Uzasadnienie
W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący J. T. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku złożonego w dniu 14 lutego 2018 r. na formularzu urzędowym PPF wnioskodawca oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i małoletnim synem. Jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, o wartości szacunkowej [...] zł, innego znaczącego majątku nie posiada. Z kolei jego żona jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, o wartości szacunkowej [...] zł. W oświadczeniu o dochodach wnioskodawca wskazał, że na łączny dochód gospodarstwa domowego składają się: wynagrodzenie jego za pracę – 1340,43 zł, świadczenie rentowe żony – 651,50 zł, wynagrodzenie żony z tytułu umowy zlecenia – 596,12 zł. Wśród zadeklarowanych zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca wymienił: kredyt – 400 zł, pożyczka – 133 zł, pożyczka 130 zł, pożyczka – 116 zł, opłaty mieszkaniowe – 349,09 zł, opłaty za prąd – 120 zł, leki stałe – 230 zł, ubezpieczenie – 208 zł.
Wnioskodawca wezwany zarządzeniem z dnia 19 lutego 2018 r. do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów w dniach 9 i 20 marca 2018 r. przedłożył następujące dokumenty: zeznania podatkowe własne i żony, kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu ze wskazaniem jego marki, roku produkcji i szacunkowej wartości, kopię faktury na zakup energii elektrycznej, kopię faktury za usługi telekomunikacyjne, kopię dwóch umów kredytu na zakup towarów, zaświadczenie zarządcy nieruchomości o zaległości w opłatach za mieszkanie wraz z zawiadomieniem o wysokości opłat, zaświadczenie o zarobkach żony wnioskodawcy, wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od 1 grudnia 2017 r. do 28 lutego 2018 r., wyciąg z rachunku karty kredytowej żony wnioskodawcy za okres od 22 lutego 2018 r. do 11 marca 2018 r., zaświadczenie z banku o prowadzonym na rzecz wnioskodawcy rachunku bankowym, w którym wykorzystany został kredyt oraz zaświadczenie banku o spłacaniu pożyczki gotówkowej, jak również zaświadczenia od pracodawców i zlecających wnioskodawcy o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia.
W tym stanie uznano, co następuje.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że wnioskodawca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku okoliczności faktyczne, w tym uzyskiwanie niewysokiego dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, a nadto fakt braku oszczędności i znaczącego majątku, uznano, że wnioskodawca, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc wysokość wykazanych nadesłanymi dokumentami zarówno dochodów, jak i wydatków związanych z kosztami utrzymania przyjąć należało, że wnioskodawca wykazał dostatecznie, że spełnia przesłankę przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Nadwyżka dochodu ponad niezbędne wydatki przeznaczana jest niewątpliwie na koszty zakupu wyżywienia, czy tez potrzeby szkolne dziecka.
W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.