Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 września 2017 r. (wpływ w dniu 24 października 2017 r.), załączonym do skargi, złożonym na formularzu urzędowym PPF, skarżąca D. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na skutek wezwania z dnia 27 października 2017 r. wnioskodawczyni nadesłała w dniu 21 listopada 2017 r. dodatkowe dokumenty i oświadczenia niezbędne do dokonania pełnej oceny możliwości płatniczych i sytuacji majątkowej wnioskodawczyni.
Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni, a nadto w oparciu o nadesłane do akt sprawy dodatkowe oświadczenia i dokumenty, ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje w domu jednorodzinnym wraz z matką, siostrą i mężem. Stan prawny tejże nieruchomości nie został jak dotąd uregulowany po śmierci babci wnioskodawczyni. Żadna z osób prowadzących wspólnie z wnioskodawczynią gospodarstwo domowe nie jest stale zatrudniona. Wnioskodawczyni osiąga dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą. Mąż wnioskodawczyni wykonuje dorywcze prace osiągając dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, jednak za poprzedni rok nie składał zeznania podatkowego o osiągniętym dochodzie. Matka i siostra wnioskodawczyni pobierają świadczenia rentowe w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł. Łączny dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym w wysokości [...] zł przeznaczany jest na stałe wydatki obejmujące zakup opału, koszty utrzymania mieszkania, w tym zakupu energii elektrycznej, gazu i wody, a nadto koszty leczenia i zakupu lekarstw oraz koszty opłat za telefon, internet i telewizję.
W tym stanie uznano, co następuje.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Uznając oświadczenia wnioskodawczyni za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku okoliczności faktyczne, w tym fakt braku zatrudnienia wnioskodawczyni, konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą oraz fakt niewysokich dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni, a nadto fakt braku oszczędności i znaczącego majątku, uznano, że wnioskodawczyni, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc wysokość zadeklarowanych i udokumentowanych przez wnioskodawczynię wydatków związanych z kosztami utrzymania i zakupu leków, przyjąć należało, że wnioskodawczyni wykazała dostatecznie, że spełnia przesłankę przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Nadwyżka łącznego dochodu nad wskazanymi we wniosku wydatkami nie może zostać spożytkowana na pokrycie kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru, skoro niewątpliwie przeznczona jest na pokrycie codziennych koszty zakupu żywności, czy odzieży dla czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni.
W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.