności w uzasadnieniu wyroku wskazano, że postanowienie Starosty [...] z dnia 27 maja 2005 r. wznawiające postępowanie w sprawie "uznania skarżącej za bezrobotną oraz przyznania jej prawa do zasiłku" zawiera wady, a zawartość akt administracyjnych – braki dokumentów – co utrudnia ocenę w przedmiocie prawidłowości wznowienia postępowania dotyczącego skarżącej.
Dalej wskazano, że zaskarżane przez A. F. decyzje organów obu instancji podjęte zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania: - decyzja organu I instancji sporządzona została wbrew wymogom art. 107 § 1 kpa, a utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji w istocie powołuje inną podstawę, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z art. 2 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo w zarządzie spółki osoby niezatrudnionej w spółce, wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną i konieczne jest w każdym wypadku ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Ustaleń takich w toku postępowania administracyjnego nie poczyniono wobec czego nie była możliwa właściwa kontrola sądowa prawidłowości decyzji organu odwoławczego.
Mocą opisanego wyroku sprawa ze skargi A. F. na decyzję Wojewody [...] skierowana została do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, będąc natomiast związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikającymi z powołanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - art. 134 § 1 i 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Skarga jest uzasadniona z następujących względów:
Z akt sprawy wynika, co następuje:
decyzją Starosty [...] z dnia 12 lutego 2010 r., nr [...] zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] A. F. uznana została za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku (dowód: akta adm., nie ponumerowane). Przy rejestracji skarżąca w dniu 1 lutego 2010 r. podpisała, między innymi, oświadczenie bezrobotnego o przyjęciu do wiadomości, w jakich sytuacjach utraci status osoby bezrobotnej (dowód: akta adm., nie ponumerowane). Decyzją Starosty [...] z dnia 24 maja 2010 r., nr [...] przyznano skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 maja 2010 r. w określonej w decyzji wysokości (dowód: akta adm., nie ponumerowane). Decyzją Starosty [...] z dnia 24 maja 2010 r., nr [...] orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 22. 05.2010 r. i o utracie przez stronę prawa do zasiłku z dniem 22.05.2010 r. z uwagi na to, że A. F. otrzymała jednorazowo środki finansowe, o których mowa w art.46 ust. 1 pkt. 2 ustawy na podjęcie działalności gospodarczej (dowód: akta adm., nie ponumerowane).
W dniu 27 maja 2011 r. Starosta [...] postanowił – na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 i art. 149 § 1 kpa – wznowić z urzędu postępowanie w sprawie:
- - uznania skarżącej z dniem 3.02.2010 r. za osobę bezrobotną,
- - przyznania prawa do zasiłku od dnia 5.05.2010 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że, cyt.: "na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS (stan na dzień 12.05.2011 r.) stwierdzono, że skarżąca pełni funkcję Prezesa Spółki".
Jak wiadomo wdrożenie nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest jego wznowienie, wymaga ścisłego przestrzegania przepisów określających przesłanki dopuszczalności wznowienia, a uzasadniająca wznowienie kwalifikowana wadliwość procesowa musi być jedną z wyczerpująco wyliczonych w przepisach procesowych. Art. 145 § 1 pkt.5 Kpa, na podstawie którego wznowiono postępowanie w sprawie w/opisanej stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku uchylającego oddalenie skargi, postanowienie Starosty [...] z dnia 27 maja 2005 r. wznawiające postępowanie w sprawie "uznania skarżącej za bezrobotną oraz przyznania jej prawa do zasiłku" zawiera wady, a zawartość akt administracyjnych – braki dokumentów – utrudnia ocenę w przedmiocie prawidłowości wznowienia postępowania dotyczącego skarżącej.
W szczególności – jak wyczerpująco wskazywał pełnomocnik skarżącej w skardze kasacyjnej, w każdej ze spraw (dwóch), wznowionych mocą opisywanego postanowienia, zarówno przesłanki wznowienia powinny być wyszczególnione oddzielnie, jak i uzasadnienie ich istnienia (wystąpienia w sprawie) winny zostać szczegółowo opisane. Samo podanie, że: "na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS (stan na dzień 12.05.2011 r.) stwierdzono, że skarżąca pełni funkcję Prezesa Spółki" nie wyjaśnia, że zaistniały przesłanki wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami organu I instancji, a w świetle podnoszonych przez skarżącą zarzutów, że organ wiedział o fakcie pełnienia przez A. F. funkcji Prezesa Spółki (po zgłoszeniu tej okoliczności przez skarżącą była ona konsultowana z radcą prawnym Urzędu) należało również udowodnić, że była to nowa okoliczność nie znana organowi przed podjęciem – każdej z dwóch opisanych – decyzji. Rozważań takich – co wynika z akt, nie poczyniono.
Równolegle należało rozważyć, czy istotnie okoliczność, że A. F. pełni funkcję prezesa spółki, nie będąc w niej zatrudniona i nie uzyskując żadnych dochodów, a co więcej – nie wykonując żadnych czynności (co należało, jak wyjaśniała skarżąca, do obowiązków męża skarżącej, członka zarządu spółki, uprawnionego do działania w imieniu spółki w pełnym zakresie – zob. w odwołaniu od decyzji organu I instancji), automatycznie oznaczało, że skarżąca:
- - albo podlegała, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (jak podał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 10.06.2011 r.),
- - albo – nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym zakresie (jak orzekł organ odwoławczy mimo, iż utrzymał w mocy decyzję organu I instancji).
Wymienione decyzje organów obu instancji obarczone są istotnymi wadami, wskazanymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. – decyzja z up. Starosty [...] z dnia 10.06.2011 r. nie odpowiada wymogom art. 107 § 1 kpa, w tym – nie powołuje nawet podstaw prawnych do rozstrzygnięć w obu sprawach, a decyzja organu odwoławczego – narusza zasadę dwuinstancyjności oraz - wbrew treści art. 2 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnia i instytucjach rynku pracy a priori stwierdza, że w każdym przypadku członkostwa w zarządzie spółki osoby niezatrudnionej w spółce wykluczona jest możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną, bez przeprowadzenia dowodów i oceny, czy osoba taka jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia.
Mając powyższe na uwadze i stwierdziwszy, że decyzje organów obu instancji i postanowienie organu I instancji o wznowieniu postępowania, podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a na skutek braku dostatecznych ustaleń – z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co mogło i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 tej ustawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organy orzekające zobowiązane są do wzięcia pod uwagę poglądów prawnych wyrażonych w uzasadnieniu do wyroku NSA z dnia 27 lipca 2012 r. w sprawie IOSK 141/12 i w niniejszym wyroku, tj. – w pierwszej kolejności rozważyć, czy istnieją podstawy do wznawiania postępowań w obu sprawach dotyczących: statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych A. F. a następnie, w zależności od wyników tego wstępnego postępowania, podjąć rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowania dowodowe i z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego.