Uzasadnienie
W dniu 30 marca 2018 r. A. M. wniósł o przyznanie prawa do zasiłku okresowego z powodu długotrwałych, nie rokujących poprawy stanu zdrowia, chorób. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 6 marca 2018 r. oraz oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 30 marca 2018 r.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Wójt Gminy, powołując się na art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej w skrócie - "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania o przyznanie zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 29 marca 2017 r. przyznano A. M. z urzędu zasiłek okresowy w kwocie 317 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego. Następnie decyzją nr [...] z dnia 5 lipca 2017 r. zmieniono okres wypłaty zasiłku okresowego do czasu uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od zawieszenia postępowania. Organ wskazał, że w myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, bo zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, należy wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia A. M., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a k.p.a., zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy.
Przywołując treść art. 61a § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania był fakt, że świadczenie to zostało już wcześniej stronie przyznane na podstawie art. 106 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej - w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego do czasu dostarczenia orzeczenia o niepełnosprawności. Decyzjami z dnia 29 marca 2017 r. (utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 12 września 2017 r.) oraz z dnia 5 lipca 2017 r. (utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia 16 października 2017 r.) przyznano stronie zasiłek okresowy na okres od 1 stycznia 2017 r. do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż 3 lata od zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia prawa strony do zasiłku okresowego, stosownie do art. 106 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał też, że osobie uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje prawo do jednego świadczenia bez względu na to, czy świadczenie to może być przyznane na podstawie jednego czy więcej przepisów.
Zasiłek okresowy, mimo że o jego przyznaniu stanowią zarówno art. 38 jak i art. 106 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej, tej samej osobie może być przyznany tylko raz. Zasiłek okresowy przyznany na podstawie art. 106 ustawy w swojej istocie jest też zasiłkiem, o jakim mowa w art. 38 ustawy, bowiem to długotrwała lub ciężka choroba, o której mowa w tym przepisie, stanowi podstawę ubiegania się przez osobę zainteresowaną o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Mając na uwadze, że sprawa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, brak było podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie.
A. M. wniósł skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji.
Zarzucił rażące naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2, art. 125 § 3, art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Zarzucił także, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza interes obywatelski i powoduje utratę zaufania do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że kwota świadczenia wynosząca 317 zł wskazanego w decyzji nr [...] z dnia 5 lipca 2017 r. jest niższa od kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ponadto, organ I instancji nie dokonał wypłaty świadczenia w miesiącu, którego ono dotyczyło, zaś w miesiącu lutym 2018 r. skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z innych źródeł. Organ uchybił przepisom postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej, gdyż nie ustalił, czy dokonano wypłaty czy też nie dokonano wypłaty świadczenia na podstawie ww. decyzji. W zaskarżonym postanowieniu m.in. nie wskazano faktów, które uznano za udowodnione i nie odniesiono się do zarzutów zażalenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie jako - "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło bowiem do naruszenia procedury administracyjnej, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku okresowego.
Należy zauważyć, że art. 61a k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną.
Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. W ocenie Sądu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne, że skarżący w dniu 30 marca 2018 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku okresowego.
Organ pierwszej instancji ustalił natomiast, że decyzją nr [...] z dnia 29 marca 2017 r. przyznano skarżącemu z urzędu zasiłek okresowy w kwocie 317 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego. Następnie decyzją nr [...] z dnia 5 lipca 2017 r. zmieniono okres wypłaty zasiłku okresowego do czasu uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od zawieszenia postępowania. Jak podniósł organ odwoławczy, rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego (odpowiednio z dnia 12 września 2017 r. oraz z dnia 16 października 2017 r.). Tak więc sprawy, z punktu widzenia podmiotowego i przedmiotowego, są tożsame - dotyczą tej samej osoby i tego samego świadczenia. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że zasiłek okresowy został skarżącemu przyznany nie z tego samego powodu, na jaki skarżący powoływał się we wcześniejszym wniosku, bowiem w tym samym czasie tej samej osobie może przysługiwać prawo tylko do jednego zasiłku okresowego. Nie ma też znaczenia, czy przedmiotowe świadczenie zostało skarżącemu wypłacone.
W kontrolowanym postępowaniu zaistniała sytuacja, gdy sprawa tożsama przedmiotowo (zasiłek okresowy) i podmiotowo (skarżący) była już przedmiotem innego, wcześniej zainicjowanego postępowania administracyjnego. Nie ulega zatem w ocenie Sądu wątpliwości, że jest to uzasadniona przyczyna, dla której kolejne postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte.
W związku z powyższym organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia art. 61a § 1 k.p.a.
Za niezasadne należało zatem uznać w okolicznościach niniejszej sprawy zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 czy art. 124 § 2 k.p.a. Organy działając w zgodzie ze wskazanymi regulacjami podjęły bowiem wszelkie czynności konieczne do prawidłowego wydania rozstrzygnięcia. Także za niemające wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę - w świetle przedmiotu zaskarżenia - uznać należało podniesione zarzuty naruszenia materialnoprawnych przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.