Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 czerwca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 163 k.p.a. oraz art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), Burmistrz Gminy uchylił od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2011 r. decyzję własną z dnia 9 listopada 2010 r. nr [...] w sprawie przyznania A. T. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko N. T. od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2011 r.
Organ I instancji, wskazując na treść art. 163 k.p.a. i art.23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że w dniu 19 marca 2019 r. wpłynęło pismo Wojewody informujące, że w sprawie A. T. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej.
Decyzją z dnia 14 października 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. T. od powyższej decyzji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku gdy np. ojciec dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. To Wojewoda staje się wówczas organem uprawnionym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego. Przyjęta przez ustawodawcę procedura postępowania w takich przypadkach nie przyznaje organowi I instancji, jak i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu uprawnień do weryfikowania twierdzeń Wojewody co do ustalenia przezeń swojej właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy.
Zatem Burmistrz Gminy, jak i organ odwoławczy nie mają podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie stwierdzenia przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, po uzyskaniu informacji od Wojewody, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zobowiązany był, na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy, do uchylenia decyzji własnej o przyznaniu zasiłku. Organ ten nie ma kompetencji do oceny, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Organ odwoławczy wskazał również na definicję rodziny, zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślając, że uchylona decyzja dotyczy przyznania świadczeń za okres, w którym skarżąca pozostawała w związku małżeńskim.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A. T. zarzuciła naruszenie:
- - art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 67 ust. 1 lit. a i ust. 2 oraz art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str.
- 72) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie ww. przepisu prawa materialnego, a mianowicie, że ojciec dziecka jest członkiem rodziny skarżącej i jej dziecka, a tym samym naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez nierówne traktowanie obywateli,
- - art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym i niedokładnym zebraniu i rozpatrzeniu przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w sprawie, niekompletnym rozważeniu przez organ wszystkich okoliczności sprawy i zbadaniu zaistniałego stanu faktycznego,
- - art. 107 k.p.a. w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dostatecznie jasnych przyczyn uchylenia decyzji i zwrócenia się do Wojewody przy braku do tego podstaw.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja oparta jest na piśmie Wojewody z dnia 14 marca 2019 r. o zastosowaniu do sprawy skarżącej przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej, które nie zawiera żadnego uzasadnienia dla wyrażonego w nim stanowiska i wskazanych dat. Wojewoda powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. Nie wystarczy ustalenie, że były mąż skarżącej był lub jest zatrudniony w innym państwie członkowskim, a należało wskazać przepis uprawniający pracownika jako świadczeniobiorcę oraz rozstrzygnięcie przyznające świadczenie zagraniczne. Organ zobowiązany był do wystąpienia do Wojewody o uzupełnienie stanowiska o informacje pozwalające faktycznie uznać, że rzeczywiście w sprawie w spornym okresie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, względnie przesłanki z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ mógł ocenić samodzielnie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest bezzasadna.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U z 2018 r., poz.2220 ze zm.), dalej zwanej "ustawą".
Przepis art. 23a ust.1- 5 ustawy stanowi:
- 1. W przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.
- 2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
2a. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
- 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
- 4. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21.
- 5. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W niniejszej sprawie zachodził przypadek przewidziany art. 23a ust. 2 ustawy, bowiem decyzja o przyznaniu świadczeń rodzinnych została już - w dniu 9 listopada 2010 r. - wydana. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że mąż skarżącej (wyrok rozwodowy stał się prawomocny z dniem 11 maja 2018 r.) przebywał poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przynajmniej po wydaniu decyzji z dnia 9 listopada 2010 r. (choćby informacja Wiceprezesa Sądu Okręgowego z dnia 17 października 2018 r. o przesłaniu w dniu 29 listopada 2012 r. wniosku skarżącej dotyczącego P. T., zamieszkałego w W.).
Świadczenia rodzinne, w tym zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, co do zasady, uzależnione są od wysokości dochodu rodziny (art. 5 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy (w brzmieniu z dnia wydania decyzji z dnia 9 listopada 2010 r. - Dz.U. z 2006, nr 139, poz.992), ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Skarżąca zawarła związek małżeński z P. T. w dniu 30 września 2009 r., a wyrok rozwodowy uprawomocnił się z dniem 11 maja 2018 r. W tej sytuacji w okresie objętym decyzją z dnia 2 listopada 2010 r. P. T. członkiem rodziny skarżącej pozostawał.
Nie budziło też wątpliwości, że W. jest państwem, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Z przywołanego powyżej przepisu art. 23a ust. 2 ustawy nie wynika, by ustawodawca nałożył na "organy właściwe" obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W szczególności nie nałożył na nie, wbrew stanowisku skarżącej, obowiązku ustalenia - samodzielnie bądź poprzez swoistą weryfikację ustaleń Wojewody - czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To do Wojewody należy ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Skoro Wojewoda ustalił, że do spraw pani A. T. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej, o czym Wojewoda poinformował organ pismem z dnia 14 marca 2019 r., organy nie mogły weryfikować takiego stanowiska.
Przepisy ustawy nie dają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie – czyli w niniejszej sprawie Burmistrzowi Gminy, ani organowi odwoławczemu – Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, jakichkolwiek kompetencji do weryfikowania prawidłowości stanowiska Wojewody, ani też nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające je do dokonywania takiej kontroli. Prawidłowość dokonanych przez Wojewodę ustaleń, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez Wojewodę decyzji.
Nie można w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organy powinny zwrócić się do Wojewody o uzupełnienie stanowiska o informacje pozwalające uznać, że w spornym okresie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organy nie są uprawnione do występowania do Wojewody z takim żądaniem, a nawet gdyby z takim żądaniem wystąpiły, a Wojewoda żądane dane przekazał, organ nie mogłyby samodzielnie stanowiska Wojewody zweryfikować.
Wbrew stanowisku skarżącej organy miały na uwadze fakt, że mąż skarżącej (obecnie były) wyjechał za granicę, a organ odwoławczy także fakt, że przedmiotowe świadczenia dotyczyły okresu, w którym skarżąca pozostawała w związku małżeńskim.
W związku z zarzutem naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci zauważyć należy, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem sprawa dotyczyła świadczeń, których przyznawanie normowane jest ustawą o świadczeniach rodzinnych.
Organy nie mogły naruszyć też przepisów art. 67 i 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1), skoro przepisów tych nie stosowały.
Wskazać też należy, że naruszenie przez organy przepisów postępowania tylko wówczas pociąga za sobą konieczność uchylenia kwestionowanych decyzji, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Tego rodzaju naruszenia Sąd nie stwierdził.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro Wojewoda, jako organ jedynie uprawniony do dokonania ustalenia, czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego takiego ustalenia dokonał, to "organ właściwy" stanowiskiem tym był związany i zobligowany był do zachowania się w sposób określony art. 23a ust. 5.
W tej sytuacji decyzja z dnia 9 listopada 2010 r. została prawidłowo uchylona decyzją organu pierwszej instancji od dnia 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r., na podstawie prawidłowo zastosowanego art. 23a ust. 5 ustawy. Decyzja organu pierwszej instancji prawidłowo została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną decyzją.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.